काठमाडाैँ । संयुक्त राज्य अमेरिका र जापानबीच ऊर्जा, पूर्वाधार र रणनीतिक खनिज क्षेत्रमा सहकार्य तीव्र बनाउने दिशामा ठूलो लगानी घोषणासहित नयाँ अध्याय सुरु भएको छ । वासिङ्टनमा दुई देशका नेताहरूबीच भएको भेटवार्तापछि टेनेसी र अलाबामामा आणविक रिएक्टर निर्माणका लागि ४० अर्ब डलरको परियोजना सार्वजनिक गरिएको हो ।
यो सहकार्य गत वर्ष टोकियोले वासिङ्टनसँगको नयाँ व्यापार समझदारीअन्तर्गत सन् २०२९ सम्म पाँच खर्ब ५० अर्ब डलर लगानी गर्ने प्रतिबद्धता जनाएपछि थप गतिशील बनेको हो । सोही पृष्ठभूमिमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र जापानी प्रधानमन्त्री साने ताकाइचीबीच विस्तृत छलफल भएको जनाइएको छ ।
दुवै देशले विशेषगरी साना मोड्युलर रिएक्टर (एसएमआर) प्रविधिमा जोड दिएका छन् । यसलाई भविष्यको स्थिर र भरपर्दो ऊर्जा स्रोतका रूपमा हेरिएको छ । बिहीबार जारी संयुक्त वक्तव्यअनुसार पेन्सिलभेनिया र टेक्सासमा प्राकृतिक ग्यासमा आधारित ऊर्जा उत्पादन संरचनामा थप ३३ अर्ब डलर लगानी गरिनेछ ।
यसअघि फेब्रुअरीमै घोषणा गरिएको नयाँ लगानी कोषअन्तर्गत तीन ठूला पूर्वाधार परियोजनामा ३६ अर्ब डलर खर्च गर्ने प्रतिबद्धता गरिएको थियो । यसलाई अहिले थप विस्तार गरिएको देखिन्छ । ताजा योजनाले दुई देशको आर्थिक वृद्धिलाई गति दिने र ऊर्जा सुरक्षालाई मजबुत बनाउने विश्वास व्यक्त गरिएको छ ।
संयुक्त वक्तव्यमा यी परियोजनाले अमेरिका–जापान गठबन्धनलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउने उल्लेख गर्दै यसलाई ‘नयाँ स्वर्ण युग’ तर्फको आधारका रूपमा व्याख्या गरिएको छ । जीई भर्नोभा हिटाचीद्वारा विकास गरिएका एसएमआरहरूले विद्युत् मूल्य स्थिर बनाउन सहयोग गर्ने र विश्वव्यापी प्रविधि प्रतिस्पर्धामा दुवै देशको अग्रता सुदृढ गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
ऊर्जा सहकार्यसँगै दुवै पक्षले महत्त्वपूर्ण खनिज आपूर्ति शृङ्खला विकासमा पनि सहमति जनाएका छन् । चीनको प्रभाव बढ्दो रहेको यस क्षेत्रमा वैकल्पिक आपूर्ति सञ्जाल निर्माण गर्ने उद्देश्यले समन्वित व्यापार नीति, सीमा–समायोजित मूल्य निर्धारणजस्ता उपायमा छलफल अघि बढाइएको छ ।
यसैक्रममा जापानको मिनामितोरिशिमा टापु आसपासका गहिरो समुद्री क्षेत्रमा पाइने दुर्लभ पृथ्वी खनिजको संयुक्त अन्वेषण र विकासमा पनि सहकार्य गर्ने योजना सार्वजनिक गरिएको छ । टोकियोबाट करिब एक हजार ९५० किलोमिटर दक्षिणपूर्वमा रहेको यो पृथक कोरल एटोल वरपर बहुमूल्य खनिज भण्डार रहेको विश्वास गरिएको छ ।
हालै जनवरीमा जापानी गहिरो समुद्री वैज्ञानिक ड्रिलिङ जहाज त्यहाँ पठाइएको थियो, जसले समुद्रतलबाट दुर्लभ पृथ्वी तत्त्वयुक्त तलछट सङ्कलन गरेको बताइएको छ । यी स्रोतहरू भविष्यका उच्च प्रविधि उद्योगका लागि महत्त्वपूर्ण मानिएकाले अमेरिका र जापानले यस क्षेत्रमा सहकार्य बढाउँदै लगेका छन् ।
