काठमाडौं । भदौ ९ गतेदेखि काठमाडौंको भृकुटीमण्डपमा सुरु हुने १८औँ नाडा अटो शोका प्रमुख आकर्षणका रूपमा जी१ ह्युमनोइड रोबोट र गो२ क्वाड्रुपेड रोबोट रहने भएका छन् । तर, प्रदर्शनीमा देखिने यी रोबोटभन्दा पछाडि नेपालको तीव्र गतिमा भइरहेको विद्युतीय सवारी संक्रमणको कथा अझ महत्वपूर्ण देखिन्छ ।
नेपालमा हालसम्म करिब ६३ हजार विद्युतीय सवारीसाधन भित्रिइसकेका छन् । निजी आयातकर्ता र नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको संयुक्त प्रयासमा करिब दुई हजार चार्जिङ स्टेसनको सञ्जालसमेत तयार भइसकेको छ । नेपालमा आयात हुने विद्युतीय सवारीमध्ये ८० प्रतिशतभन्दा बढी चीनबाट आउने गरेका छन् भने बाँकी मुख्यतः भारतबाट आयात हुने गरेका छन् ।
नेपालको विद्युतीय सवारीतर्फको यात्रा पछिल्लो एक दशकमा तीव्र गतिमा अघि बढेको हो । सवारीसाधनको आयातको गति चार्जिङलगायत पूर्वाधार विस्तारको गतिभन्दा तीव्र हुँदा पूर्वाधार र सवारीबीचको अन्तरसमेत देखिन थालेको छ । नाडा नेतृत्वले पनि विद्युतीय सवारीको विस्तार पूर्वाधारको विकासभन्दा छिटो भएको विषय सार्वजनिक रूपमा स्वीकार गर्दै आएको छ ।
यसपटकको नाडा अटो शोले यही अन्तरलाई एउटै प्रदर्शनीस्थलमा देखाउने प्रयास गरेको छ । सवारीसाधनतर्फ विद्युतीय तथा हाइब्रिड मोडलहरू विभिन्न मूल्य र आकारमा प्रस्तुत हुँदैछन् ।
नेपालको विद्युतीय सवारी बजारमा उल्लेख्य उपस्थिति बनाएका बीवाईडी, स्टेलान्टिसको लगानी रहेको लीपमोटर, विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्डको स्वामित्व रहेको समूहअन्तर्गतको जिली, एमजी तथा वुलिङलगायतका ब्रान्डका विद्युतीय सवारी प्रदर्शनीमा रहनेछन् । सहरी प्रयोगका लागि लक्षित माइक्रो ईभीले समेत प्रदर्शनीमा स्थान पाउनेछन् ।
दुईपाङ्ग्रे विद्युतीय सवारीतर्फ कनेक्टेड विद्युतीय मोटरसाइकल रिभोल्ट तथा नेपालमै डिजाइन र एसेम्बल हुने यात्रीका उत्पादन प्रदर्शनीमा देखाइनेछन् ।
तर, विद्युतीय सवारीको विस्तारका लागि सवारीसाधन मात्रै पर्याप्त छैन । त्यसको प्रयोगलाई व्यवहारिक बनाउने मुख्य आधार चार्जिङ पूर्वाधार हो । यही कारण यसपटकको अटो शोमा चार्जिङ प्रविधिलाई पनि विशेष प्राथमिकता दिइएको छ ।
प्रदर्शनीका आधिकारिक चार्जिङ पार्टनर जीआई चार्जरसहित एक्सिकम, जेभपोइन्ट र एयरचार्जले एसी तथा डीसी चार्जिङ प्रणाली प्रदर्शन गर्नेछन् । यसले नेपालमा बढ्दै गएको विद्युतीय सवारीको संख्यासँगै आवश्यक पर्ने चार्जिङ पूर्वाधारको अवस्थालाई पनि प्रत्यक्ष रूपमा देखाउनेछ ।
नाडाका अध्यक्ष सुरेन्द्रकुमार उप्रेतीका अनुसार नेपालमा विद्युतीय सवारी चार्जिङ पूर्वाधारको विस्तारभन्दा तीव्र गतिमा भित्रिएको अवस्था छ । प्रदर्शनीले सवारी, चार्जिङ प्रणाली र त्यसमा वित्तीय लगानी गर्ने पक्षलाई एउटै ठाउँमा ल्याएर यस विषयमा व्यावहारिक छलफल गर्ने अवसर दिने उनको भनाइ छ ।
यसैबीच, नेपालको विद्युतीय सवारी बजारको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष कर प्रणालीमा आएको परिवर्तन हो । सरकारले विद्युतीय सवारीको आयातमा लाग्ने कर प्रणालीलाई मोटरको किलोवाट क्षमतामा आधारित प्रणालीबाट मूल्यमा आधारित ‘क्लिन इन्फ्रास्ट्रक्चर इन्भेस्टमेन्ट लेवी’तर्फ परिवर्तन गरेको छ ।
यो परिवर्तन नेपालको ईभी बजारका लागि पछिल्ला वर्षमा भएका महत्वपूर्ण नीतिगत परिवर्तनमध्ये एक मानिएको छ । नयाँ कर व्यवस्थाले विद्युतीय सवारीको मूल्य, बजार र उपभोक्ताको रोजाइमा पार्न सक्ने प्रभावबारे पनि अटो शोको क्रममा बहस हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
यसरी हेर्दा १८औँ नाडा अटो शो केवल नयाँ गाडी र प्रविधि प्रदर्शन गर्ने मञ्च मात्र नभई नेपालको विद्युतीय सवारी संक्रमण कुन चरणमा पुगेको छ र त्यसलाई दिगो बनाउन अब के आवश्यक छ भन्ने प्रश्नमाथि छलफल गर्ने थलो बन्ने देखिएको छ ।
रोबोट कुकुर र ह्युमनोइड रोबोटले प्रदर्शनीमा भीड तान्नेछन् । तर, त्यस भीडले एउटै छानामुनि भेट्ने वास्तविक कथा भने विद्युतीय सवारीको तीव्र विस्तार, त्यसलाई धान्नुपर्ने चार्जिङ पूर्वाधार र बदलिँदो सरकारी कर नीतिबीचको सम्बन्ध हो ।
