काठमाण्डौ। यो वर्षको वडादशैं अर्काे हप्तादेखि अर्थात असोज १६ घटस्थापनादेखि शुरु हुँदैछ । १० वर्ष अघिसम्म शहर र गाउँघरमा दशैं आएको कुरा केटाकेटीले चंगा उडाउन थालेपछि थाहा हुन्थ्यो । विभिन्न रंगका रंगिचंगी चंगाले आकाश रंगिन देखिन थालेपछि दशैं आएको संकेत देखिन्छ ।
तर चंगा उडाउने पुस्ता अहिले मोवाइलमा झुम्मिन थालेपछि अवको केही वर्षपछि चंगा उडाउने परम्परा नै लोप नहोला भन्न सकिन्न ।
२०७२ सालको विनाशकारी महाभूकम्पमा लामो समय विद्यालय विदा हुँदा मोवाइल र सामाजिक सञ्जालमा अल्मलिने थालेका बालबालिका र किशोर किशोरी २०७५ तिर फैलिएका कोरोना महामारीदेखि शत्प्रतिशत नै मोवाइल र सामाजिक सञ्जालमा झुम्मिन थालेका हुन् ।
कोरोना महामारीमा विद्यालय र कलेजहरु बन्द भएपछि अनलाइन कक्षामा सामाजिक सञ्जालको माद्यमबाट पढ्ने बानी बस्न थालेपछि केटाकेटीदेखि किशोरकिशोरी र युवा पुस्ता मोवाइलमा झुम्मिन थालेपछि नेपाली सनातन चाडपर्व र परम्पराप्रति चासो विस्तारै घट्न थालेको हो ।
यसको पछिल्लो उदाहरण चंगा उडाउने परम्परामा कमि आएको छ । केटाकेटीमा मोवाइलको लत बसेको कारण घरकोठा छोडेर बाहिर निस्कन मन नपराउनु र शहरमा चंगा उडाउने खाली जग्गाहरुमा अग्ला अग्ला घर बनेका कारण चंगा उडाउने परम्परामा आकर्षण घटेको मान्न सकिन्छ ।
यसैको कारण विगतका वर्षहरुको तुलनामा शहर बजारमा चंगा बेच्ने व्यापारी र चंगा किन्ने उपभोक्ताको संख्यामा कमी आएको मान्न सकिन्छ ।
अहिले गाउँदेखि शहरका शतप्रतिशत मानिसले मोवाइल चलाउँछन भने त्यसको एक प्रसतशतले मात्रै चंगा उडाउने गरेको अनुमान गर्न थालिएको छ ।
वर्षात् सकिएपछि अब पानी पार्न बन्द गरिदिनु भनेर चंगाको माद्यमबाट इन्द्र भगवानलाई सन्देश पठाउन चंगा उडाउने परम्परा शुरु भएको किंवदन्ती रहेको बताइन्छ ।
