काठमाडौँ । भारतका लागि हृदय विदारक खबर आएको छ । विनेश फोगाट पेरिस ओलम्पिक २०२४ मा स्वर्ण पदकको खेलबाट अयोग्य घोषित भएकी छन् ।

विनेश फोगाट ५० केजी फ्रिस्टाइल इभेन्टमा अमेरिकाकी सारा हिल्डेब्रान्ड विरुद्धको कुस्तीको फाइनल अघि केही ग्राम बढी तौल भएको पाइएपछि यस्तो भएको हो । विनेश क्वालिफायर र सेमिफाइनल राउन्ड अघि तौल मापदण्ड भित्र थिइन् ।

तर, फाइनलअघि उनी केही ग्राम बढी तौल भएको भेटिएपछि उनी फाइनलअघि नै अयोग्य घोषित भइन् । योसँगै उनी रजत पदकका लागि योग्य हुने छैनन् ।

कुनै पनि कुस्ती संघले पठाएको नाममा कुनै खेलाडीलाई गम्भीर चोट लागेमा मात्रै परिवर्तन गर्न सकिन्छ तर त्यसका लागि उक्त कुस्ती संघलाई मेडिकल सर्टिफिकेट दिनुपर्ने हुन्छ । साथै सम्बन्धित तौल वर्गमा प्रतिस्पर्धाको दिनभन्दा कम्तीमा १२ घण्टा अगाडि यो गर्न सम्भव छ । यस पछि कुनै परिवर्तन हुन सक्दैन ।

यस समयपछि कुनै परिवर्तनहरू स्वीकार गरिने छैन । सबै प्रतियोगिताहरूको लागि, प्रत्येक बिहान सम्बन्धित तौल–कोटिको लागि तौल नापिन्छ । तौल कार्यक्रम र मेडिकल चेकअप ३० मिनेट सम्म रहन्छ ।

सामान्यतया कुस्ती खेल दुई दिनमा समाप्त हुन्छ । यस्तो अवस्थामा भोलिपल्ट रिपेचेजमा रहेका वा फाइनलमा पुगेका पहलवानहरू मात्र आफ्नो तौल नाप्न आउँछन् । अर्को दिन वजन मापन कार्यक्रम लगभग १२ मिनेट सम्म रहन्छ ।

विनेश पहिलो दिन अर्थात् अगस्ट ६ मा तौल श्रेणीमा थिइन् । २९ वर्षीय एथलीटले आफ्नो पहिलो दिनको तौलको भार पार गरेकी थिइन् । यसपछि उनले टोकियो २०२० को शीर्ष वरियता र स्वर्ण पदक विजेता सुसाकीलाई पनि हराइन् । विनेशले क्वार्टरफाइनलमा पूर्व युरोपेली च्याम्पियन युक्रेनकी ओक्साना लिभाचलाई र सेमिफाइनलमा वर्तमान प्यान अमेरिकन च्याम्पियन क्युवाकी युस्नेलिस गुजम्यानलाई पराजित गरिन् ।

गत वर्षदेखि, विनेश फोगाट आफ्नो करियरको लागि मात्र होइन आफ्नो जीवनको लागि पनि लडेकी छिन् । उनी पूर्व भारतीय कुस्ती महासंघ प्रमुखको विरुद्धमा प्रदर्शनकारीहरू मध्ये एक थिइन् र ओलम्पिकमा कुस्तीमा आफ्नो पहिलो स्वर्ण पदक जित्ने भारतको सबैभन्दा ठूलो आशा थिइन् ।

विनेशको गत वर्ष शल्यक्रिया गर्नुपर्‍यो र त्यसपछि उनले उत्कृष्ट पुनरागमन गरिन् । यही शल्यक्रियाका कारण उनले एसियाली खेलकुदमा पनि खेल्न पाएनन् । तर, ओलम्पिकमा पुग्नका लागि उनले आफ्नो तौल घटाएर ५० केजी पुर्याएकी थिइन् ।

उनले आफ्नो पछिल्लो ओलम्पिक ५३ केजी तौल समूहमा खेलेकी थिइन् । यस विधामा छनोट हुने अन्तिम हुनाले विनेशले आफ्नो तौल ५० केजी घटाउनु परेको थियो । उनले एकै दिनमा तीन डरलाग्दो खेलहरू लडेपछि आफ्नो ऊर्जा पुन: प्राप्त गर्न इलेक्ट्रोलाइट्स र अन्य पूरकहरू लिइन् जसले उनको वजन बढाएको हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ ।