स्टकहोम: सन् २०२६ को रसायनशास्त्र तर्फको नोबेल पुरस्कार वैज्ञानिक हेनरी कागान र केन्सो सोईलाई प्रदान गरिने भएको छ। नोबेल पुरस्कार प्रदान गर्ने संस्थाले बुधबार उनीहरूलाई “discovery of non-linear effects and autocatalysis in asymmetric ​organic synthesis” को खोजका लागि पुरस्कार प्रदान गर्न लागिएको जनाएको छ।

रसायनशास्त्र तर्फको नोबेल पुरस्कार नोबेल सप्ताहअन्तर्गत प्रदान गरिने तेस्रो पुरस्कार हो। यसअघि सोमबार चिकित्सा र मंगलबार भौतिकशास्त्रतर्फका पुरस्कार घोषणा गरिएको थियो।

रसायनशास्त्र तर्फको नोबेल समितिका अध्यक्ष हाइनर लिंकेले यस वर्षको पुरस्कार आधारभूत रसायनशास्त्रसँग सम्बन्धित रहेको बताए। उनका अनुसार धेरै अणुहरू दुई फरक स्वरूपमा पाइन्छन्। यस्ता अणुहरूलाई ‘काइरल’ भनिन्छ, जुन शब्द ग्रीक भाषाको ‘हात’ भन्ने अर्थ दिने शब्दबाट आएको हो। यस्ता अणुहरू एकअर्काका ऐना प्रतिबिम्बजस्ता देखिए पनि पूर्ण रूपमा समान हुँदैनन्।

स्विडेनी आविष्कारक तथा व्यवसायी अल्फ्रेड नोबेलको इच्छापत्रअनुसार विज्ञान, साहित्य र शान्तिका क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदानका लागि सन् १९०१ देखि नोबेल पुरस्कार प्रदान हुँदै आएको छ। विश्वयुद्धका कारण केही वर्ष भने पुरस्कार वितरण रोकिएको थियो।

रसायनशास्त्रीसमेत रहेका नोबेलले १९औँ शताब्दीमा मुख्यतः युद्धसँग सम्बन्धित आविष्कार, विशेषगरी डायनामाइटबाट ठूलो सम्पत्ति आर्जन गरेका थिए। अर्थशास्त्रतर्फको पुरस्कार भने पछि स्विडेनको केन्द्रीय बैंकको आर्थिक सहयोगमा स्थापना गरिएको हो।

यस वर्षका पुरस्कार विजेताहरूले आगामी डिसेम्बर १० मा स्टकहोममा पदक ग्रहण गर्नेछन्।  पुरस्कार विजेताहरूले संयुक्त रूपमा १ करोड २० लाख स्विडिस क्रोनर (करिब १२ लाख अमेरिकी डलर) पुरस्कार रकम प्राप्त गर्नेछन्।

नोबेल शान्ति पुरस्कार भने स्विडेनमा नभई छुट्टै नर्वेको ओस्लोमा प्रदान गरिन्छ।