काठमाडौं । श्रीकृष्णको द्वारिकापुरी नगरीमा सत्राजित यादव भन्ने मान्छे थियो । उ सूर्य नारायणको ठूलो भक्त थियो र उसको पूजा आराधनाले सूर्य प्रसन्न भएर उनले सत्राजितलाई दैनिक आठ भार सुन दिने जाज्वल्यमान स्यमन्तक नामको मणि आफ्नो गलाबाट उतारेर उपहार दिए । त्यस्तो प्रचण्डरश्मि मणि धारण गरेर सत्राजित नगरमा प्रवेश गर्दा जनतालाई स्वयं सूर्य नारायण नै द्वारिकामा अवतरण गरेको भान भयो । त्यो मणि यति चमत्कारी थियो कि त्यो राखिएको ठाउँमा दुर्भिक्ष, महामारी, ग्रहपीडा, वन्यजन्तुको भय, मानसिक(शारीरिक कष्ट तथा अशुभ हुन सक्दैनथे । स्वाभावैले श्रीकृष्णले सत्राजितसंग त्यो मणि राज्यकोषमा दाखेल गर्न माग गर्नुभयो । तर सत्राजितले मानेन ।
केही दिनमै उक्त मणि सत्राजितको दाजु प्रसेनजितको हातपर्यो । एक दिन त्यो प्रकाशमयी मणि धारण गरेर प्रसेनजित घोडामा सवार भएर शिकार खेल्न जाँदा जङ्गलमा एउटा सिंहले प्रसेनजितलाई मार्यो र मणि लग्यो । पछि ऋक्षराज जाम्बवानले सिंहलाई मारेर मणि लिई गुफामा गए र आफ्ना बच्चाहरूलाई त्यो मणि खेलौनाको रुपमा दिए ।
दाजु प्रसेनजित धेरै दिनसम्म शिकारबाट नफर्किए पछि भाइ सत्राजिलाई शंका भयो । उसले स्वयं कृष्णले मणि मागेको हुँदा नै मणि प्राप्त गर्न कृष्णले नै उसको दाजुको हत्या गरेको हुनुपर्छ भन्ने ठहर गर्दै दरबारमा बलरामसंग फिराद गर्न पुग्यो ।
यस लोकनिन्दा र बदनामीबाट बच्न श्रीकृष्णलाई नै मणिका बारे सत्यतथ्य पता लगाउन आवश्यक भयो । वहाँ धेरै मान्छेलाई साथ लिएर मणिको खोजमा निस्किनु भयो । वहाँहरूलाई एउटा सिंहले प्रसेनजितलाई मारेको र फेरि भालुले त्यस सिंहलाई मारेका प्रमाणहरू फेला परे । भालुका पदचिन्ह पछ्याउँदै टोली एउटा गुफामा पुग्यो । टोलीमा सम्लग्न अरू सबैलाई बाहिरै छोडेर कृष्ण एक्लै भित्र दाखेल हुनुभयो । त्यहाँ कृष्ण र जाम्बवन्तबीच भयंकर युद्ध सुरु भयो । गुफाको बाहिर कृष्णका साथीहरूले सात दिनसम्म प्रतीक्षा गरे र अन्तमा कृष्णलाई मरेको ठानेर उनीहरू द्वारका फर्किए ।
यता २१ दिनसम्म लगातार युद्धगर्दा पनि द्वारकाधीशलाई पराजित गर्न नसकेपछि जाम्बवन्त चकित भए । उनलाई कृष्ण कुनै साधारण मान्छे होइनन् भन्ने विश्वास भयो । संगसंगै त्रेतायुगमा रामचन्द्रले ुतिमीलाई म फेरि कृष्णावतारमा दर्शन दिनेछुु भनेर गरेको वाचा याद भयो । नभन्दै त्यसैबखत श्रीकृष्णले उनलाई आफ्नो रामचन्द्र स्वरूपको पुनस् दर्शन दिनुभयो । जाम्बवन्तको युगौं देखिको आकाँक्षा पूर्ण भयो । आफ्नै प्रभु श्रीरामसंग अहंकारवश युद्ध गरेकोमा अत्यन्त दुखस् मनाउ गर्दै उनले क्षमा मागे । यसपछि जाम्बवानले आफ्नी कन्या जाम्बवतीको विवाह श्रीकृष्णसंग गरिदिएर स्यमन्तक मणि समेत उपहारमा दिई पठाए ।
श्रीकृष्णले जब मणि फिर्ता ल्याएर सत्राजितलाई सुम्पी दिनुभयो, आफूले कृष्णलाई लगाएको झूटा आरोपका कारण सत्राजित बहुत लज्जित भयो । आफूबाट भएको यस अपराधको मार्जन गर्न सत्राजितले आफ्नी पुत्री सत्यभामाको विवाह कृष्णसंग गर्ने प्रस्ताव गर्यो र कृष्ण(सत्यभामाको विवाह सम्पन्न भयो ।
यसरी परब्रह्म श्रीकृष्णलाई समेत गणेश चौथीका चन्द्रदर्शन गरेकोले यस्तो झूटो कलङ्क आइलाग्यो ।आजकै दिन भगवान गणेशजीलाई हात्तीको मस्तक जोडिएको र चन्द्रदेवले गणेशको त्यस स्वरूपलाई उपहास गर्दा कुपित गणेशजीको श्रापले चन्द्रलाई मिलेको दण्ड स्वरूप आज बेलुका चन्द्रमा हेर्नु हुँदैन र हेरेमा झूटा लाञ्छन, दोष वा कलङ्क आइलाग्छ भन्ने मान्यता छ ।
(बाबुलाल भन्डारीको फेसबुक वालबाट साभार )
