काठमाडौँ । पूर्वअर्थमन्त्री डा. युवराज खतिवडाले शेयर बजार ओभर करेक्शन हुँदा शेयरधितो कर्जामा १५० प्रतिशतको जोखिमभार कायम राख्नु ठिक नभएको बताउनुभएको छ ।
मंगलवार काठमाडौंमा नेपाल उद्योग व्यवसायी महासंघले आयोजना गरेको अन्तरक्रिया कार्यक्रममा बोल्दै पूर्वअर्थमन्त्री खतिवडाले यस्तो बताउनुभएको हो । उहाँले राष्ट्र बैंकले धितोपत्र बजारमा अनावश्यक हस्तक्षेप गरिरहनु धितोपत्र बजारका लागि राम्रो नभएको बताउनु भयो । पूर्वअर्थमन्त्री खतिवडाले स्वयत्त संस्थाको अधिकारमा अर्थ मन्त्रालयले राष्ट्र बैंकलाई र राष्ट्र बैंकले धितोपत्र बोर्डलाई हस्तक्षेप गर्नु उपयुक्त नभएको बताउनु भयो । उहाँले आ–आफ्नो क्षेत्रको काम जिम्मेवारी पूर्णक सबैले काम गर्दा अर्थमन्त्रालयले राष्ट्र बैंकलाई र राष्ट्र बैंकले धितोपत्र बोर्डलाई हस्तक्षेप गर्न आवश्यक नहुने बताउनु भयो ।
उहाँले अहिले बैंकहरुले दुई प्रतिशत मात्रै धितो कर्जा बजारमा लगाई दिँदा ३० देखि ४० अर्ब बजारमा जाने बजार चलायमान हुने बताउनु भयो । उहाँले राष्ट्र बैंकले एउटा व्यवसायीले १ खर्बसम्म ऋण लिँदा त्यहाँ जोखिम नदेख्ने तर १२ करोड कसैले लगानी गर्याे भने त्यहाँ जोखिम देख्ने गरेको टिप्पणी गर्नुभयो । उहाँले राष्ट्र बैंकले जोखिम देख्ने र लेख्ने प्रक्रिया पनि बुझ्न नकिएको बताउनु भयो । उहाँले ३२ सय अंकको शेयर इनडेक्स हुँदा जोखिम भए पनि अहिले बजार ओभर करेक्शन भएको बताउनु भयो । पूर्वअर्थमन्त्री खतिवडाले शेयर बजार माथि जान्छ त्यो बेला मात्रै जोखिमको प्रवन्ध गर्नुपर्ने बताउनु भयो । उहाँले शेयर बजारमा सानो करेक्शन गर्दा धेरै हुने वाला केही नभएपनि मनोवल बढ्ने दाबी गर्नुभयो ।
उहाँले धितोपत्र बोर्डको भुमिका माथि प्रश्न गर्दै बजारलाई स्थायित्व दिने जिम्मेवारी पाएको धितोपत्र बोर्डले आईपीओ बाढी ल्याउन नहुने बताउनु भयो । उहाँले नेप्सेको हालत पनि ठिक नभएको बताउनु भयो । उहाँले टि प्लस २ भनिए पनि सो समयमा शेयर कारोबारको राफसाफ नहुने गरेको र शेयर कारोबारको सिस्टम पनि गतिलो नभएको बताउनु भयो । डा. खतिवडाले कुनैपनि निकाय आफ्नो जिम्मेवारीबाट भाग्नु नहुने र आफ्ना जिम्मेवारी पन्छाएर हल्लाखल्ला गरेर केही नहुने बताउनु भयो ।
उहाँले भन्नुभयो,‘अर्काको अधिकारमा हस्तक्षेप गर्ने कुरामा अर्थमन्त्रालयले राष्ट्र बैंकलाई र राष्ट्र बैंकले धितोपत्र बोर्डलाई गर्नु कुरा उपयुक्त होइनन् । आ–आफ्नो क्षेत्रको काम जिम्मेवारी पूर्णक गरौंन । बाँकी कुराहरु हुँदै जान्छन् । न त राष्ट्र बैंकले धितोपत्र बजारको हस्तक्षेप गर्नुपर्छ । सामान्य कुरा हो । म आफै राष्ट्र बैंकको गभर्नर थिए । दुई प्रतिशत भन्दा धितो कर्जा बैंकले दिनुहुन्न भनेको थिए ।त्यही दुई प्रतिशत आज लगाई दियो भने पनि ३० देखि ४० अर्ब बजारमा जान्छ । ३० देखि ४० अर्ब बजारमा जाँदा शेयर बजार चलायमान भइहाल्छ । एउटा व्यवसायीले १ खर्बसम्म ऋण लिँदा त्यहाँ जोखिम देख्दैनौं । १२ करोड कसैले लगानी ग¥यो भने त्यहाँ राष्ट्र बैंक जोखिम देख्छ । यो जोखिम देख्ने लेख्ने प्रक्रिया पनि बुझिएन ?यो बेकारको कुरा हो ।
यसमा काम गर्ने मौका सरकारले दिनुपर्छ । ३२ सय अंकको शेयर इनडेक्स हुँदा जोखिम थियो । ओभर हिटेड भयो बजार भनेर मैले पनि भनेको हो । जब बजार ओभर करेक्सन भयो भने पनि जोखिम भार १५० राखि राख्नुपर्छ ? त्यो साइकलिङको कुरा हो । जुन बेला शेयर बजार माथि जान्छ त्यो बेला जोखिमको प्रवन्ध गर्ने हो । काउन्टर साइकलिङ मेजर भनेको राष्ट्र बैंक पनि त्यही हो । जुन बेला बुम हुन्छ त्यो बेला काउन्टर साइकलिङ मेजर लगाउने हो । अर्थतन्त्र मन्दीमा छ केको काउन्टर साइकलिङ मेजर ? अहिले बुस्टर दिनु परिरहेको हुन्छ ।
शेयर बजारमा सानो करेक्शन गर्दा धेरै हुने वाला केही छैन तर मनोबल बढ्छ । बढेको मनोवलले गर्दा हतारिएर शेयर बेच्ने प्रवृत्ति घट्छ । त्यसले शेयर बजारको मूल्यमा पहिरो जाने क्रम रोकिन्छ । धितोपत्र बोर्डलाई मेरो अनुरोध किन आईपीओ यति धेरै फल्टेड र एफपीओ ल्याउनु भएको छ । जब बजार क्रासतिर जाँदै छ भने प्रोटेक्ट गर्नुपर्छ । बजारलाई स्थायित्व दिने कुरामा राष्ट्र बैंक भन्दा बढी धितोपत्र बोर्ड भुमिका हुन्छ ।
नेप्सेले कारोबारलाई छिटो बनाउँदा मात्रै एक दिनमा धेरै कारोबार हुन्छ । टि प्लस टु वा अन्य के भनिरहँदा पनि भनेको समयमा नेप्सेका सफ्टवयेरले काम गरिदिँदैन । कारोबार अवरुद्ध हुन्छ । शयेर कारोबार अपडेट हुँदैन अफ्ड्यु कारोबार भइरहेको हुन्छ । बजार अस्तव्यस्त छ । त्यो हेर्ने नियमाक निकाय र सरकार अर्थमन्त्रालय हो । अर्थमन्त्रीले यो जिम्मेवारीबाट उम्कन मिल्दैन । राष्ट्र बैंकको गभर्नरले पनि उम्नकन मिल्दैन । प्रधानमन्त्रीले बढी जिम्मेवारी बढाउनु पर्छ ।’
उहाँले संकटमा अर्थतन्त्र भएको मुलुकको सरकारको रवैया बढी भएको बताउनु भयो । उहाँले सरकारले संकट रहेको अर्थतन्त्रमा रवैया देखाउने भन्दा पनि तत्काल सुधारका केही काम गर्न आवश्यक रहेको बताउनु भयो । उहाँले अर्थतन्त्रमा आएको समस्या अर्थतन्त्र अनौपचारिक क्षेत्रमा जाँदा समस्या आएको बताउनु भयो ।
