जननेता मदन भण्डारीद्वारा प्रतिपादित नेपाली क्रान्तिको मौलिक सिद्धान्त ‘जनताको बहुदलीय जनवाद (जबज)’को थप व्याख्या र विश्लेषण गर्दै यसलाई समृद्ध बनाउने तथा राष्ट्रिय–अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसम्म पुर्‍याउने र प्राज्ञिक वृत्तका अध्येता तथा अनुसन्धानकर्ताहरूलाई जबजका विविध आयामहरूसँग सम्बन्धित दृष्टिकोणहरू उजागर गर्न सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्यसहित यो जर्नलको प्रकाशन आरम्भ भएको हो ।

जर्नलका यी उद्देश्यहरू हासिल गर्ने अभिप्रायले हालसम्म यसमा जनताको बहुदलीय जनवादसम्बन्धी व्याख्या र विश्लेषणका साथै अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध, वातावरण तथा प्राकृतिक स्रोत–साधनको उपयोग, उद्योग, शिक्षा, नेपाली समाजको वर्गीय संरचना, बसाइँसराइ र समावेशिता जस्ता विविध विषय र क्षेत्रसँग सम्बन्धित सामग्रीहरू समेटिएका छन् ।

जर्नलमा प्रकाशित यी सामग्रीहरू जनताको बहुदलीय जनवादको विषयमा गहन अध्ययन तथा अनुसन्धान गर्न चाहने अनुसन्धानकर्ता, प्राध्यापक र विद्यार्थीहरूका लागि मूल्यवान सन्दर्भ सामग्री बन्न सक्ने विश्वास व्यक्त गर्दछु ।

जनताको बहुदलीय जनवादसम्बन्धी उच्च प्राज्ञिक स्तरका सन्दर्भ सामग्रीको अभाव रहेको यथार्थलाई आत्मसात गरी यस सिद्धान्तको बारेमा शैक्षिक एवं प्राज्ञिक अध्ययन र अनुसन्धानका लागि मदन भण्डारी फाउन्डेशनले विभिन्न विश्वविद्यालयहरू तथा उच्च शैक्षिक संस्थाहरूसँग सहयोग र साझेदारी समेत गर्दै आएको छ ।

जबज नेपाली माटोमा हुर्किएको हाम्रो आफ्नो मौलिक सिद्धान्त र विचार हो । यो सिद्धान्तमाथि नेपालभित्र रहेका उच्च शैक्षिक संस्थाहरूमा गहन अध्ययन अनुसन्धान र छलफल हुन आवश्यक छ । साथै, यस्ता विचारहरूको अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि तुलनात्मक रूपमा अध्ययन अनुसन्धान हुनुपर्दछ, किनभने समाज रूपान्तरणको लागि विचार नै सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा हो ।

यस अर्थमा, यो जर्नल जबजलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पुर्‍याउने एउटा आधिकारिक माध्यम र प्रयास पनि हो । यसले कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई समय र परिस्थिति अनुसार सही रूपमा बुझ्न र व्यावहारिक रूपमा अवलम्बन गर्दै विश्व कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई मजबुत बनाउने दिशामा समेत थप योगदान गर्न सक्दछ भन्ने मलाई लाग्दछ ।

जबज सामाजिक–आर्थिक रूपान्तरणको एउटा बृहत्तर सिद्धान्त हो । यो जर्नल भर्खरै प्रकाशन हुन थालेकाले यसमा जबजका विभिन्न आयाम र क्षेत्रहरू समेटिन नसक्नु अन्यथा होइन । यसलाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्राज्ञिक समुदाय, उच्च शिक्षाका अध्येताहरूका बीचमा अझ व्यापक रूपमा पुर्‍याउँदै आगामी दिनमा यसलाई एउटा उच्चस्तरीय प्राज्ञिक सन्दर्भ सामग्रीको रूपमा विकसित गर्दै लैजानुपर्दछ ।

जबजले मार्क्सवाद–लेनिनवादको आधारमा नेपाली समाजको गहिरो विश्लेषण गर्दै यहाँको ऐतिहासिक, सामाजिक–सांस्कृतिक तथा भू–राजनीतिक विशेषतालाई आत्मसात् गरी समाजवादको मार्गमा लोकतान्त्रिक पद्धति र बहुदलीय प्रतिस्पर्धालाई समावेश गर्दै एउटा विशिष्ट र सिर्जनात्मक बाटो निर्माण गरेको छ ।

यसैले, जबज हाम्रो देशको विशिष्ट परिस्थितिमा मार्क्सवादको सिर्जनात्मक प्रयोग र अभ्यास हो, जसले हिंसा र अधिनायकत्वबाट होइन, जनताको सहमति र लोकतान्त्रिक विधिबाट राज्य सञ्चालन गर्ने उत्कृष्ट राजनीतिक संस्कारलाई अङ्गिकार गरेको छ ।

जबज केवल एउटा राजनीतिक सिद्धान्त होइन, यो लोकहित, मानव कल्याण र सामाजिक न्यायको लागि मार्गदर्शन गर्ने दार्शनिक चिन्तन पनि हो । हामीलाई थाहा छ, हाम्रो संस्कृतिमा रहेको वैदिक मन्त्र ‘सर्वे भवन्तु सुखिनः सर्वे सन्तु निरामया ….’ ले सबै मानिसहरू सुखी र निरोगी हुन्, सबैले शुभ देखून् र कसैलाई दुःख नहोस् भनी यथार्थ भावना प्रकट गर्दछ । जबजको मूल भावना पनि यही नै हो — वर्गीय शोषणलाई अन्त्य गरेर सबै नागरिकलाई स्वास्थ्य, शिक्षा, रोजगारी र अवसरको सुनिश्चितता प्रदान गर्दै सुखी र समृद्ध बनाउनु ।

यसरी, वैदिक चिन्तनधारा र मार्क्सवादी वैज्ञानिक दृष्टिकोणको मिलनबाट जन्मिएको जबजले हाम्रो राष्ट्रलाई समृद्ध बनाउने र नागरिकलाई सुखी बनाउने महान् लक्ष्यलाई अघि बढाएको छ । नेकपा (एमाले) पनि ‘समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली’ को साझा राष्ट्रिय आकांक्षा प्राप्त गर्न यो सिद्धान्त अनुसार अविचलित रूपमा लागिपरेको छ ।

आज जनताको बहुदलीय जनवाद एक वैचारिक मार्गदर्शक सिद्धान्त मात्र नभई नीति निर्माण, शासन अभ्यास, समावेशी विकास र जनउत्तरदायी राजनीतिक संस्कृतिको आधारस्तम्भका रूपमा स्थापित हुनु आवश्यक छ ।

यस सन्दर्भमा, जबजको गहिरो विश्लेषण गर्दै यसलाई पूर्ण, सुदृढ र व्यवहारोन्मुख सिद्धान्तका रूपमा अझ विकसित र समृद्ध बनाउने जिम्मेवारी हाम्रो सामु रहेको छ । तसर्थ, जबजलाई दार्शनिक, व्यावहारिक, शैक्षिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय विमर्शको उच्च तहमा पुर्‍याउने हाम्रो साझा प्रयासमा यो जर्नल एक प्रभावकारी र प्रेरणादायी माध्यम बन्न सक्ने गहिरो विश्वास व्यक्त गर्न चाहन्छु ।

श्रीमती विद्यादवी भण्डारी(पूर्व राष्ट्रपति)ले मदन भण्डारी फाउन्डेशनद्वारा प्रकाशित जर्नल ‘State, Society, and Development: PMPD Perspectives’ को तेस्रो अङ्क विमोचन तथा विमर्श कार्यक्रममा गर्नुभएको सम्बोधनको पूर्णपाठ