अर्जुन बिश्वकर्मा । रुकुम पश्चिम चौरजाहारी नगरपालिका कि सेतिक सुस्मा मल्ल(ठकुरी) र जाजरकोट भेरी नगरपालिका ४ का नवराज बिश्वकर्मा बिचको प्रेम समन्धको कारण यहि जेष्ठ १० गते शनिबार सुस्मा मल्लको मन्जुरीमा बिबाह गर्न घर बोलाएको र नवराज बिक को तर्फबाट जन्ती सहित गएको पक्षलाई आमा, बुवा र वडा अध्यक्ष सहितको गाउलेले नवराज सहित ३ जनाको ज्यान लिएको थियोे भने सोही पक्षका टिकाराम नेपालीको शव भेरी नदिमा भेटिएको थियो । यो घटनाले सिङ्गो दलित समुदायलाई चोट पुर्याएको छ ।
हिन्दु वर्ण ब्यावस्था किन गलत छ त ? बेदमा पनि ब्राह्मणहरु ब्रह्माको मुख बाट, क्षेत्रीहरु ब्रम्हाको पाखुराबाट, बैश्यक ब्रम्हाको तिघ्राबाट, शुद्रहरु ब्रम्हाको पैतालाबाट पैदा भएको भनी लेखिएको छ। उत्पत्ति समन्धी हिन्दु मान्यता केवल काल्पनिक कथा मात्रै हो।
सत्य होइन। संसारमा त्यस्ता दन्त्यकथाहरु धेरै छन। साम्यवादको स्थापनाको लागि रुसमा गरिएको क्रान्ति, फ्रान्समा गरिएको राज्य क्रान्ति पनि धर्मको कारण भएको थियो । आज संसारमा बिज्ञानको तिब्र गति अगाडि बडिरहे पनि हाम्रो देशको स्थिति अझै परम्पराबादी सोचमा कायमै छ । देश धर्म निरपेक्ष राज्य बनिसकेपछी पनि हाम्रो मानसिकतामा अझै परिवर्तन आएको छैन।
प्रेम एउटा भावनाको अभिप्राय हो । सुर मा सुर मिलेर संगीत बनेझै मधुरताले प्रेमको जन्म हुन्छ। परिवार निर्माण हुनुपर्थ्यो प्रेमको केन्द्रमा तर परिवार निर्माण गरिन्छ बिबाहको सामाजिक ब्यावस्थामा । बिबाह एउटा सामाजिक सिद्धान्त हो। प्रेम प्रकृतिको बरदान हो । हाम्रो समाजले यो मान्यता राख्दै आयको छ । बिबाह पछी मात्र प्रेम हुन्छ भन्ने मान्यता सरासर गलत हो । ५ हजार बर्षमा पनि हामिलाई यो ख्याल आउन सकेन कि हामी प्रेम समन्धमा अज्ञान छौ अन्धा छौ । प्रेम त जहाँ कुनै बाधा(बन्धन हुदैन र जहाँ स्वतन्त्रता हुन्छ त्यहा हुने कुरा हो । समाजको सोच-बिचार अर्थात अन्धबिस्वास का कारणले प्रेम गर्ने हर-कोहिले प्रतेक बर्ष धेरैले ज्यान गुमाउनु परेको छ । रुकुममा भएको यो घटना पनि युवा-युवतीको अन्तरजातिय प्रेम समन्धको कारण ज्यान गुमाउनु परेको हो ।
दैलेखका सेते दमाइलाई गैरदलितहरुको समुहले छातीमा खुकुरी हानेको घटनादेखि धादिङमा दलित युवकले गैरदलित युवती संग प्रेम बिबाह गरेपछि गैरदलितहरुले सिङ्गो दलित बस्ती माथीको आक्रमण र यसरी आजसम्म पनि सामाजिक अन्धबिश्वास नवराज जस्ता युवकले अन्तरजातिय बिवाहका कारणले ज्यान गुमाउनु परिरहेको छ ।
यसरी समाजमा जातिय भेदभावलाई निर्मुल पार्न संबिधानले प्रत्याभूती गरेको छुवाछूत तथा भेदभाव विरुद्धको हक , सम्मानपुर्ण बाच्न पाउने हक जातिय तथा सामाजिक भेदभाव उन्मुलन समन्धित अन्तरास्ट्रिय महासन्धी बिपरित रहेको छ । त्यसैले जबसम्म सम्पुर्ण दलित तथा गैरदलित समुदायको मानसिकतामा परिवर्तन आउदैन तबसम्म जतिसुकै संविधान रकानुन मानबअधिकारको घोषणा पत्रमा लेखिए पनि अरु नवराज जस्ताको घटना दोहोरिरहन्छ।
लेखक विश्वकर्मा दलित अधिकारकर्मी समेत हुन् ।
