रहस्यमय जीप दुर्घटनामा परी जननेता मदन भण्डारी र उहँका सहयात्री कुशल संगठक जीबराज आश्रित को निधन भएको २७ वर्ष बितिसकेको छ । यस बिचमा नेपाली राजनीतिमा निकै उथलपुथल पूर्ण घटनाहरु भएका छन् । राष्ट्रिय राजनीतिमा उत्पन्न हरेक सङ्कट राजनीतिक मोडहरुमा उहाँको सम्झना निरन्तर भैरहेको छ । सफलताका क्षणहरुमा उहाँको वैचारिक मार्गदर्शन र प्रेरणको चर्चा अहिले पनि भैरहेको छ भने विफलता र अप्ठ्यरो अबस्थामा उहाँ भैइदिएको भए समाधान आँउथ्यो होला भनेर श्रद्धाकासाथ याद गर्ने गरिन्छ । यसरी राजनीतिक सजिला र अप्ठ्यारा दुबै मोडहरुमा उहाँकै स्मरण हुने गर्दछ ।
सबै खाले राजनीतिक वैचारिक कोणबाट उहाँ जीवित हुनुभएको भए यसो भन्नुहुन्थ्यो होला र यसो गर्नुहुन्थ्यो होला जस्ता प्रसंगहरु आउने गर्छन् । जीवित हुँदा उहाँको ब्यक्तित्व र वैचारिक तथा सैद्धान्तिक मान्यताको आलोचना गर्नेहरु समेत विस्तारै उहाँले भन्न खोजेको यसो पो हो त भनेर आफु्खुसी ब्याख्या गर्ने प्रयाश गर्छन र आफुसँग उहाँको निकै राम्रो सम्बन्ध थियो भनेर चर्चा गर्न पनि सङ्कोच मान्दैनन् । उहाँको विचार,मान्यता र लोकप्रियता चुनौतीरहित भएकाले पनि हिजो भिन्न मान्यतामा उभिएकाहरु समेत उहाँको प्रशंसा आउने स्थिति बनेको छ भने आफ्ना निजी आकङ्क्षा या उद्देश्यहरुलाई सहयोग पु¥याउने प्रयोजनका लागि पनि कतिपयबाट यसो हुने गरेको यर्थाथलाई पनि उपेक्षा गर्न मिल्दैन । जे होस,कुनै पनि ब्याक्ति,समुह वा दलको राजनीतिक यात्रा जनताको साथ र भरोसामा नै अघि बढ्ने भएकाले जो कसैले पनि जनताको मनोबिज्ञान र भाबनलाई समातेरै अगाडि बढ्नु पर्ने आबश्यकता पर्दछ । सबै पक्ष यसमा इमान्दार नै हुन्छन भन्न सकिदैन । सैद्धान्तिक योगदान, विश्लेषण क्षमता, स्वछ छवि,वाक्पटुता,लगनशीलता,दूरदृष्टिपन जस्ता अनेकौ गुणहरुले गर्दा भौतिक शरीर नभएता पनि नेपाली राजनीतिक क्षेत्रमा जननेता मदन भण्डारी निरन्तर छाइरहनु भएको छ र हाम्रो स्मृतिपटमा अमर पनि हुनुहुन्छ ।
नेपाली कम्यूनिष्ट आन्दोलनका नबिन बिचारक मदन कुमार भण्डारीका यस्ता विलक्षण प्रतिभाका धनी भएर त उहाँ जननेता हुनुभएको हो । यसरी आज जननेता भण्डारीको नाम र योगदानको छाप नेपाली जनताको मनमस्तिष्कमा बसिरहेको छ । उहाँको निधन हुँदा शिशु अबस्थामा रहेका र नजन्मिएकाहरु पनि उहाँको बारेमा जान्न र बुझ्न लालायित भएको पाइन्छ । यो पंक्तिलाई उहाँका योगदानका बारेमा स्पस्ट पार्नु हाम्रो दायित्व हो ।
जननेता मदन कुमार भण्डारीले जनता,राष्ट्र,राष्ट्रियता र समाजको अग्रगामी रुपान्तरणका लागि पु¥याउनु भएको योगदानका बारेमा उहाँको निधन भएपछि विभिन्न क्षेत्रबाट चर्चाहरु भए र अहिलेसम्म पनि भैरहेकै छन । जीबनको अधिकांश अबधि कष्टसाध्य भूमिगत राजनीतिक जीबनमा हुमिनु भएका र २०४६ सालमा बहुदलीय राजनीतिक प्रणली स्थापना भएपछि निकै छोटो कालखण्ड मात्र खुल्ला राजनीतिमा संलग्न हुने अबसर प्राप्त गर्नु भएका उहाँ जीबन पर्यन्त लोकतन्त्र,सामाजिक परिबर्तन,समानता र न्यायका पक्षमा समर्पित हुनु भयो । संकीर्णताको दलदलमा फसेको कम्युनिष्ट तथा बामपन्थी आन्दोलनलाई त्यस साँघुरो घेराबाट बाहिर निकालेर सिजृनात्मकता,एकता र एकिकरणको प्रक्रियामा आबद्ध गर्नुभयो, मार्गदर्शन दिनुभयो । अन्तराष्ट्रिय कम्युनिष्ट आन्दोलनले गम्भिर धक्का खाएको बेलामा पनि नेपाली कम्युनिष्ट आनदोलनलाई लोकप्रिया बनाएर मुलधारको राजनीतिक शक्तिको रुपमा स्थापित गराउँदै यसलाई लोकतान्त्रीकरणको दिशामा सफलतापुर्बक अघि बढाउनु भयो । आफुले नेतृत्व गरेको दललाई संसदमा सशक्त भुमिकामा स्थापित गराउन सफल हुनु भयो । माक्र्सबादको सृजनात्मक प्रयोग र विकास गर्दै जनताको बहुललीय जनबादका रुपमा नेपाली समाजको आर्थिक सामाजिक रुपान्तरण र क्रन्तिकारी परिबर्तनको प्रभाबकारी सिद्घन्तकै प्रतिपादन गर्नुभयो ।
नेपाली राजनीतिक दलहरुको इतिहासमा सबैभन्दा बढी लोकतान्त्रिक बिधि अपनाएर आफुद्दारा प्रतिपादित सिन्द्धान्तलाई जनताको वीचमा ब्यापक बहसमा लैजाने, जनताबाट प्राप्त सुझाबहरुलाई रचनात्मक रुपमा ग्रहण गर्ने र पार्टीको माहधिबेशनमार्फत् अत्यधिक बहुमतका साथ अनुमदन गराउने उहाँको साहस र सुझबुझका त्यती नै बेला सर्बत्र प्रशंसा गरीएको थियो । नेपालका प्रायः सबै जसो राजनीतिक पार्टीहरुमा सिद्धान्तको बहस,माहाधिबेशनको नीति निमार्ण प्रक्रिया र नेतृत्वा चयनमा जननेता मदन भण्डारीले स्थापित गर्नु भएको मानकलाई अबलम्बन गर्ने स्थिति बनेको छ । सर्बसाधरण जनताले बुझ्ने भाषामा जनताको बहदलीय जनबाद बुझाउन उहाँ आफै देश भ्रमणमा निस्कनुभयो, जनतासंग प्रत्यक्ष संबाद गर्नु भयो, उनीहरुको चासोलाई सम्बोधन गर्नुभयो र आफ्ना मान्यताहरुको पक्षमा जनसर्मथन प्राप्त गर्नुभयो । सिंगो देश र जनतालाई चलायमान बनाउँदै सामाजिक आर्थिक रुपान्तरणको अभिएनमा परिचालित गराउनु पर्नेतर्फ ध्यान आर्कसित गराउनु भयो ।
उहाँले प्रतिपादन गर्नुभएको सिद्धान्तकै मार्गदर्शनमा अघि बढ्ने क्रममा नेकपा (पूर्ब एमाले) इतिहासमा नेपालमा पहिलो पटक कम्युनिष्ट पार्टीको सरकार गठन ग¥यो । सबै भन्दा ठुलो राजनैतिक दलको रुपमा आफुलाई स्थापित ग¥यो । त्यही दलबाट चार जना नेताहरुले इतिहासको बिभिन्न कालखण्डमा प्रधानमन्त्रीको रुपमा मुलुकको अगुवाई गर्नुभयो । र पछिल्लो पटक त एमाले उपाध्यक्षसमेत रहनु भएकी जननेता मदन भण्डारीकी जीबनसंगिनी श्रीमती बिधादेबी भण्डारी मुलुकको राष्ट्रपतिमा निर्बाचित हुनुभएको छ । हालै अमेरीकाबाट प्रकाशित भएको फोब्र्स पत्रिकाले सम्माननीय राष्ट्रपति श्रीमती बिधादेबी भण्डारीज्यु विश्वका एकसय शक्तीशाली महिलाहरुको सुचीमा पर्नुभएको प्रतिबेदन सार्बजनिक गरेको छ । यसरी जननेता मदन भण्डारीले प्रतिबेदन गर्नुभएको सिद्धान्तको आलोकमा मुलुकको राजनीति अगाडि बढीरहेको छ । यी उपलब्धीलाई ब्यबस्थित र थप संगठित गर्दै मुलुकको सामाजिक आर्थिक रुपान्तरणमा परिचालित गर्नु सम्बद्ध सबैको दायित्व हुन आएको छ ।
पोखरामा आयोजित पार्टीको कार्यक्रममा सहभागी भएर चितवनमा आयोजित अखिल नेपाल महिला सङ्घको कार्यक्रमा सहभागी हुनजाने क्रममा रहस्यमय जीप दुर्घटनामा परी २०५० जेष्ठ ३ गते जननेता मदन भण्डारीमका सहयोद्धा जीबराज आश्रितसंगै अल्पआयुमै निधन भएको थियो । त्यस घटनाले सिङ्गो देश शोकमा र्चुलुम्म डुबेको थियो । आम नेपालीहरुको मनमा षड्यन्त्रपुर्ण हत्य हो भन्ने दृढ विश्वास रहेको त्यस रहस्यमय घटनाको सत्यतथ्य पत्ता लगाएर सार्बजनिक गर्नुपर्ने माग चौतर्फी भयो । धेरै आयोगहरु पनि बने । सबै आयोगले दुर्धटना रहस्यमय बताउदै प्रतिबेदनहरु दिए । तर रहस्यको पर्दा उर्घिन सकेन । घटनाको एक मात्र जीबित साक्षी जीप चालक समेतको रहस्यमय हत्य भए पछि दासढुङ घटनाले अझ गहिरो आशङ्का र चिन्ता जन्माइदिएको छ । तर अहिलेसम्म पनि घटनाको यथार्थ पत्ता लाग्न र यसका पछाडि सङ्लग्न अपराधीहरुको यथार्थ सार्बजनिक गर्ने काम हुन सकेको छैन । यो निकै दुःखको बिषय हो ।
मुलत जननेता मदन भण्डारीको योगदानलाई उजागर गर्न, नेपाली कम्यूनिष्ट आन्दोलनले हासिल गरेका उपलब्धी र यसको भबिष्यबारे सुस्पष्ट पार्न एबं नेपाल सरकारले अघि सारेको बर्तमानमा नेपाली जनताको साझा राष्ट्रिय आकांक्षा बनेको समृद्घ नेपाल सुखी नेपालीको अबधारण,नेपाली समाजको आमुल परिबर्तन गर्दै सामाजिक न्याय र समानतामा आधरित समृद्घ नेपाल निमाण गर्ने मार्गदर्शक सिद्घन्त जनताको बहुदलीय जनबादका प्रणेता जननेता मदन भण्डारीका बिचारहरुले ब्यबहारिक रुप लिदै छन र यस सिदान्तको सत्यपन पुष्टि भइरहेको छ ।
हाम्रो पार्टीको अर्को नेता कमरेड जीबराज आश्रित एउटा कुशल संगठक हुनुहुन्थ्यो । लामो कालदेखि कम्युनिष्ट आन्दोलनको प्रखर नेताका रुपमा रहेर आज पनि नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलन जन्ताको विचमा लोकप्रिय पार्टीको रुपमा रहेको छ, यसमा उहाँ दुबै नेताहरुको ठुलो भुमिका रहेको छ , योगदान रहेको छ—त्यसलाई हामी बिर्सन सक्तैनौ ।
लेखक मदन भण्डारी फाउन्डेसन, महाशीला गाउँ कमिटी पर्बतका अध्यक्ष हुनुहुन्छ ।
