एजेन्सी । विश्वका सात आश्चर्यहरूमध्ये प्रसिद्ध ताज महलको सौन्दर्य हेर्न लायक छ । त्यसैले यसलाई हेर्न भारतभित्रका मात्र होइन विदेशबाट पनि ठूलो भीड जम्मा हुन्छ । सेतो संगमरमरले बनेको ताज महल चन्द्रमाको किरणमा निकै सुन्दर देखिन्छ ।
यद्यपि केही सञ्चारमाध्यमका अनुसार ताज महलको सेतो संगमरमर लामो समयसम्म सेतो रहने छैन, यो ऐतिहासिक सम्पदाले आफ्नो रंग बदलिरहेको छ ।
भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण (एएसआई) ले यसबारे गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेको छ । बढ्दो प्रदुषणका कारण यो बहुमूल्य संगमरमरमा क्षति मात्रै नभई यी भित्तामा कीरा पनि भेटिएको छ जसका कारण यसको रंग सेतोबाट हरियो हुने आशंका गरिएको छ ।
भारतीय पुरातत्व विभागको टोलीले ताज महल परिसरमा अध्ययन गरी ऐतिहासिक सम्पदा ताजमहल साना कीराबाट खतरामा परेको पत्ता लगाएका छन् । यी कीराहरूले संगमरमरको रंग बदलिरहेका छन्, जसका कारण पर्खालका केही भाग हरियो हुँदै गएका छन् ।
सन् २०१५ मा मात्रै यसको जानकारी प्राप्त भएको थियो, त्यसपछि यसलाई रोक्ने प्रयास भइरहेको छ । गोल्डी चिरोनोमस नामका यी कीराहरू ताज महलको सर्भे र मर्मतसम्भार टोलीका लागि ठूलो समस्या बनेका छन् ।
रिपोर्टहरूले देखाउँछ कि गोल्डी काइरोनोमस कीराहरू फोहोर र प्रदूषित पानीबाट पैदा हुन्छन् र तिनीहरूको संख्या द्रुत रूपमा बढ्छ । एउटा पोथी किराले एक पटकमा एक हजार अण्डा दिन सक्छ । यी कीराहरूको मलका कारण ताज महलका विभिन्न भागका पर्खालहरू सेतोबाट हरियो हुन थालेका छन् । यमुना नदीमा मार्च–अप्रिल र सेप्टेम्बर–अक्टोबरमा यी कीराहरूको खतरा बढी हुने गरेको छ ।
आगराको एएसआईका सुपरिटेन्डेन्ट पुरातत्वविद् राजकुमार पटेलले मिडियासँगको कुराकानीमा भने – एएसआईले ताज महलको सतहमा यी कीराहरूको बृद्धि रोक्नको लागि निरन्तर अध्ययन गरिरहेको छ । यी कीराहरूलाई पूर्ण रूपमा हटाउन एक वर्ष लाग्न सक्छ । अध्ययनले पत्ता लगाएको छ कि यी कीराहरू २८ देखि ३५ डिग्रीको तापक्रममा छिटो बढ्छ । तिनीहरूको प्रजनन चक्र कम गर्न औषधिहरू प्रयोग भइरहेको छ ।
यो गम्भीर समस्यालाई लिएर सन् २०१८ मा सुप्रिम कोर्टमा निवेदन दिएर चिन्ता व्यक्त गरिएको उल्लेख छ । विश्व सम्पदाको बदलिँदो रङ्गप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै सर्वोच्च अदालतले केन्द्र सरकारलाई पनि कडा आलोचना गर्दै स्मारकको मर्मत सम्भारमा गम्भीर हुन सुझाव दिएको थियो ।
