काठमाडौँ । अन्तरिम सरकारका स्वास्थ्य तथा जनसंख्यामन्त्री डा. सुधा गौतमले नेपालमा उत्पादित औषधिको गुणस्तर सुनिश्चित गर्न र निर्यात प्रवद्र्धन गर्न राष्ट्रिय औषधि प्रयोगशालाको तत्काल स्तरोन्नति गरिने बताएकी छन् ।
बिहीबारदेखि काठमाडौंको भृकुटीमण्डपमा सुरु भएको फार्मा एक्स्पोमा मन्त्रीमुख्य रूपमा सम्बोधन गर्दै डा. गौतमले हाल बजारमा उपलब्ध हजारौं प्रकारका औषधिहरूको परीक्षण गर्ने क्षमता राज्यसँग पर्याप्त नभएको स्वीकार गरिन्। उनले भनिन्, “अहिले बजारमा करिब २४ हजार किसिमका औषधिहरू उपलब्ध छन्, तर हाम्रो प्रयोगशालाले वर्षमा मात्र ६४० वटा परीक्षण गर्न सक्छ। उत्पादनकै परीक्षण गर्न नसक्ने अवस्थामा कच्चा पदार्थको परीक्षण कसरी गर्ने?”
डा. गौतमले विश्व स्वास्थ्य संगठनको प्रारम्भिक मूल्याङ्कन अनुसार नेपालको औषधि व्यवस्था विभाग हाल ‘लेभल वान’ मा रहेको र यसलाई कम्तीमा ‘लेभल थ्री’ वा ‘लेभल फोर’ मा पुर्याउनु आवश्यक रहेको बताइन् । उनका अनुसार गुणस्तरहीन वा म्याद गुज्रिन लागेको कच्चा पदार्थ प्रवेश नदिन र उत्पादनको सही विश्लेषण गर्न अत्याधुनिक प्रयोगशाला अपरिहार्य छ।
मन्त्री गौतमका अनुसार सरकारले प्रयोगशालाको भौतिक संरचना र जनशक्तिमा सुधार गर्न काम सुरू गरिसकेको छ। आर्थिक मन्त्रालयबाट पहिलो, दोस्रो र तेस्रो वर्षमा चरणबद्ध रूपमा दक्ष जनशक्ति भर्ना गर्ने स्वीकृति प्राप्त भइसकेको छ।
उनले भनिन्, “प्रयोगशालाको सुधारका लागि ‘ओ एण्ड एम’ (संगठन तथा व्यवस्थापन) सर्वेक्षण सम्पन्न गरी नयाँ दरबन्दी सिर्जना गर्ने स्वीकृति पाइसक्यौं। नयाँ भवन निर्माणका लागि सिंहदरबारभित्रको पुरानो स्वास्थ्य मन्त्रालयको जग्गा र बाराको पथलैयामा सम्भाव्यता अध्ययन गरिएको थियो, तर हालकै स्थानमै पुरानो भवन भत्काएर नयाँ अत्याधुनिक प्रयोगशाला निर्माण गर्ने निष्कर्षमा पुगेका छौं।”
डा. गौतमले भारतको गाजियावादस्थित प्रयोगशालाको अवलोकन अनुभव साझा गर्दै, नेपालमा पनि निजी क्षेत्रले जस्तै उत्कृष्ट राष्ट्रिय प्रयोगशाला निर्माण गर्ने र त्यहाँ पीएचडी गरेका दिग्गज विशेषज्ञहरू राख्ने लक्ष्य रहेको बताइन् ।
