काठमाडौं । हिमाली जिल्ला मनाङ पछिल्ला दुई दशकमा सडक, पर्यटन, ऊर्जा तथा पूर्वाधार विकासका क्षेत्रमा उल्लेखनीय रूपमा अघि बढेको छ। यस परिवर्तनमा पूर्वमन्त्री तथा नेता टेकबहादुर गुरुङको भूमिका पनि महत्वपूर्ण रहेको छ।
एक समय सातदेखि दस दिनसम्म पैदल यात्रा गरेर मात्र पुग्न सकिने मनाङ आज सडक सञ्जालसँग जोडिएको छ। बेँसीशहर–चामे सडक निर्माण तथा स्तरोन्नतिको पहलले जिल्लाको आर्थिक, सामाजिक र पर्यटन गतिविधिमा व्यापक परिवर्तन ल्याएको छ। सडक पहुँच विस्तारसँगै खाद्यान्न ढुवानी सहज भएको, स्वास्थ्य तथा शिक्षा सेवामा पहुँच बढेको र स्थानीय उत्पादनले बजार पाएको बताइन्छ।
मनाङको अर्थतन्त्रको मुख्य आधार पर्यटन भएकाले तिलिचो ताल, थोराङला पास, नार–फू उपत्यका, गंगापूर्ण ताल तथा अन्नपूर्ण पदमार्गजस्ता गन्तव्यहरूको प्रवर्द्धनमा विशेष जोड दिइएको छ। सडक सञ्जाल विस्तारपछि पर्यटक आगमनमा वृद्धि हुनुका साथै होटल तथा पर्यटन व्यवसायमा समेत लगानी बढेको छ।
धार्मिक पर्यटन विकासअन्तर्गत मिलारेपा गुफासम्म सडक पहुँच विस्तार तथा मार्स्याङ्दी नदीमाथि मोटरेबल पुल निर्माणको प्रक्रिया अगाडि बढाइएको छ। करिब १४ करोड ४९ लाख रुपैयाँ लागतको उक्त परियोजनाले धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्यटनलाई थप टेवा पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
सडक विस्तारका कारण परम्परागत पदमार्ग छोटिने चुनौतीबीच कास्कीको ताङतिङदेखि मनाङको तिमाङसम्म जोड्ने ‘गुरुङ हेरिटेज ट्रेल’ अवधारणा पनि अघि सारिएको छ। यसले गुरुङ संस्कृति, हिमाली जीवनशैली तथा प्राकृतिक सम्पदालाई पर्यटनसँग जोड्ने लक्ष्य राखेको छ।
ऊर्जा विकासका दृष्टिले पनि मनाङलाई जलविद्युत् सम्भावनायुक्त जिल्लाका रूपमा विकास गर्ने प्रयास भइरहेको छ। विभिन्न जलविद्युत् आयोजना सञ्चालन र निर्माणसँगै स्थानीय रोजगारी तथा पूर्वाधार विकासमा सकारात्मक प्रभाव परेको बताइएको छ।
यद्यपि सडकको दिगोपन, पहिरो तथा बाढी जोखिम, पर्यटन व्यवस्थापन, पदमार्ग संरक्षण र जलवायु परिवर्तनका चुनौती अझै कायम छन्। यी समस्याको समाधानका लागि थप लगानी, दीर्घकालीन योजना तथा नीतिगत सुधार आवश्यक रहेको सरोकारवालाहरूको भनाइ छ।
सडक, पर्यटन, ऊर्जा र पूर्वाधार विकासका विभिन्न योजनाले मनाङलाई आधुनिक हिमाली गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्दै लगेका छन्। विकासका यी प्रयासले आगामी पुस्ताका लागि समेत दिगो आधार निर्माण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
