काठमाडौं । आन्तरिक राजश्व विभागले कर प्रणालीलाई थप पारदर्शी, प्रविधिमैत्री र करदातामैत्री बनाउन नयाँ कानूनी तथा प्राविधिक व्यवस्था कार्यान्वयनमा ल्याएको छ ।
विभागका महानिर्देशक डा. भीष्मकुमार भुसालका अनुसार करदाताले भोग्दै आएका प्रशासनिक झन्झट हटाउनुका साथै राजश्व परिचालनमा हुन सक्ने सम्भावित चलखेल रोक्ने उद्देश्यले सुधारका कार्यक्रम अघि बढाइएको हो ।
नयाँ व्यवस्थाअनुसार करदाताले आफूले बुझाएको मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट) विवरणमा कुनै त्रुटि भएमा सात दिनभित्र आफैँ संशोधन गर्न सक्नेछन् । यसअघि विवरण भर्दा सामान्य अंकगत त्रुटि भए पनि त्यसलाई सच्याउन कर कार्यालयमै पुग्नुपर्ने बाध्यता थियो ।
महानिर्देशक भुसालले पुरानो प्रणालीमा विवरण प्रविष्ट भइसकेपछि सच्याउन कठिन हुने भएकाले करदाताले अनावश्यक सास्ती व्यहोर्नुपरेको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार अब करदाताले घरमै बसेर आफ्नो विवरण रुजु गरी गल्ती सच्याउन सक्ने भएकाले कर कार्यालयमा हुने भीडभाड घट्नुका साथै करदाताको समयसमेत बचत हुनेछ ।
विभागले विद्युतीय माध्यमबाट स्रोतमा कर कट्टी (ईटीडीएस) गर्ने प्रक्रियालाई समेत थप व्यवस्थित बनाएको छ । हालको कानुनअनुसार प्रत्येक महिनाको २५ गतेभित्र ईटीडीएस दाखिला गरिसक्नुपर्ने व्यवस्था भए पनि कतिपय निकायले आर्थिक वर्षको अन्त्यसम्म रकम होल्ड गरी अन्तिम समयमा मात्र दाखिला गर्ने प्रवृत्ति देखिएको विभागको भनाइ छ ।
अब कर कट्टी भएको रकम समयमै प्रणालीमा प्रविष्ट गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ । अर्को महिनाको २५ गतेसम्म पनि प्रणालीमा रकम नदेखिए सम्बन्धित करदाताले आफ्नो रकम किन र कसले होल्ड गरेको हो भन्ने विषयमा प्रश्न गर्न सक्ने अवस्था रहने महानिर्देशक भुसालले बताउनुभयो ।
उहाँले कतिपय अवस्थामा करको दायित्व कम देखाउन ‘ब्याक डेट’ मा विवरण प्रविष्ट गर्ने जस्ता हेरफेर हुने गरेको समेत उल्लेख गर्नुभयो । प्रणालीलाई अनिवार्य र समयबद्ध बनाइएकाले अब यस्ता अनियमितता नियन्त्रण हुने विभागको विश्वास छ ।
नयाँ व्यवस्थाले एकातिर राज्यकोषमा समयमै राजश्व जम्मा हुने सुनिश्चितता गर्नेछ भने अर्कोतर्फ करदाताले आफ्नो कर कट्टीको प्रमाण खोज्दै भौचर बोकेर कर कार्यालय धाउनुपर्ने अवस्थाको समेत अन्त्य गर्ने विभागको अपेक्षा छ ।
महानिर्देशक भुसालका अनुसार विभागले अघि बढाएका यस्ता कानूनी तथा प्राविधिक सुधारले कर प्रशासनलाई थप पारदर्शी, जवाफदेही र प्रविधिमैत्री बनाउनुका साथै समग्र कर प्रशासनमा सुशासन कायम गर्न सहयोग पुग्नेछ ।
