एजेन्सी । चन्द्रयान–३ आज साँझ ६ बजेर ४ मिनेट (भारतीय समय) मा चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुवमा अवतरण गर्दैछ । यो जुलाई १४ मा आन्ध्र प्रदेशको श्रीहरिकोटाबाट दिउँसो ३ः३५ बजे लञ्च गरिएको थियो । अवतरणपछि यसले ४१ दिनमा ३ लाख ८४ हजार किलोमिटरको दुरी पार गरी नयाँ इतिहास लेख्नेछ ।
ल्यान्डर चन्द्रमामा अवतरण हुनेबित्तिकै र्याम्प खुल्नेछ र प्रज्ञान रोभर चन्द्रमाको सतहमा आउनेछ । विक्रम ल्यान्डर र प्रज्ञानले एकअर्काको फोटो खिचेर पृथ्वीमा पठाउनेछन् ।
यदि भारत यो मिसनमा सफल भयो भने, यो चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुवमा अवतरण गर्ने पहिलो देश हुनेछ । भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान सङ्गठन (इसरो)का बैंगलोरस्थित टेलिमेट्री एण्ड कमाण्ड सेन्टरको मिसन अपरेशन कम्प्लेक्समा ५० भन्दा बढी वैज्ञानिकहरूले चन्द्रयान–३ बाट प्राप्त डाटालाई कम्प्युटरमा विश्लेषण गर्न रातभर खटिएका छन् ।
तिनीहरूले ल्यान्डरमा इनपुटहरू पठाउँदैछन्, ताकि अवतरणको समयमा गलत निर्णय लिने हरेक अनुरोध समाप्त हुन्छ ।
सबैले सांकेतिक भाषामा कुरा गरिरहेका छन् । कमाण्ड सेन्टरमा उत्साह र चिन्ताको मिश्रित वातावरण छ । इसरो वैज्ञानिकहरूले बेंगलुरुको इसरो टेलिमेट्री ट्र्याकिङ एण्ड कमाण्ड नेटवर्क र ब्यालालु गाउँको इन्डियन डीप स्पेस नेटवर्क, साथै जर्मनी, अष्ट्रेलियामा रहेको युरोपेली स्पेस एजेन्सीको स्टेशन र नासाको डीप स्पेस नेटवर्कबाट रियल–टाइम डाटा प्राप्त गरिरहेका छन् ।
अवतरणको प्रत्यक्ष घटना ५ः२० बजे सुरु हुनेछ । यस कार्यक्रममा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी पनि सामेल हुनेछन् । उनी साउथ अफ्रिकामा रहेकाले भर्चुअल रुपमा जोडिनेछन् । यसका साथसाथै मिसनको सफलताका लागि भारतमा मात्रै नभई विदेशमा समेत विभिन्न स्थानमा हवन र पूजाहरु भइरहेका छन् ।
चन्द्रमामा अवतरण गर्नुभन्दा दुई घन्टा अघि ल्यान्डरको मोड्युलको स्थिति र चन्द्रमाको अवस्थाका आधारमा उक्त समयमा अवतरण गर्नु उपयुक्त हुन्छ कि हुँदैन भन्ने निर्णय हुन्छ । यदि कुनै कारक मार्क अप टु द मार्क छैन भने, अवतरण अगस्त २७ मा गरिनेछ ।
चन्द्रयानको दोस्रो र अन्तिम डिबुस्टिङ अपरेसन आइतबार राति करिब २ बजे पूरा भएको थियो । यसपछि चन्द्रमाबाट ल्यान्डरको न्यूनतम दूरी २५ किलोमिटर र अधिकतम दूरी १३४ किलोमिटर हुन्छ । डिबुस्टिङमा अन्तरिक्षयान को गति सुस्त बनाइन्छ ।
चन्द्रयान–१ र चन्द्रयान–२ मिसनका परियोजना निर्देशक एम। अन्नादुराईका अनुसार चन्द्रयान–३ ल्यान्डरलाई २५ किलोमिटरको उचाइबाट चन्द्रमाको सतहमा पुग्न १५ देखि २० मिनेट लाग्ने छ । यो समय सबैभन्दा संवेदनशील हुने छ ।
यसपछि, छ पाङ्ग्रे प्रज्ञान रोभर विक्रम ल्यान्डरबाट र्याम्प हुँदै बाहिर निस्कनेछ र इसरोबाट आदेश प्राप्त हुने बित्तिकै चन्द्रमाको सतहमा सर्नेछ । यस अवधिमा यसको पाङ्ग्राले चन्द्रमाको माटोमा भारतको राष्ट्रिय प्रतीक अशोक स्तम्भ र इसरोको लोगोको छाप छोड्नेछ ।
