काठमाडौं । गत भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोशीमा आएको बाढीबाट प्रभावित नागरिकका लागि काठमाडौंमा निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गरिएको छ ।
शान्ति सेवा गृहको आयोजनामा सञ्चालन गरिएको शिविरमा बाढीका कारण घर तथा थातथलो छाडेर काठमाडौंमा विस्थापित भएका बालबालिका, महिला, ज्येष्ठ नागरिकसहित प्रभावितको स्वास्थ्य परीक्षण तथा मनोसामाजिक परामर्श दिइएको हो ।
शान्ति सेवा गृहका उत्तम निरौलाका अनुसार बाढी प्रभावित परिवारको स्वास्थ्य अवस्था पहिचान गरी आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउने उद्देश्यले पहिलो चरणमा स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गरिएको हो । शिविरमा सामान्य स्वास्थ्य परीक्षणसँगै स्त्रीरोग, बालरोग, आँखा, दाँत तथा प्रयोगशाला परीक्षणको व्यवस्था गरिएको छ ।
शिविरबाट उपचारपछि थप स्वास्थ्य सेवा आवश्यक पर्ने बिरामीलाई फलोअप, औषधि तथा आवश्यकताअनुसार अस्पतालसम्मको सेवा निःशुल्क उपलब्ध गराइने संस्थाले जनाएको छ । गम्भीर बिरामीलाई सम्बन्धित अस्पताल वा आवश्यकताअनुसार अन्य अस्पतालमा समेत उपचारका लागि पठाइने जनाइएको छ ।
शिविरमा एक सयभन्दा बढी बालबालिकाको स्वास्थ्य परीक्षण गरिएको छ । बालरोग विशेषज्ञ डा. कौशलका अनुसार अधिकांश बालबालिकामा रुघाखोकी, ज्वरो, कान पाक्ने तथा झाडापखालाजस्ता समस्या देखिएको छ । करिब १५ देखि २० जना बालबालिकामा मनोवैज्ञानिक त्रास देखिएपछि उनीहरूलाई मानसिक स्वास्थ्य विशेषज्ञकहाँ पठाइएको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।
आत्मन हस्पिटल एण्ड हिलिङ सेन्टरकी निर्देशक तथा मनोचिकित्सक साधना थापाले बाढी प्रभावितमा मानसिक तथा भावनात्मक असरसमेत देखिएको बताउनुभयो । परिवारका सदस्य गुमाउनुका साथै घर, जग्गा, खेती तथा सम्पत्ति गुमाएका कारण प्रभावितमा अत्यधिक चिन्ता, डर, राति झस्किने र भविष्यप्रति अन्योल देखिएको उहाँको भनाइ छ ।
विशेषगरी बालबालिकामा फेरि बाढी आउने डर, आफू असुरक्षित भएको महसुस तथा ‘अब कहाँ जाने’ भन्ने अन्योल देखिएको उहाँले बताउनुभयो । यस्तो अवस्थामा व्यक्तिगत मनोचिकित्सासँगै समूहगत शोक व्यवस्थापन र मनोसामाजिक सहयोग आवश्यक रहेको उहाँको भनाइ छ ।
रसुवा उत्तरगया गाउँपालिका–५ बेत्रावतीका शिव लामिछानेले स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गरेर शान्ति सेवा गृहले महत्वपूर्ण सहयोग गरेको बताउनुभयो । उहाँले बाढी प्रभावितको स्वास्थ्य, शिक्षा, आवास, रोजगारी तथा मनोसामाजिक अवस्थाका विषयमा राज्यले दीर्घकालीन योजना बनाएर काम गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउनुभयो ।
बाढी गएको करिब एक महिना बितिसक्दा पनि विस्थापित परिवारको दीर्घकालीन पुनःस्थापना, शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगारीका विषयमा पर्याप्त काम हुन नसकेको प्रभावितको गुनासो छ । काठमाडौंमा बसिरहेका परिवारले घरभाडा, बालबालिकाको शिक्षा तथा दैनिक जीविकोपार्जनमा समस्या भोगिरहेको उनीहरूको भनाइ छ ।
रसुवाका विकास लामाका अनुसार एकै वडाका मात्रै करिब २०० घरधुरी काठमाडौंमा बसिरहेका छन् भने बाढीपछि थप करिब १०० देखि १५० घरधुरी काठमाडौं आएका छन् । बाढीले कृषि, व्यवसाय तथा रोजगारीका आधार नष्ट भएपछि बालबालिकाको पढाइ र परिवारको दैनिक खर्च व्यवस्थापनमा समस्या भएको उहाँले बताउनुभयो ।
नुवाकोट विदुर–१० बेत्रावतीका पवन डंगोलले बाढीका कारण परिवारको आर्थिक अवस्था र आवासमा ठूलो क्षति पुगेकाले तत्काल आफ्नो क्षेत्रमा फर्केर बस्ने अवस्था नरहेको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार बालबालिकाको शिक्षा तथा परिवारको आधारभूत आवश्यकताका कारण काठमाडौंमै बस्नुपर्ने बाध्यता छ ।
शान्ति सेवा गृहका अनुसार हाल रसुवा र नुवाकोटका करिब २५० परिवार संस्थाको सम्पर्कमा छन् । शिविरमा सहभागी परिवारको स्वास्थ्यसँगै शिक्षा, आवास, औषधि, मनोसामाजिक सहयोग तथा जीविकोपार्जनसम्बन्धी आवश्यकताको विवरणसमेत संकलन भइरहेको छ ।
संस्थाले अभिभावक दुवै गुमाएका बालबालिकालाई आश्रममा राखी कक्षा १२ सम्मको शिक्षा तथा हेरचाहको जिम्मेवारी लिने जनाएको छ । परिवारसँगै बस्न सक्ने बालबालिकालाई विद्यालय शुल्क तथा आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउने तयारीसमेत गरिएको छ ।
त्यसैगरी बाढी प्रभावित परिवारको जीविकोपार्जनमा सहयोग पुर्याउन सिलाइ–बुनाइ, मेकानिक्स, कुखुरापालनलगायत पेसाअनुसार आवश्यक सामग्री उपलब्ध गराउने तयारी गरिएको शान्ति सेवा गृहले जनाएको छ।
