पुरातत्वविद्हरुले अस्तित्वमा पनि हुनु नपर्ने एक प्राचीन ग्रीक ‘कम्प्युटर’ पछाडिको रहस्यहरु समाधान गरेको दावी गरेका छन् । आफ्नो लुकेका अवशेष पुरातात्विक खजानाहरूका लागि परिचित ग्रीसले लामो समयदेखि हराएको संसारमा उत्कृष्ट अन्तरदृष्टि प्रदान गरेको छ।
वास्तवमा अन्तरिक्ष र सूर्य वरिपरि पृथ्वीको स्थिति बुझ्नका लागि प्रारम्भिक प्रगतिहरू प्राचीन ग्रीसमा बनाइएको थियो। पहिलो खगोलीय क्याल्कुलेटर पनि प्राचीन ग्रीसमा बनाइएको थियो। यो ‘कम्प्युटर’ ले वैज्ञानिक र पुरातत्वविद्हरूलाई एकै किसिमले छक्क पारेको छ।
एन्टिकिथेरा मेकानिज्म भनेर चिनिने यो दुई हजार वर्ष पुरानो ग्रीक हातले सञ्चालन हुने ओरे सौर्यमण्डलको मेकानिकल मोडेल हो। यसलाई विश्वको सबैभन्दा पुरानो एनालग कम्प्युटर पनि मानिन्छ।
एन्टिकिथेरा प्रयोग गरेर ग्रीक वैज्ञानिकहरूले ग्रहण र खगोलीय स्थितिहरू ट्र्याक गर्न प्रयोग गर्थे। यसका अतिरिक्त तिनीहरूले ओलम्पिक खेलहरूको चक्र ट्रेस गर्न प्रयोग गर्थे।
एन्टिकिथेरा मेकानिजम पहिलो पटक सन् १९०१ मा ग्रीक टापु एन्टिकिथेरा (यसैले यसको नाम) को लागतमा जहाजको भग्नावशेषमा फेला परेको थियो। एक वर्षपछि पुरातत्वविद् भ्यालेरियस स्टेसले यसलाई गियर बोक्नेका रूपमा पहिचान गरेका थिए ।
पहिलो नजरमा एन्टिकिथेरा मेकानिज्म धातुको एक टुक्राका रूपमा देखा पर्यो जुन ‘कसैलाई के गर्ने भनेर थाहा थिएन।’
“यो पत्ता लाग्दा यो कुनै चाखलाग्दो कुरा हो भनेर चिनिएको थिएन, यो केवल ठूलो शब्दकोशको आकारको बारेमा एक बनाइएको गाँठो थियो”, युनिभर्सिटी कलेज लन्डनका प्रोफेसर टोनी फ्रिथले बीबीसीसँगको कुराकानीमा भने ।
यसको कांस्य गियर र गणनात्मक क्षमता प्रयोग गरेर प्राचीन ग्रीकहरूले ब्रह्माण्डको चक्रको मूल्याङ्कन गर्न एन्टिकिथेरा मेकानिज्म प्रयोग गर्थे। असी टुक्रामा विभाजित यसलाई अहिले एथेन्सको एक सङ्ग्रहालयमा राखिएको छ । तर प्रोफेसर फ्रिथले यसलाई एक्स–रेको जादुई लेन्समुनि नराखेसम्म यो के हो भनेर कसैलाई पनि थाहा थिएन।
ग्रीसमा हजारौँ टेक्स्ट क्यारेक्टरका अतिरिक्त वैज्ञानिकहरुले केही यस्ता कगको खोज गरेका छन् जसले कम्प्युटरको काम गर्थे । यसले ग्रहणहरूको भविष्यवाणी गर्न सक्छ, वस्तुहरुको एक शृङ्खलाका बीच चन्द्रमाको गतिको अनुसरण गर्नसक्छ ।
