महात्मा गान्धी र वैज्ञानिक अल्बर्ट आइस्टाइन दुवै दिवंगत भइसकेका छन्। तर, दुवै इतिहास बनेर मानिसको मनमा अमर छन्।
धरातलीय हिसाबले टाढा रहे पनि गान्धी र आइस्टाइनबीच मित्रता थियो। आइस्टाइन गान्धीलाई निकै मन पराउँथे। भेट्न पनि चाहन्थे। तर, उनीहरुको भेट भने भएन।
भेट नभए पनि गान्धी र आइस्टाइनबीच पत्राचार हुने गरेको प्रमाण भने सुरक्षित छ। भारतमा रहेको गान्धी फाउन्डेसनमा सो पत्र रहेको छ।
जहाँ उनीहरुले एकअर्कालाई यसरी सम्बोधन गरेका छन् ।
आइस्टाइन लेख्छन् :
आदरणीय मिस्टर गान्धी
हाम्रो घरमा तपाईंको मित्र आएको समयलाई सदुपयोग गर्दै म तपाईंका लागि यो पत्र लेख्दै छु। तपाईंले आफ्नो कर्मबाट हिंसाबिना पनि सफल हुन सकिन्छ भन्ने कुरा प्रमाणीत गर्नुभएको छ, त्यो पनि ती व्यक्तिसँग रहेर जो हिंसाबाट अलग छैनन्। तपाईंको यो उदाहरणीय काम तपाईंको देशको सीमाभन्दा बाहिर पनि फैलन्छ र अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त गर्न सफल हुनेछ भन्ने मेरो आशा छ। सबैले सबैको सम्मान गरुन् र युद्ध विवादलाई साम्य पारुन्।
हार्दिक स्नेहका साथ
तपाईंको
( आइस्टाइन)
मलाई आशा छ कुनै दिन म तपाईंसँग भेट्न सक्ने छु।
गान्धीको जवाफ
लण्डन
अक्टुबर, १८, १९३१
प्यारो मित्र,
सुन्दरममार्फत तपाईंले पठाएको सुन्दर पत्र पाएर म आनन्दीत छु। मैले गरिरहेको काम तपाईंलाई मन पर्नु मेरा लागि यो निकै महत्वपूर्ण कुरा हो। म पनि कामना गर्छु कि हामी एकअर्कासँग भेट हुन सकौँ, त्यो पनि भारतमा, मेरो आश्रममा।
तपाईंको निष्ठावान,
(गन्धी)
