न्याय सम्पादन अहिले हाँसी मजाकको विषय बनेको छ । हरेक प्रधान न्यायाधीशले न्यायालयमा रहेका समस्याहरु आफू रिटायर्ड (अवकाश) भएपछि मात्रै देख्नुहुन्छ । त्यो पूर्व प्रधानन्यायाधीश कल्याण श्रेष्ठ, सुशीला कार्कीकोमा पनि लागू हुन्छ । तपाइँहरु पनि दोषमुक्त हुनुहुन्न, र हामी पनि दोषमुक्त छैनौं । न्यायपालिकामाथि यतिका प्रश्नहरु उठिरहेका छन्, न्यायाधीशहरु निरिह देखिनु भएको छ, केही गर्न सकिरहनु भएको छैन । उहाँहरु भन्नुहुन्छ, हामीहरु त जुन जुन मुद्दा आयो त्यो मुद्दामा कागज हेरेर फैसला गर्दिने त हो नि । मानौं तपाईंहरु जागिरे मात्र बन्नु भएको छ ।
मैले सम्मानका साथ भनेको छु ।
प्रधानन्यायाधीशमाथि उठेका प्रश्नहरु तपाइँ अन्य न्यायाधीशमाथि उठेका प्रश्न होइनन् ? न्यायापालिकामाथि उठेका प्रश्नहरुले आनन्दमोहन भट्टराई ,प्रकाश मानशिंह रावत र टंकबहादुर मोक्तान श्रीमानलाई छुँदैन ? हामीलाई त छुन्छ । निद्रा लाग्दैन । चिन्ता हुन्छ । त्यो संवेदनशीलता देखाउनु पर्दैन ? जुन प्रधानन्यायाधीशले गलत गर्यो भनेर मुद्दा परेका छन् सोकज (आदेश) हुँदैन, वा आफैंमा राखिन्छ महिनौंसम्म । यो अवस्था कहिलेसम्म रहिरहन्छ मुलुकमा ? यो विडम्बनापूर्ण अवस्था न्यायपालिकामा जबसम्म रहिरहन्छ, यो संविधानले कसरी कार्य गर्छ ? यो गणतन्त्रले कसरी काम गर्छ ? कुन न्यायाधीशकहाँ कुन मुद्दा परेको छ भनेर बिहान पेशीसूची हेर्दा हामी फैसला भन्न सक्छौं । भोलि बिहान साढे १० बजे सोध्नुहोला, खुला चुनौती (ओपन च्यालेन्ज) छ । प्रचण्डजीले दिएको पुनरावलोकनको मुद्दा कुन न्यायाधीशकहाँ तोकिन्छ म साढे १० बजे अनुहार हेरेर फैसला भन्दिन्छु ।
अवस्था यस्तो संवेदनशील, गम्भीर छ । अहिले न्यायको आत्मा मरेको छ, संविधानको आत्मा मरेको छ, न्यायपालिकाको आत्मा मरेको छ । बार निरिह छ, हामी वकील निरिह छौं । तपाईं श्रीमानहरु निरिह हुनु भएको छ । त्यसैले न्यायपालिकालाई हामीले हाँसी मजाकको विषय बनाइयो । कहिलेसम्म हाँसीमजाक बनाइरहने ? प्रधानन्यायाधीशले भनेका कुराहरुले हरेक न्यायाधीशलाई दुख्नुपर्छ, हरेक वकीललाई दुख्नुपर्छ, हरेक न्यायकर्मीलाई दुख्नुपर्छ । त्यो दुःखेको छ अहिले ? मैले दुःखेको अनुभूत गरिरहेको छैन ।
त्यसकारण, संवैधानिक इजलासका कुराहरु यथा अवस्थामा चल्न सक्दैन । संवैधानिक इजलासको साटो संवैधानिक अदालत हुनुपर्छ भन्दा फेरि पनि कल्याण श्रेष्ठको नाम लिएँ उहाँले इजलास नै चाहिन्छ अदालत चाहिन्न भनेर लबिङ गर्नुभयो । तर हामीमाथि आरोपित गरियो । तर मेरो मान्यता स्पष्ट छ, म न्यायाधीशको जागिर खान्न, सर्वोच्च अदालतको प्रधानन्यायाधीश हुनेगरी नियुक्त गरिए पनि त्यो पद मलाई चाहिएको छैन ।
तर अहिले भएको संवैधानिक इजलासलाई कसरी प्रभावकारी बनाउने भन्ने कुरा आजको प्रश्न हो । यसको नियमावलीमा संशोधन जरुरी छ । यसको संरचनामा संशोधन वा व्याख्या आवश्यक छ । संवैधानिक इजलासमा अमुक अमुक श्रीमानलाई पार्ने प्रयत्न हुन्छ, अमुक श्रीमान किन पर्नुहुन्न भन्ने कुरा प्रधानन्यायाधीशमाथिको प्रश्न हो । न्यायपालिका यस ढंगले चल्दैन । न्यायपालिका कार्यपालिकाको छायाँ भएको छ, यसबाट माथि उठाउने प्रयत्न हामी सबैले गरौं ।
(वरिष्ट अधिवक्ता टीकाराम भट्टराईले राजधानीमा आयोजना गरेको कार्यक्रममा व्यक्त गर्नु भएको विचार)
