काठमाडौं। ललितपुर महानगरपालिकाले ऐतिहासिक सप्तपाताल पोखरीको पुनर्निर्माण सम्पन्न गरी उद्घाटन गरेको छ ।
महानगरले लगनखेल वातावरण संरक्षण समितिसँगको सहकार्यमा पुनर्निर्माण गरिएको पार्कसहितको सप्तापाताल पोखरीको शनिवार एक विशेष कार्यक्रमको आयोजना गरी उद्घाटन गरेको हो । पोखरीको महानगरका प्रमुख चिरिबाबु महर्जन, उपप्रमुख मञ्जली शाक्य बज्राचार्य लगायतले संयुक्त रूपमा गरेका हुन् ।
महानगरपालिकाकी प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत रेखा दास श्रेष्ठका अनुसार यस परियोजनाको कुल क्षेत्रफल भने १३ रोपनी ६ आना २ पैसा ३ दाम रहेको छ । उक्त परियोजना करिब ४ करोड ७२ लाख रुपैयाँ लागतमा पुनर्निर्माण गरिएको हो । ६.७१ रोपनी क्षेत्रफल रहेको पोखरीको पानी धारण क्षमता करिब १९ लाख लिटर रहेको श्रेष्ठले जानकारी दिए ।
उनका अनुसार पोखरी वरिपरि करिब दुई मिटर चौडा पैदल मार्ग, घाँसे मैदान र फूलबारी निर्माण गरिएको छ । सार्वजनिक तथा परम्परागत उपयोगका लागि सात बे को एउटा र तीन बे का दुईवटा गरी तीन वटा फल्चा निर्माण गरिएको उनले जानकारी दिए । सुरक्षाका लागि बत्ती जडान गरिएको छ । चराचुरुङ्गी तथा अन्य जैविक प्रणालीमा असर नपरोस् भनेर कम प्रकाश दिने बत्ती प्रयोग गरिएको उनले जानकारी दिए ।
सप्तपाताल पोखरीलाई छेउमै रहेको पलेस्वा पोखरीसँग जोड्न पैदल यात्री पुलसमेत निर्माण गरिएको छ । उनकाअनुसार पोखरी प्रवेशका लागि पश्चिमतर्फ एक तथा पूर्वतर्फ दुई गरी तीनवटा सिँढी बनाइएको छ । पुनर्निर्माणका क्रममा परिसरमा रहेको पुरानो रूख संरक्षण गर्न मूल डिजाइनसमेत परिवर्तन गरिएको श्रेष्ठले जानकारी दिए ।
महानगरपालिकाले पोखरीमा नियमित पानी आपूर्ति सुनिश्चित गर्न पुरानो राजकुलो प्रणाली पुनर्जीवित गर्ने काम अघि बढाएको छ । यसका लागि गोदावरी नगरपालिकासँग सहकार्य भइरहेको उनले जानकारी दिए । नल्लु–टीकाभैरवदेखि सप्तपातालसम्मको करिब १४।२ किलोमिटर राजकुलो प्रणालीलाई चरणबद्ध रूपमा पुनः सञ्चालनमा ल्याउने तयारी गरिएको उनको भनाई छ ।
राजकुलो प्रणाली पुनर्जीवित भएपछि सप्तपाताल पोखरीमा परम्परागत प्रणालीअनुसार पानी ल्याउन सहज हुने उनले बताए । पुनर्निर्माण गरिएको पोखरीलाई दीर्घकालीन रूपमा संरक्षण र सञ्चालन गर्न पानीको स्रोत पुनःस्थापना कार्यलाई प्राथमिकतामा राखिएको उनले जानकारी दिए ।
लिच्छविकालदेखि अस्तित्वमा रहेको सप्तपाताल पोखरी पाटनको परम्परागत जल व्यवस्थापन प्रणालीको महत्वपूर्ण हिस्सा थियो । चक्रपथ निर्माण तथा विस्तारसँगै नल्लु–टीका भैरव क्षेत्रबाट सप्तपातालसम्म पानी ल्याउने करिब १४.२ किलोमिटर लामो परम्परागत राजकुलो प्रणालीका विभिन्न खण्डमा अवरोध भएपछि पोखरीमा पानीको आपूर्ति घट्दै गएको थियो ।
पानीको स्रोत सुक्दै गएपछि पोखरी चौरमा परिणत भएको र अतिक्रमणमा परेको श्रेष्ठको भनाई छ । पोखरी संरक्षणका लागि स्थानीयवासी र लगनखेल वातावरण सुधार संस्थाले लामो समयदेखि पहल गर्दै आएका थिए ।
संस्थाका संस्थापक अध्यक्ष स्वर्गीय पूर्ण स्थापितको नेतृत्वमा भएको संरक्षण अभियानपछि सर्वोच्च अदालतले पोखरीकै नाममा जग्गाको लालपुर्जा कायम रहने गरी फैसला गरेको श्रेष्ठले जानकारी दिए । जग्गा पोखरीको नाममा कायम भएपछि महानगरपालिकाले पुनर्निर्माण अघि बढाएको उनको भनाई छ । –न्युज एजेन्सी नेपाल
