काठमाडाैँ । काठमाडौं महानगरपालिकाले २२ वर्षपछि सम्यक् महादान आयोजना गर्ने भएको छ । महानगरपालिकाले नेपाल संवत् ११४७ को पोहेलाथ्व सप्तमी अर्थात् आगामी माघ १ गते काठमाडौं महानगरपालिका–१५ स्थित स्वयम्भू भुइँखेलमा सम्यक् महादान आयोजना गर्ने भएको हो ।
महानगरपालिकाले बिहीवार विशेष कार्यक्रम आयोजना गरी सम्यक् महादान गर्ने घोषणा गरेको हो । कार्यक्रममा कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलको संयोजकत्वमा सम्यक् महादान मूल समारोह समिति समेत घोषणा गरिएको छ ।
सम्यक् महादान हरेक १२ वर्षमा आयोजना गर्ने परम्परा रहे पनि पछिल्लो २२ वर्षदेखि हुन सकेको थिएन । नेपाल संवत् ११२५ अर्थात् विसं २०६१ पछि काठमाडौंमा पहिलोपटक सम्यक् महादान आयोजना गर्न लागिएको हो ।
कार्यवाहक प्रमुख डंगोलले नयाँ पुस्तालाई प्राचीन सांस्कृतिक परम्परा र अमूर्त सम्पदाबारे प्रत्यक्ष जानकारी गराउन महादान आयोजना गर्न लागिएको बताउनुभयो । उहाँले मूर्त सम्पदाको संरक्षण र पुनर्निर्माणसँगै अमूर्त सम्पदाको संरक्षण तथा प्रवद्र्धनलाई पनि महानगरपालिकाले प्राथमिकता दिएको बताउनुभयो ।
उहाँले लामो समयदेखि सम्यक् महादान हुन नसक्दा नयाँ पुस्ताले यसको प्रत्यक्ष अनुभव गर्न नपाएको उल्लेख गर्दै पुस्तकमा रहेको ज्ञान मात्र पर्याप्त नहुने बताउनुभयो । जीवित परम्परालाई निरन्तरता दिएर मात्रै सांस्कृतिक ज्ञान पुस्तान्तरण गर्न सकिने उहाँको भनाइ थियो ।
महानगरपालिकाले अबदेखि १२ वर्षको अन्तरालमा सम्यक् महादान आयोजना गर्ने परम्परालाई निरन्तरता दिन स्थानीय सरकारले भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने उहाँले बताउनुभयो ।
सम्यक् महादान दुई दिन सञ्चालन हुने परम्परा छ । पहिलो दिन हनुमानढोकामा र दोस्रो दिन स्वयम्भू भुइँखेलमा मुख्य कार्यक्रम हुने व्यवस्था छ ।
महादानको तयारीका लागि गठन गरिएको मूल समारोह समितिमा ३०१ सदस्य रहेका छन् । समितिको संयोजकमा प्रा.डा. नरेशमान बज्राचार्य तथा पाँच जना सहसंयोजक र ३७ जना पदाधिकारी रहेका छन् । कार्यक्रम व्यवस्थापनका लागि ३७ सदस्यीय निर्णय कार्यान्वयन समिति र विभिन्न विषयगत कामका लागि १३ वटा उपसमिति गठन गरिएको छ ।
सम्यक् महादानलाई बौद्ध परम्परामा महत्वपूर्ण तथा दुर्लभ दान पर्वका रूपमा लिइन्छ । महादानका क्रममा काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न स्थानमा रहेका दीपङ्कर बुद्धका धातुमूर्तिसहित प्रमुख बौद्ध मन्दिरका देवदेवीलाई निमन्त्रणा गरी पूजापाठ, दान तथा दक्षिणा अर्पण गर्ने परम्परा छ ।
त्यस्तै, नेपाल मण्डलका बज्राचार्य, बुद्धाचार्य, शाक्यभिक्षु तथा चैलक भिक्षुलगायत बौद्ध संघका सदस्यलाई दान अर्पण गर्ने परम्परा पनि रहेको छ । ठूलो संख्यामा दीपङ्कर बुद्धका धातुमूर्ति प्रदर्शन गरिने भएकाले सम्यक् महादान धार्मिकसँगै सांस्कृतिक महत्व बोकेको पर्वका रूपमा समेत परिचित छ ।
ठूलो आर्थिक स्रोत, श्रम र व्यवस्थापन आवश्यक पर्ने भएकाले पछिल्लो समय सम्यक् महादान आयोजना हुन कठिन हुँदै गएको बताइन्छ । नेपालमा पञ्चदान, ऐच्छिक पञ्जरा, नराँ पञ्जरा लगायतका विभिन्न दान परम्परा रहे पनि सम्यक् महादानलाई तीमध्ये महत्वपूर्ण, कठिन र दुर्लभ दान पर्वका रूपमा लिइन्छ ।
