भक्तपुर । गाईजात्रा पर्व नजिकिएसँगै भक्तपुरमा ताहासा निर्माणका लागि प्रयोग हुने बाँसको व्यापार सुरु भएको छ । गाईजात्रामा दिवङ्गत आफन्तको सम्झनामा निकालिने ताहासा बनाउन बाँस अनिवार्य हुने भएकाले पर्वको करिब एक साताअघिदेखि भक्तपुरको पाँचतले मन्दिर परिसरमा बाँस बिक्री गर्ने व्यापारीको चहलपहल बढेको हो ।
व्यापारीहरूले पाँचतले मन्दिर परिसरमा प्रतिगोटा करिब रु पाँच सयका दरले बाँस बिक्री गरिरहेका छन् । यस वर्ष भदौ १३ गते भक्तपुरमा गाईजात्रा मनाइँदैछ । एउटा ताहासा बनाउन आवश्यक चारवटा बाँसको मूल्य करिब रु दुई हजार पाँच सयसम्म पर्ने व्यापारीहरू बताउँछन् ।
सूर्यविनायक नगरपालिका–८, आशापुरीबाट बाँस बिक्रीका लागि भक्तपुर ल्याउने गरिएको छ । हरेक वर्ष गाईजात्राको करिब एक साताअघिदेखि बाँस बिक्री गर्दै आएका जयराम तामाङले यस वर्ष पनि पाँचतले मन्दिर अगाडि बाँसको व्यापार सुरु गरेको बताउनुभयो ।
नगरपालिकाले दिउँसो व्यापार गर्न नदिने भएकाले बिहान १० बजेसम्म मात्र बाँस बिक्री गर्न पाउने व्यवस्था रहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो । बाँसको आकार र गुणस्तरअनुसार मूल्य फरक पर्ने उहाँको भनाइ छ ।
गाईजात्राका लागि तयार गरिने ताहासा बनाउन सामान्यतया १५ देखि २० फिट लामो चारवटा हरियो बाँस प्रयोग गरिन्छ । बाँसबाट तयार पारिएको ताहासाको शिरमा गाईको प्रतीक राखेर जात्रा निकाल्ने परम्परा छ । वर्षभरिमा दिवङ्गत भएका आफन्तको सम्झना तथा सम्मानमा परिवारले घरबाट ताहासा निकालेर नगर परिक्रमा गराउने चलन भक्तपुरमा पुस्तौँदेखि रहँदै आएको छ ।
ताहासा महिला र पुरुषका लागि फरक ढङ्गले सजाउने गरिन्छ । महिलाको ताहासामा हाकुपटासी र पुरुषको ताहासामा सेतो कपडा प्रयोग गरिन्छ । त्यसमा परालका सिङ, पलेस्वाँ लप्ते, चोबो, मयुरका प्वाँख तथा विभिन्न रङ्गीचङ्गी फूलले सजावट गरिन्छ । टाउकाको दुवै छेउमा सिङसँगै पतचा राखिन्छ भने द्योःगाचा अष्टमातृकाको प्रतीकका रूपमा खास्टो र दुईवटा लामो पटुका राखी छाता ओढाउने परम्परा छ ।
भक्तपुरमा गाईजात्रा पर्वका लागि ताहासा बनाउने परम्परा निकै पुरानो मानिन्छ । पर्व नजिकिएसँगै ताहासा निर्माण, सजावट तथा जात्राका अन्य तयारीले भक्तपुरका टोल तथा बस्तीमा चहलपहल बढेको छ ।
प्रत्येक वर्ष भाद्र शुक्ल प्रतिपदाका दिन मनाइने गाईजात्रा जनैपूर्णिमाको भोलिपल्ट पर्ने गर्छ । भक्तपुरसँगै काठमाडौँ, ललितपुरलगायत नेपाली भाषी समुदायको बसोबास रहेका विभिन्न स्थानमा गाईजात्रा धुमधामका साथ मनाइन्छ ।
धार्मिक तथा सांस्कृतिक मान्यताअनुसार यस दिन वर्षभरिमा दिवङ्गत भएका व्यक्तिको सम्झनामा गाईको प्रतीक बनाई नगर परिक्रमा गराउने गरिन्छ । भाद्र शुक्ल प्रतिपदाका दिन यमलोकको ढोका खुला हुने र गाईको सहायताबाट मृतकको आत्माले यमलोकमा प्रवेश पाउने जनविश्वास रहँदै आएको छ ।
