काठमाडौं । ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाइ मन्त्री अनिलकुमार सिन्हाले नेपालको मौसम पूर्वानुमान प्रणालीलाई वैज्ञानिक, विश्वसनीय र प्रभावकारी बनाउने कार्यलाई सरकारले उच्च प्राथमिकतामा राखेको बताएका छन्।
विश्व मौसम दिवसका अवसरमा सोमवार जल तथा मौसम विज्ञान विभागले आयोजना गरेको कार्यक्रममा मन्त्री सिन्हाले पूर्वानुमान प्रणालीलाई थप सुदृढ बनाउन उपकरण विस्तार, आधुनिक प्रविधिको प्रयोग, पूर्वाधार विकास तथा दक्ष जनशक्ति उत्पादनमा जोड दिने नीति सरकारले लिएको जानकारी दिए। उनले पूर्वसूचना प्रणालीलाई सशक्त बनाउँदै जोखिममा रहेका समुदायसम्म समयमै सूचना पु¥याउने कार्यलाई प्राथमिकतामा राखिएको उल्लेख गरे।
उनका अनुसार जल, मौसम, जलवायु र हिमसम्बन्धी अवलोकन तथा तथ्यांक संकलनमा गरिने लगानीले भविष्यमा अध्ययन, अनुसन्धान, विपद् न्यूनीकरण तथा पूर्वतयारीमा महत्वपूर्ण सहयोग पुग्नेछ। विकासका हरेक आयामसँग मौसमसम्बन्धी सूचनाको प्रत्यक्ष सम्बन्ध रहेको पनि उनले बताए।
मन्त्री सिन्हाले सीमित स्रोतसाधनका बाबजुद विभागले समयमै मौसमसम्बन्धी जानकारी उपलब्ध गराउँदै आएको उल्लेख गर्दै नेपालको भौगोलिक विविधताका कारण यहाँको मौसम प्रणाली अत्यन्त जटिल र संवेदनशील रहेको बताए।
पछिल्ला वर्षहरूमा जलवायु परिवर्तनको प्रभाव बढ्दै जाँदा असामान्य वर्षा, बाढी, पहिरो, तातो हावाको लहर, हिमनदी पग्लिने दरमा वृद्धि तथा हिमताल विस्फोटजस्ता जोखिमहरू तीव्र बन्दै गएको उनको भनाइ छ। यस्ता घटनाले जनजीवन, पूर्वाधार र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर पारिरहेको उनले बताए।
मन्त्री सिन्हाले विपद् जोखिम न्यूनीकरणका लागि प्रभावकारी सूचना प्रणालीको विकासमा सरकारले प्राथमिकता दिएको जनाउँदै आवश्यक नीति तथा नियम निर्माणको तयारी भइरहेको जानकारी दिए। उनले स्थानीय तहमा तालिम सञ्चालन गर्नुपर्ने र स्थानीय भाषामै मौसमसम्बन्धी सूचना प्रवाह गर्नुपर्नेमा जोड दिए।
विशेषगरी महिला र बालबालिकामा भाषागत पहुँचको अभावका कारण पूर्वसूचनाको प्रभावकारिता कम हुने गरेको उल्लेख गर्दै उनले सबै समुदायसम्म सहज रूपमा सूचना पुग्ने व्यवस्था गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए।
