काठमाडौँ । राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषअन्तर्गतको ‘मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व व्यवस्थापन प्राविधिक कार्यदल’का संयोजक ओम क्षेत्रीले वन्यजन्तु संरक्षणको सम्पूर्ण मूल्य र भार किसानले मात्र चुकाउनुपर्ने अवस्थाको अन्त्य हुनुपर्ने बताउनुभएको छ ।
प्रतिनिधि सभा अन्तर्गतको कृषि तथा प्राकृतिक स्रोत समितिको सोमबार बसेको बैठकमा बोल्दै संयोजक क्षेत्रीले मानव–वन्यजन्तुबीचको सहअस्तित्वलाई वैज्ञानिक र व्यावहारिक ढङ्गले परिभाषित गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो ।
उहाँले सहअस्तित्वको अर्थ किसानको अधिकार र जीविकोपार्जनको सुरक्षा तथा वन्यजन्तुको वैज्ञानिक व्यवस्थापनबीच सन्तुलन कायम गर्नु रहेको स्पष्ट पार्नुभयो । वन्यजन्तुका कारण किसानले बालीनालीमा क्षति व्यहोर्नुका साथै अतिरिक्त श्रम, मानसिक तनाव, आम्दानीको जोखिम र थातथलो नै छाड्नुपर्ने बाध्यतासमेत झेलिरहेको उहाँले बताउनुभयो ।
यस्तो संवेदनशील अवस्थालाई राज्यले विशेष प्राथमिकताका साथ सम्बोधन गर्नुपर्ने उहाँको भनाइ छ । मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व न्यूनीकरणका लागि केही विशेष प्रजातिको वैज्ञानिक जनसङ्ख्या व्यवस्थापन आवश्यक रहेको पनि उहाँले औँल्याउनुभयो ।
“हाम्रो मूल मन्त्र सहअस्तित्व नै हो, तर यसको नाममा किसानलाई मात्र भार बोकाउन मिल्दैन । सुरक्षित किसान, व्यवस्थित वन्यजन्तु र प्रकृतिसँगको दिगो सहअस्तित्व नै हाम्रो स्पष्ट गन्तव्य हो,” उहाँले भन्नुभयो ।
कार्यदल अहिले संवादकै चरणमा रहेको जानकारी दिँदै संयोजक क्षेत्रीले संसदीय समितिको नीतिगत मार्गदर्शन र सुझावका आधारमा प्रतिवेदनलाई अन्तिम रूप दिइने बताउनुभयो ।
प्राप्त सुझावलाई समेटेर प्रतिवेदनलाई अझ व्यावहारिक, जिम्मेवार र कार्यान्वयनयोग्य बनाउने लक्ष्य रहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो । किसानलाई केन्द्रबिन्दुमा राखेर नीति निर्माण तथा कार्यान्वयनको प्रक्रिया अघि बढाउनुपर्नेमा कार्यदलले जोड दिएको उहाँको भनाइ छ ।
