काठमाडाैँ । गत भदौ १० गते आएको भोटेकोशी बाढीले नुवाकोटको विदुर नगरपालिका तथा त्रिशूली नदी आसपासका क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुर्यायो। बाढीले नदी किनारका बस्ती, बजार, सडक, पुल तथा विभिन्न भौतिक संरचनामा क्षति पुर्याएपछि स्थानीयको दैनिकी प्रभावित बनेको छ। कतिपय परिवारले घर र सम्पत्ति गुमाएका छन् भने कतिपयको जीविकोपार्जनको आधार नै बाढीले बगाएको छ।
बाढीको पानीसँगै आएको लेदो, ढुंगा, माटो र अन्य सामग्रीले नदी आसपासका क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुर्याएको थियो। बाढीको वेगले कतिपय संरचना भत्किएका छन् भने कतिपय ठाउँमा घर तथा व्यवसायमा प्रयोग हुने सामग्री क्षतिग्रस्त भएका छन्। अहिले प्रभावित क्षेत्रमा क्षतिग्रस्त संरचना हटाउने, सरसफाइ गर्ने र आवतजावत सहज बनाउने काम भइरहेको छ। तर बाढीले पुर्याएको क्षतिको स्पष्ट छाप भने अझै हटिसकेको छैन।
नुवाकोटको वेत्रावती बजार, त्रिशुली बजार, देवीघाट बजार र सेन्ट्रल जेलमा आसपासका क्षेत्रमा बाढीको प्रभाव देखिन्छ। कुनै ठाउँमा सडक तथा बजार क्षेत्र सफा गर्ने काम भइरहेको छ भने कतिपय स्थानमा बाढीले बगाएर ल्याएको माटो, ढुंगा तथा भौतिक संरचनाका अवशेष अझै देखिन्छन्। सामान्य अवस्थामा फर्कने प्रयास भइरहे पनि बाढीले पुर्याएको क्षति व्यवस्थापन गर्न समय लाग्ने देखिन्छ।
बाढीले घरबार गुमाएका परिवारका लागि अहिलेको जीवन अझै अस्थायी छ। आफ्नै घरमा फर्किएर बस्न सक्ने अवस्था नभएपछि केही परिवार होल्डिङ सेन्टरमा आश्रय लिएर बसिरहेका छन्। एउटै स्थानमा सीमित सुविधा र स्रोतसाधनका बीच उनीहरूले दैनिक जीवन गुजारिरहेका छन्। घरमा फर्कने वातावरण कहिले बन्ने भन्ने चिन्तासँगै उनीहरू आफ्नो भविष्यबारे पनि अन्योलमा छन्।
होल्डिङ सेन्टरमा रहेका परिवारका लागि विभिन्न निकाय, स्थानीय तह, संघसंस्था तथा सहयोगी समूहले खाद्यान्न, लत्ताकपडा, स्वास्थ्य सामग्रीलगायतका राहत उपलब्ध गराउँदै आएका छन्। राहतले तत्कालको आवश्यकता पूरा गर्न सहयोग पुर्याए पनि बाढीबाट गुमेको जीवनयापनको आधार पुनःनिर्माण गर्न भने थप सहयोग आवश्यक देखिन्छ।
विशेषगरी राहतमा उपलब्ध हुने लत्ताकपडाको व्यवस्थापनमा प्रभावित परिवारले समस्या भोगिरहेका छन्। सबै उमेर र आवश्यकताका मानिसका लागि एउटै प्रकारका कपडा उपलब्ध हुँदा साइज नमिल्ने तथा आवश्यकताअनुसार सामग्री नपाउने समस्या रहेको उनीहरू बताउँछन्। बालबालिका, महिला, पुरुष तथा ज्येष्ठ नागरिकका लागि छुट्टाछुट्टै आवश्यकता पहिचान गरेर राहत वितरण गर्नुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ।
बाढीबाट प्रभावित केही परिवारको जीविकोपार्जनसमेत संकटमा परेको छ। घरसँगै पसल, व्यवसाय तथा काम गर्ने स्थानमा क्षति पुगेपछि आम्दानीको स्रोत गुमेका परिवारलाई दैनिक खर्च चलाउन कठिनाइ भइरहेको छ। तत्कालका लागि राहतले सहयोग गरे पनि दीर्घकालीन रूपमा उनीहरूलाई सुरक्षित आवास र जीविकोपार्जनको व्यवस्था आवश्यक देखिन्छ।
यता, त्रिशूली बजार तथा आसपासका क्षेत्रमा भने विस्तारै चहलपहल फर्किन थालेको छ। सडकमा सवारीसाधनको आवतजावत बढेको छ। बजारमा पनि स्थानीयको गतिविधि सामान्य बन्दै गएको देखिन्छ। तर बाहिरबाट हेर्दा सामान्यजस्तो देखिने बजारभित्र बाढीको प्रत्यक्ष मारमा परेका परिवारको जीवन भने अझै सहज बन्न सकेको छैन।
बाढीले क्षति पुर्याएका संरचनाको पुनःनिर्माण, सडक तथा सार्वजनिक पूर्वाधारको मर्मत र सरसफाइसँगै प्रभावित परिवारलाई सुरक्षित आवासमा फर्काउने काम चुनौतीपूर्ण छ। घर पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएका परिवारका लागि पुनःघर निर्माण, आंशिक क्षति भएका परिवारका लागि मर्मत तथा जीविकोपार्जन गुमाएकाहरूका लागि आयआर्जनको व्यवस्था आवश्यक देखिन्छ।
बाढीपछि प्रभावित क्षेत्रमा पुग्दा कतै मानिसहरू सरसफाइमा व्यस्त देखिन्छन्, कतै राहत सामग्रीको पर्खाइमा छन्। कतै भत्किएको घरको भग्नावशेष हटाइँदैछ भने कतै आफ्नो पुरानो घर र व्यवसायको अवस्था नियालिरहेका स्थानीय भेटिन्छन्। यी दृश्यले विपत्तिपछिको पुनःस्थापनाको कठिन यात्रा देखाउँछन्।
त्रिशूली किनारमा अहिले पनि बाढीले छाडेका ढुंगा, माटो, भत्किएका संरचना र भग्नावशेष देखिन्छन्। ती दृश्यले केही दिनको प्राकृतिक विपत्तिले परिवारको वर्षौँको मेहनत र सम्पत्ति कसरी क्षणभरमै बगाउन सक्छ भन्ने देखाइरहेका छन्। बजारमा बिस्तारै सामान्य चहलपहल फर्किए पनि प्रभावित परिवारका लागि भने सामान्य जीवनमा फर्कने यात्रा अझै जारी छ।
