काठमाडाैँ । ललितपुरको सुरस्चन्द्र महाविहार महापालमा वसुन्धरा देवीको व्रत तथा पूजा गरिएको छ। नेपाल संवतअनुसार यँलागाः तृतीयाका अवसरमा मंगलबार र बुधबार गरी दुई दिन वसुन्धरा देवीको व्रत तथा पूजा गरिएको हो।
सुरस्चन्द्र महाविहार महापाल सुधार समितिका उपाध्यक्ष ज्ञानेन्द्र शाक्यका अनुसार महापालस्थित विहारमा परम्परादेखि नै यँलागाः तृतीयाका दिन वसुन्धरा देवीको व्रत बस्ने र पूजा गर्ने चलन रहँदै आएको छ। यस व्रतलाई ‘कात्तिला व्रत’ वा ‘धलं’ समेत भनिन्छ।
शाक्यका अनुसार वसुन्धरा व्रत परिवारको सुख, समृद्धि र आरोग्यसँग जोडिएको धार्मिक परम्परा हो। व्रत बसेपछि परिवारका सदस्यको आयु, आरोग्य, ज्ञान, धन, जन, अन्न तथा रत्नमा वृद्धि हुने धार्मिक विश्वास रहेको उहाँले बताउनुभयो।
उहाँले वसुन्धरा व्रतको धार्मिक मान्यता परिवारमा मात्र सीमित नभई राज्य सञ्चालनसँग समेत जोडिएको बताउनुभयो। राज्य सञ्चालकले जनता र राष्ट्रप्रतिको दायित्व, जिम्मेवारी तथा जवाफदेहिता पूरा गर्नुपर्ने सन्देशसमेत यस व्रतले दिने उहाँको भनाइ छ।
‘व्रतको मूल उद्देश्य परिवारमा आयु र आरोग्य, ज्ञान, धन, जन, अन्न तथा रत्नको वृद्धि हुनु र सुख–समृद्धि कायम हुनु हो,’ शाक्यले भन्नुभयो, ‘यससँगै जनता र राष्ट्रप्रति आफ्नो दायित्व, जिम्मेवारी र जवाफदेहिता पूरा गर्नुपर्छ भन्ने सन्देश पनि जोडिएको छ।’
वसुन्धरा व्रतको कथाले पारिवारिक सम्बन्धमा अनुशासन, आपसी सम्मान र आदरको महत्वसमेत दर्शाउने शाक्यले बताउनुभयो। धार्मिक मान्यताअनुसार व्रतको प्रसादको अपमान गरेकी सुन्दरादेवीले दुःख भोग्नुपरेको र पछि क्षमायाचना गरी वसुन्धरा देवीको पूजा तथा व्रत गरेपछि पुनः आफ्नो सुन्दर रूप प्राप्त गरेकी थिइन्।
त्यस्तै, राजा मायामोहमा परी आफ्नो जिम्मेवारीबाट विमुख भए त्यसको असर राज्य र जनतामाथि पर्ने धार्मिक मान्यता रहेको शाक्यले बताउनुभयो। उहाँका अनुसार वसुन्धरा व्रतले व्यक्तिगत तथा पारिवारिक सुख–समृद्धिसँगै समाज र राज्यप्रतिको जिम्मेवारीबोधको सन्देशसमेत दिने गरेको छ।
