काठमाडौं । परराष्ट्र मन्त्रालयले भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीपछिको खोज, उद्धार तथा राहत कार्यको पछिल्लो प्रगति विवरण सार्वजनिक गरेको छ । मन्त्रालयका प्रवक्ता लोकबहादुर पौडेल क्षेत्रीले बिहीबार आयोजित नियमित प्रेस ब्रीफिङमार्फत विपद् व्यवस्थापनका विभिन्न क्षेत्रमा भइरहेका कामबारे जानकारी दिनुभएको हो ।
मन्त्रालयका अनुसार बाढी प्रभावित क्षेत्रबाट हालसम्म १ हजार २५२ जनाको शव निकालिएको छ भने करिब ४ हजार २ सय जना अझै बेपत्ता छन् । उद्धार गरिएका ११ हजार ९९३ जनामध्ये ३ सयभन्दा बढी विदेशी नागरिक रहेका छन् । बेपत्ता हुनेमा ३४ देशका ५९० जना विदेशी नागरिक रहेको प्रारम्भिक तथ्यांक मन्त्रालयले जनाएको छ । सरकारले नेपाल पर्यटन बोर्ड र राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणमार्फत तथ्यांक अद्यावधिक गरिरहेको छ ।
बेपत्ता विदेशी नागरिकका परिवार तथा सम्बन्धित कूटनीतिक नियोगसँग समन्वय गर्न परराष्ट्र मन्त्रालयमा ‘इमर्जेन्सी कन्ट्रोल रुम’ सञ्चालनमा रहेको छ । उक्त कक्षमा दैनिक करिब २ सयवटा सोधपुछ आउने गरेको र बिहान ७ बजेदेखि राति १० बजेसम्म हटलाइन सेवा सञ्चालनमा रहेको प्रवक्ता क्षेत्रीले जानकारी दिनुभयो ।
विभिन्न जलविद्युत आयोजनाका सुरुङमा फसेकाहरूको खोज तथा उद्धारका लागि नेपाली सेनासँगै भारत, चीन र दक्षिण कोरियाका विशेषज्ञ टोली परिचालन भएका छन् । हाल ९ हजार ३ सयभन्दा बढी नेपाली सेना रसुवाको टिमुरेदेखि नुवाकोट, धादिङ, चितवन र नवलपरासीसम्म खोज तथा उद्धारमा खटिएका छन् । चिलिमे र लाङटाङमा भारतीय टोली, माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘ए’ मा चिनियाँ टोली तथा माथिल्लो त्रिशूली–१ मा दक्षिण कोरियाली टोलीले नेपाली उद्धारकर्मीसँग सहकार्य गरिरहेका छन् ।
लाङटाङ क्षेत्रमा सुरुङको माथिल्लो भागबाट सानो प्वाल बनाएर खोजी कार्य अघि बढाइएको छ भने हाकु क्षेत्रमा पनि पुनः प्रवेश गरी खोजी सुरु गरिएको मन्त्रालयले जनाएको छ । उद्धार कार्यलाई थप प्रभावकारी बनाउन नेपाली तथा विदेशी विशेषज्ञ टोलीले उपलब्ध प्रविधि र उपकरणको प्रयोग गरिरहेका छन् ।
बाढीमा मृत्यु भएकाहरूको पहिचानका लागि भारत, चीन, सिंगापुर र दक्षिण कोरियाका फोरेन्सिक विशेषज्ञ तथा ‘डिजास्टर भिक्टिम आइडेन्टिफिकेसन’ टोली परिचालन भएका छन् । हालसम्म भारतका १९, चीनका ५ तथा सिंगापुरका १९ जना विशेषज्ञले डिएनए संकलन तथा विश्लेषणको काम सुरु गरिसकेको मन्त्रालयले जनाएको छ । बेपत्ताका आफन्तलाई डिएनए परीक्षणका लागि महाराजगञ्जस्थित प्रहरी अस्पताल वा नजिकैको जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा सम्पर्क गर्न मन्त्रालयले आग्रह गरेको छ ।
बाढीपछिको जटिल परिस्थितिसँग जुध्न नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग उच्च क्षमताका ड्रोन, लाइडर, बेली ब्रिज, डिएनए परीक्षण किट तथा मोबाइल एयर ट्राफिक कन्ट्रोल प्रणालीलगायत उपकरण माग गरेको छ । भारत, चीन, अमेरिका, बेलायत, जापानलगायत विभिन्न मित्रराष्ट्र तथा संयुक्त राष्ट्रसंघ र एसियाली विकास बैंकलगायत दातृ निकायबाट प्राप्त सहयोगप्रति नेपालले आभार व्यक्त गरेको प्रवक्ता क्षेत्रीले बताउनुभयो ।
प्रवक्ता क्षेत्रीले भोटेकोशी बाढीलाई हिमालय क्षेत्रको संवेदनशीलता र जलवायु परिवर्तनको गम्भीर असरका रूपमा चित्रण गर्नुभयो । नेपालले न्यून कार्बन उत्सर्जन गरे पनि जलवायु परिवर्तनको असरबाट बढी प्रभावित भएको उल्लेख गर्दै मन्त्रालयले ‘लस एन्ड ड्यामेज फन्ड’बाट तत्काल सहयोग उपलब्ध गराउन पत्राचार गरिसकेको जनाएको छ । घर, सडक, पुल तथा जलविद्युत आयोजनामा ठूलो क्षति पुगेको प्रारम्भिक अनुमान रहेकाले पुनर्निर्माणका लागि विस्तृत क्षति मूल्याङ्कन गरिने मन्त्रालयले जनाएको छ ।
यसैबीच, चीनको केरुङ क्षेत्रमा रहेका करिब १ हजार ४ सय नेपालीमध्ये ११४ जना तातोपानी नाका हुँदै नेपाल फर्कने क्रममा रहेका छन् । चिनियाँ पक्षको समन्वयमा उनीहरूलाई नेपाल फर्काउने प्रक्रिया जारी रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ । केरुङ क्षेत्रबाट भने बाढी आएको दिनदेखि करिब १ सय नेपाली अझै बेपत्ता रहेको मन्त्रालयले पुष्टि गरेको छ ।
