काठमाडौं । संयुक्त राज्य अमेरिकाका लागि प्रस्तावित नेपाली राजदूत चिरनजंग थापाको संसदीय सुनुवाइका क्रममा सांसदहरूले उहाँको कार्ययोजना, कूटनीतिक प्राथमिकता र अमेरिकामा रहेका नेपाली डायस्पोराका समस्याबारे प्रश्न उठाएका छन् ।
सोमबार बसेको संसदीय सुनुवाइ समितिको बैठकमा सांसदहरूले अमेरिका जस्तो विश्वशक्तिसँगको सम्बन्ध सञ्चालन गर्दा नेपालको राष्ट्रिय हित, असंलग्न परराष्ट्र नीति र आर्थिक कूटनीतिलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिएका हुन् ।
बैठकमा नेकपा एमालेकी सांसद पद्मा अर्याल र नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका सांसद वर्षमान पुनले प्रस्तावित राजदूत थापाको कार्ययोजनाका विभिन्न बुँदामाथि प्रश्न उठाउँदै स्पष्ट योजना र परिणाममुखी कूटनीतिक पहलको आवश्यकता औँल्याएका थिए ।
सांसद अर्यालले अमेरिकामा रहेका नेपाली डायस्पोराले भोग्दै आएका दूतावाससम्बन्धी समस्या, सेवा–सुविधा तथा सांस्कृतिक अपनत्वका विषयमा ठोस योजना प्रस्तुत गर्न आग्रह गरिन् । उनले राजदूतको कार्यकालमा नेपालले प्राप्त गर्न सक्ने उपलब्धि र एकवर्षीय कार्ययोजनाको स्पष्ट खाका आवश्यक रहेको बताइन् ।
अमेरिकामा रहेका नेपाली नागरिकलाई सहज र प्रभावकारी सेवा उपलब्ध गराउने विषयलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने उल्लेख गर्दै अर्यालले प्रस्तावित राजदूतको कार्ययोजनाबाट हासिल हुने ठोस नतिजाबारे स्पष्ट हुन चाहेको बताइन् ।
त्यस्तै, सांसद पुनले प्रस्तावित राजदूत थापाको उच्च शैक्षिक तथा व्यावसायिक पृष्ठभूमिको प्रशंसा गर्दै कार्ययोजनामा उल्लेख गरिएका सैन्य तथा सुरक्षा सहयोगसम्बन्धी विषयमा असहमति जनाए ।
थापाले कार्ययोजनामा उल्लेख गरेको ‘अमेरिकी सैन्य शक्तिबाट लाभ लिने’ तथा ‘सैन्य र सुरक्षा सहयोग सुदृढ गर्ने’ प्रस्तावमाथि प्रश्न उठाउँदै पुनले नेपालको संविधान र असंलग्न परराष्ट्र नीतिअनुसार सैन्य सहयोगलाई प्राथमिकतामा राख्नु उपयुक्त हुने वा नहुनेबारे स्पष्ट पार्न आग्रह गरे ।
उनले अमेरिकासँगको सम्बन्धमा नेपालको राष्ट्रिय हित र परराष्ट्र नीतिको मूल मर्मलाई केन्द्रमा राख्नुपर्नेमा जोड दिए । विश्वशक्तिसँगको सम्बन्ध विस्तार गर्दा राष्ट्रिय स्वाधीनता र असंलग्नताको सिद्धान्तमा स्पष्टता हुनुपर्ने उनको भनाइ थियो ।
पुनले प्रस्तावित राजदूतको कार्ययोजनामा दूतावासका कर्मचारी र उनीहरूका परिवारले अमेरिकी रीतिरिवाज पूर्ण रूपमा पालना गर्ने विषय उल्लेख गरिएकोप्रति पनि प्रश्न उठाए । उक्त व्यवस्था व्यावहारिक भए–नभएको स्पष्ट पार्न आग्रह गर्दै उनले कूटनीतिक कार्ययोजनामा राखिएका विषयको कार्यान्वयन पक्षमा ध्यान दिनुपर्ने बताए ।
उनले अमेरिका नेपालका लागि आर्थिक सहायता, वैदेशिक लगानी र आर्थिक अवसर भित्र्याउने दृष्टिले महत्त्वपूर्ण देश भएकाले सोहीअनुसार कूटनीतिक सक्रियता बढाउन सुझाव दिए ।
संसदीय सुनुवाइका क्रममा उठेका प्रश्नहरूले अमेरिकासँगको सम्बन्धलाई सैन्य तथा सुरक्षा सहकार्यमा मात्र सीमित नगरी आर्थिक सहायता, लगानी विस्तार, नेपाली डायस्पोराको हित संरक्षण र नेपालको राष्ट्रिय स्वार्थ प्रवर्द्धनमा केन्द्रित गर्नुपर्ने आवश्यकतालाई उजागर गरेका छन् । प्रस्तावित राजदूतको कार्ययोजना कार्यान्वयनयोग्य, स्पष्ट र परिणाममुखी हुनुपर्नेमा सांसदहरूले जोड दिएका छन् ।
