काठमाडौं । नेपाल चेम्बर अफ कमर्सका अध्यक्ष कमलेश अग्रवालले नेपालको पुँजी बजारमा लागू गरिएको ‘डबल आईएसआईएन’ प्रणालीका कारण बजार अविश्वसनीय र विकृत बनेको टिप्पणी गरेका छन् ।
सीडीएस एण्ड क्लियरिङ लिमिटेडले आयोजना गरेको ‘धितोपत्र अभौतिकीकरण कार्य सञ्चालन निर्देशिका, २०८२’ सम्बन्धी छलफल कार्यक्रममा बोल्दै अध्यक्ष अग्रवालले अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासअनुसार एउटै कम्पनीको शेयरको एउटै आईएसआईएन हुनुपर्नेमा जोड दिए । विगतमा बैंक, बिमा तथा वित्तीय संस्थाहरूको संस्थापक र सर्वसाधारण शेयरका लागि फरक–फरक आईएसआईएन नम्बर दिने नीतिनै अहिले देखिएको समस्याको जड भएको उनको भनाइ थियो ।
उनका अनुसार एउटै कम्पनीको समान प्रतिफल दिने शेयरमा दुईवटा मूल्य (ड्युअल प्राइस) कायम हुनु नीतिगत हस्तक्षेपको परिणाम हो, जसले बजारमा अनुमानित कारोबार (स्पेकुलेसन) बढाएको छ । “समान प्रतिफल दिने एउटै शेयरलाई एउटा वास्तविक र अर्को स्पेकुलेटिभ मूल्यमा लैजानु ठूलो गल्ती हो,” उनले भने ।
अलग–अलग आईएसआईएन प्रणालीले बजारलाई विभाजित गर्ने, शेयरको तरलता घटाउने र मूल्यमा अस्वाभाविक उतारचढाव ल्याउने उनको तर्क छ । उनले सूचकांक गणनामा पनि विकृति देखिएको उल्लेख गर्दै नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) ले एउटै कम्पनीका शेयर फरक–फरक आईएसआईएनका आधारमा गणना गर्दा वास्तविक बजार अवस्था प्रतिबिम्बित हुन नसकेको बताए । यसले नियमन र सुपरिवेक्षणलाई समेत कमजोर बनाएको उनको भनाइ छ ।
अध्यक्ष अग्रवालले यस्तो अभ्यासले नेपालको पुँजी बजार अपरिपक्व रहेको सन्देश दिने र विदेशी लगानीकर्तालाई निरुत्साहित गर्ने तर्क गरे ।
संस्थापक शेयरमा लागू गरिएको तीन वर्षे ‘लक–इन पिरियड’ ले समेत बजारमा शेयर आपूर्ति संकुचित पारेको उनको धारणा छ । उनले २० प्रतिशतसम्म सिलिङ राखेर बाँकी शेयर खुला गरिए आपूर्तिमा सन्तुलन आउने र मूल्यमा हुने अस्वाभाविक उतारचढाव न्यूनिकरण हुने सुझाव दिए ।
उनले भारतका ठूला उद्योगपतिहरूले सफल परियोजनापछि शेयर बिक्री गरेर नयाँ क्षेत्रमा लगानी गर्ने अभ्यासको उदाहरण दिँदै नेपालमा पनि लगानीकर्तालाई लगानी असुल गरी थप परियोजनामा लगानी गर्ने वातावरण बनाउनुपर्ने बताए ।
यसैगरी, अध्यक्ष अग्रवालले नियामक निकायहरू नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन), नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) र सीडीएससी पर्याप्त सुदृढ हुन नसक्दा बजारमा विकृति देखिएको टिप्पणी गरे ।
उनले पुँजी बजार आर्थिक वृद्धिको मेरुदण्ड भएकाले यसलाई थप सुदृढ, पारदर्शी र प्रभावकारी बनाउनु नेपालको दिगो आर्थिक विकासका लागि अपरिहार्य रहेको बताए ।आगामी दिनमा कम्पनीको वास्तविक प्रतिफल र आधारभूत मूल्यका आधारमा मूल्य निर्धारण हुने स्वस्थ र विश्वसनीय पुँजी बजारको विकास गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिए।
