चिकित्सा विज्ञानमा व्यायामको प्रयोगका लागि मेकानिकल माध्यमहरूको प्रयोग पहिलो पटक व्यवस्थित र पूर्णरूपमा स्टकहोमका डाक्टर गुस्ताभ जान्डरद्वारा सन् १८५७ मा प्रयोग गरिएको थियो। बढ्दो औद्योगिकीकरण र यान्त्रिकीकरणले लाखौँ मानिसलाई एउटा गतिहीन जीवनमा लगेको बेला स्वास्थ्य र तन्दुरुस्तीलाई सम्मान गर्नका लागि मेसिनहरुको प्रयोग गरेर नियमित परिश्रम गर्ने जान्डरको दृष्टिकोण पक्कै पनि त्यो युगमा एउटा नयाँ विचार थियो ।
चोटपटक, विकृति भएका मानिसका लागि चिकित्सकीय आन्दोलन सुरु गर्दै पर्याप्तरुपमा राम्रो आकारमा नभएका कम परिश्रम गर्नुपर्ने मेसिनहरु समावेश गरिएको थियो । जान्डरले आफ्नो अभ्यास र हेरफेर गर्न करिब १०० मेसिन बनाए । उनको यान्त्रिक चिकित्सा प्रणालीले युरोपमा व्यापक लोकप्रियता हासिल गर्यो र उत्तरी अमेरिकामा यसको धेरै अनुसरण गरियो । डा गुस्ताभ जान्डरले भौतिक चिकित्साका लागि मेसिनमा आधारित एउटा नयाँ दृष्टिकोण लिएर आए जुन प्रतिरोधको बदला तौल र लिभरको उपयोग गर्दथे ।
लीभरले व्यायाम भइरहेको मांसपेशी समूहको विस्तारको रूपमा काम गर्यो। लिभरको अन्त्यतिर तौल स्लाइड गर्दा प्रतिरोध बढ्छ र यसरी मांसपेशीको कार्यभार बढ्छ। यसलाई नजिक सार्दा कम प्रतिरोध सिर्जना भयो। यो क्रान्तिकारी थियो किनभने यसले प्रत्येक मेसिनलाई प्रत्येक प्रयोगकर्ताको बल र भौतिक लक्ष्यहरू अनुरूप समायोजन गर्न अनुमति दियो। पक्षाघात वा चरम कमजोरी भएकाहरूका लागि मोटर चालित मेसिनहरूले प्रभावित मांसपेशीहरूलाई ‘एट्रोफी’ हुनबाट जोगाइराखेका थिए ।
तिनीहरूमध्ये केही मसाज रोलहरू पनि थिए। यदि तपाईंले तिनीहरूको डिजाइन हेर्नुभयो भने यी प्रारम्भिक व्यायाम गर्ने मेसिनहरू आज जिम क्लब, अस्पताल थेरापी विभाग, कल्याण केन्द्र वा स्पाहरूमा प्रयोग हुने मेसिन जस्तै देखिन्छन्। जान्डरको प्रत्येक मेसिन मोडेलले मांसपेशीका एक विशेष सेटलाई लक्षित गर्यो वा प्रयोगकर्तालाई मद्दत गर्नका लागि एक सटीक मसाज प्रविधिको नक्कल गर्यो। जाङ्गरले सन् १८६५ मा स्टकहोममा आफ्नो पहिलो कल्याण संस्थान सुरु गरे र सन् १८७६ मा ब्रसेल्स र फिलाडेल्फियामा अन्तर्राष्ट्रिय प्रदर्शनीहरूमा आफ्नो जिम उपकरणहरू प्रदर्शन गरेर अन्तर्राष्ट्रिय ख्याति प्राप्त गरे।
सन् १८९२ मा उनले आफ्नो पुस्तक ‘डा। जी। जान्डरको मेडिको–मेकानिस्के जिमनास्टिक’ विमोचन गर्दा जान्डरको संस्थान विश्वव्यापी भइसकेका थिए। सन् १८८० मा डा। जान्डर सेन्ट्रल पार्क नजिकै एउटा संस्थान स्थापना गर्न न्यूयोर्क आए। सन् १०२० मा डा.जान्डरको स्टकहोममा निधन भयो । दुर्भाग्यवश उनको निधन प्रथम विश्वयुद्धपछिको प्रभाव र सन् १९३० को दशकको विश्वव्यापी अवसादका साथ भयो जसले उनको व्यायाम गर्ने मेसिनहरुलाई इतिहासको कुनामा पुर्यायो । यद्यपि उनका क्रान्तिकारी विचारहरूले अझै पनि ध्यान र सम्मान पाइरहेका छन्।
एजेन्सीको सहयोगमा
