काठमाडौं । पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री महेन्द्रबहादुर पाण्डेले नेपालको परराष्ट्र नीतिमा सबै राजनीतिक दल तथा सरोकारवालाको साझा दृष्टिकोण हुनुपर्ने बताउनुभएको छ ।
नेपाल कानून समाज र संविधान निगरानी समूहद्वारा आयोजित ‘नेपालको परराष्ट्र नीतिः अवसर, चुनौती र भावी कार्यदिशा’ विषयक कार्यक्रममा बोल्दै उहाँले परराष्ट्र मामिलामा राष्ट्रिय सहमति निर्माण गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउनुभयो ।
पाण्डेले सबै राजनीतिक दल र कूटनीतिका अध्येतालाई एउटै मञ्चमा राखेर नेपालको निश्चित परराष्ट्र नीति तय गर्नुपर्ने प्रस्ताव गर्नुभयो । उहाँले परराष्ट्र नीतिका विषयमा जनस्तरमा व्यापक बहस हुने गरे पनि कूटनीतिका प्राविधिक पक्ष र कार्यविधिबारे पर्याप्त बुझाइ नरहेको बताउनुभयो ।
“हाम्रो विदेश नीतिमा एक विचार र एक दृष्टिकोण हुनुपर्छ भनेर हामी सबै फोरममा भन्छौँ । तर हामी किन त्यसो गर्न सकिरहेका छैनौँ भन्ने विषयमा पनि गम्भीर अध्ययन हुनुपर्छ,” उहाँले भन्नुभयो, “सबै राजनीतिक दल र कूटनीतिका अध्येतालाई एउटै फोरममा राखेर अबको नेपालको परराष्ट्र नीति कस्तो हुने भन्नेमा साझा दृष्टिकोण तय गर्न आवश्यक छ ।”
नेपालको कूटनीतिक क्षमता विकासका लागि आर्थिक कूटनीतिलगायत परराष्ट्र नीतिका विभिन्न पक्षमा अध्ययन र अनुसन्धानलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने उहाँको भनाइ थियो । परराष्ट्र मन्त्रालयअन्तर्गतको परराष्ट्र मामिला अध्ययन प्रतिष्ठान (आईएफए) लाई थप सुदृढ बनाउनुपर्नेमा पनि उहाँले जोड दिनुभयो ।
पाण्डेले राजदूत नियुक्ति प्रक्रियालाई थप व्यवस्थित र मर्यादित बनाउनुपर्ने बताउँदै सम्बन्धित मुलुकको संस्कृति, राजनीतिक प्रणाली, मूल्य–मान्यता, अर्थतन्त्र तथा वैदेशिक सम्बन्धबारे पर्याप्त ज्ञान भएका व्यक्तिलाई जिम्मेवारी दिनुपर्ने धारणा राख्नुभयो ।
“हामीले राजदूत पठाउने मुलुकहरूको संस्कृति, राजनीतिक प्रणाली, मूल्य–मान्यता, अर्थतन्त्र र उनीहरूको विदेश सम्बन्धबारे सम्बन्धित व्यक्तिलाई पर्याप्त ज्ञान र अध्ययन हुनुपर्छ,” उहाँले भन्नुभयो ।
आर्थिक कूटनीति र अन्य कूटनीतिक भूमिकालाई प्रभावकारी बनाउन योग्य तथा विषयविज्ञ व्यक्तिको चयन आवश्यक रहेको उहाँले बताउनुभयो । यसअघि परराष्ट्र मामिलासम्बन्धी विभिन्न समिति गठन गरी सुधारका प्रयास भए पनि कूटनीतिक नियुक्ति र कार्यसम्पादनलाई अझ व्यवस्थित बनाउनुपर्ने उहाँको भनाइ थियो ।
