काठमाडाैँ । नेपालको खाद्य तथा पेय पदार्थ (एफ एन्ड बी) तथा आतिथ्य क्षेत्र अहिले तीव्र विस्तार र रूपान्तरणको चरणमा पुगेको छ। पछिल्ला दुई दशकमा रेस्टुरेन्ट, होटल, क्याटरिङ सेवा र खाद्य प्रशोधन व्यवसाय उल्लेखनीय रूपमा बढ्दै जाँदा नेपालीहरूको जीवनशैली, खानपान र उत्सव संस्कृतिमा समेत व्यापक परिवर्तन आएको छ। यही सन्दर्भमा आगामी जीएआई फुड एन्ड बेभरेज एन्ड होस्पिटालिटी एक्स्पो २०२६ (एफबीएच २०२६) लाई यस क्षेत्रको प्रमुख व्यापारिक मञ्चका रूपमा हेरिएको छ।
उद्योगको तथ्यांकले पनि यसको विस्तारलाई पुष्टि गर्छ। हाल देशभर २५ हजार ५ सयभन्दा बढी प्रतिष्ठान सञ्चालनमा छन्, जसले करिब ९४ हजार जनालाई रोजगारी दिएको अनुमान छ। होटल तथा रिसोर्ट क्षेत्रमा लगानी तीव्र रूपमा बढिरहेको छ भने आगामी दुई वर्षभित्र २५ भन्दा बढी नयाँ तारे होटल सञ्चालनमा आउने अपेक्षा गरिएको छ। पर्यटक आगमन पनि बढ्दो क्रममा छ, जसले उच्चस्तरीय खानपान र आवास सेवाको माग थप विस्तार गरेको छ।
यसबीच, विश्वव्यापी ट्रेन्डहरूले नेपाली बजारलाई पनि प्रभाव पारिरहेका छन्। दिगोपनलाई प्राथमिकता दिँदै स्थानीय स्रोतको प्रयोग, अर्गानिक उत्पादन र फोहर न्यूनीकरणमा जोड दिइँदैछ। प्रविधिको प्रयोग पनि तीव्र भएको छ—क्यूआर कोड मेनु, क्लाउड किचेन र कृत्रिम बुद्धिमत्ता आधारित सेवा अहिले विस्तार हुँदैछन्। साथै, आरोग्य र अनुभवजन्य पर्यटनप्रति बढ्दो आकर्षणले पाक-पर्यटन, योग रिट्रिट तथा साहसिक विलासी अनुभवहरूलाई नयाँ उचाइमा पुर्याएको छ।
उद्योगमा उत्पादन विविधता पनि बढ्दै गएको छ। स्पेसालिटी कफी, क्राफ्ट बियरदेखि हर्बल पेय पदार्थसम्म अब केवल जीवनशैलीका उत्पादन मात्र नभई निर्यात सम्भावना बोकेका क्षेत्रका रूपमा विकास भइरहेका छन्। यससँगै, पछिल्लो राजनीतिक परिवर्तनले नियमन सहजता, सुशासन र उद्योगमैत्री नीतिमार्फत यस क्षेत्रलाई थप गति दिने अपेक्षा गरिएको छ।
यही परिवेशमा एफबीएच २०२६ विभिन्न क्षेत्रका व्यवसायीका लागि रणनीतिक अवसरका रूपमा प्रस्तुत हुँदैछ। होटल, रिसोर्ट, रेस्टुरेन्ट र क्याफे सञ्चालकहरूले नयाँ डिजाइन, सजावट, किचन प्रविधि र हाउसकिपिङ समाधानबारे जानकारी पाउनेछन्। प्रत्यक्ष प्रदर्शन, प्रतिस्पर्धा र नेटवर्किङ सत्रहरूले नयाँ साझेदारी र आपूर्ति श्रृंखला विस्तारका अवसर सिर्जना गर्ने आयोजकको दाबी छ।
खुद्रा व्यापारका लागि पनि एक्स्पो महत्त्वपूर्ण मानिएको छ। सुपरमार्केट र किराना व्यवसायीहरूले नयाँ आपूर्तिकर्ता भेट्ने, प्रतिस्पर्धी मूल्यमा सम्झौता गर्ने र मौसमी मागअनुसार वस्तु भण्डारण गर्ने अवसर पाउनेछन्।
त्यस्तै, प्रशोधित खाद्य तथा पेय पदार्थ उत्पादकहरूका लागि यो मेला वितरण सञ्जाल विस्तार गर्ने, नयाँ प्रविधि अवलोकन गर्ने र अन्तर्राष्ट्रिय बजारसँग जोडिने प्लेटफर्मका रूपमा रहनेछ।
अघिल्लो संस्करण (२०२४) मा ५ हजारभन्दा बढी ब्रान्ड र ३०० कम्पनी सहभागी भएको उक्त एक्स्पोमा ३० हजारभन्दा बढी आगन्तुक सहभागी भएका थिए। यसमध्ये ठूलो हिस्सा व्यवसायिक प्रतिनिधिहरूको थियो। विशेष कार्यक्रमहरू जस्तै ‘मकटेल प्रिभ्यु’ र ‘रिटेलर्स ब्रन्च मिट’ ले व्यापारिक अन्तरक्रियालाई थप सशक्त बनाएको थियो।
आगामी संस्करणमा खाद्य तथा पेय पदार्थसँगै सजावट, प्याकेजिङ, रेफ्रिजेरेसन र डिजिटल समाधानसम्मका सम्पूर्ण आतिथ्य प्रणाली एकै ठाउँमा प्रस्तुत गरिने जनाइएको छ।
एफबीएच २०२६लाई नेपालको खाद्य तथा आतिथ्य क्षेत्रको ‘व्यापारिक केन्द्र’ का रूपमा स्थापित गर्ने लक्ष्य राखिएको छ, जहाँ उद्योगका सबै सरोकारवालाहरू एकै छानामुनि भेला भई भविष्यका सम्भावना र सहकार्यका नयाँ बाटा खोज्ने अपेक्षा गरिएको छ।
