काठमाडौं । लिच्छवीकालीन समयदेखि मनाइदै आएको टोखाको विस्केट जात्रा भोलीदेखि सुरु हुने भएको छ । यस जात्रालाई नयाँ वर्षसंग जोडिएर मनाउने गरिन्छ ।
बैशाख १ गतेको चार दिन अगाडिबाट हुने जात्रामा सपनतीर्थ मन्दिर परिसरको त्रिवेणी र दूधवेनी खोलाको संगम स्थललाई थुनि पोखरी बनाइने गरिन्छ । सो पोखरीमा ४ दिनमा जसरी पनि पानी भरिएकै हुनुपर्ने छ चैत्र मसान्तको दिनमा बिहानैदेखि नुहाइ धुवाइ गरी मीठो भोजन गरी अधिकांश बागद्धार जान्छन र बेलुका श्री सपनतीर्थ विनायक श्री चण्डेश्वरी माईको मूर्तिलाई खटमा राखी चिलाख(मुस्या प्वाः)प्रज्ज्वलन गरी बाजागाका साथ टोखा नगर परिक्रमा गराईन्छ ।
बैशाख १ गते नयाँबर्ष आगमनको रात एकदुइ बजे सपन विनायकको माता संकटामाईले सपनतीर्थ पोखरीमा स्नान गरेको केही संकेत आएपश्चात स्नान गर्न शुरु गरीन्छ । त्यतिञ्जेल सम्म चराचुरुङ्गीहरुले समेत पोखरीमा डुवुल्की नमारोस भनि पोखरीको चारैतिर बसि पहरा दिने चलन छ ।उक्त शिद्ध पोखरीमा स्नान गर्दा कुष्ठरोग निकोहुने जन बिस्वासको आधारमा लाखौं भक्तजनहरु मेला भर्न आउने गर्दछन ।
मेला भरी सकेपछि टोखा बजारमा दिन भरि नै बिभिन्न ठाउँबाट आई लोकदोहोरीका साथ नाचगान गरी रमाइलो गरिन्छ । सोही दिन बेलुका ४ बजेतिर मसानकाली माई मन्दिर परिसर भुतखेल चौरको भुमिमा उत्पादन हुने सम्पूर्ण खाद्यान्न अन्न वीजहरु र चराचुरुङ्गीको प्रतिमा ल्याइ आचायजुबाट होम गरिन्छ ।
बैशाख २ गते बिहान सबै देवगणहरु चण्डेश्री,सपनतीर्थ,महादेव, सरस्वती, मसानकाली, गणेश, कोथु गणेश आ–आफ्नो आशन एलागटोल बिसाइन्छ ।
सरकारी पुजा र जीवित देवी गणेश कुमारी आगमन संगै सिन्दुर जात्रा सुरु हुन्छ टोखा नगर परिक्रमा गरी थनेलाछीमा आ–आफ्नो आशनमा बिसाइन्छ। रातभर भजन कीर्तन गरिन्छ र जात्रा नाग संग सम्बधित भएकोले या प्याखँ नाच र नाग प्याखँ नाच देखाइन्छ ।दियो बत्ती दिनेको भीड हुने गर्छ।
बैशाख ३ गते बिहानै सिन्दुर जात्रा सहित रथ बोकी टोखा नगर परिक्रमा गरी हासलेमा आ–आफ्नो आशनमा सबै रथहरु बिसाइन्छ । दिनभर पूजा–आजा भजन कीर्तन सहित पुनः ४ बजेतिर सरकारी पुजा र जीवित देवी गणेश कुमारी आगमन संगै सिन्दुर जात्रा गरी सरस्वती चौरमा रहेको पोखरीमा सबै देवदेवीहरुलाई स्नान गर्ने चलन छ ।
त्यस पश्चात भुतखेलमा अवस्थित मसानकाली माईको मन्दिर परिक्रमा गराई फर्केपछि सरस्वती चौरमा पिगंन्द्यो र कोथु गणेद्योबाट बाटो छेकी केही समय रमाइलो गर्ने चलन छ ।
त्यस पश्चात टोखा नगर परिक्रमा गराई कोनेलाछीमा आ–आफ्नो आशनमा सबै रथहरु बिसाइन्छ । रातभर भजन कीर्तन गरि दवलीमा या प्याखँ र नाग प्याखँ देखाइन्छ ।दियो बत्ती दिनेको भीड हुने गर्छ ।
बैशाख ४ गते बिहानै सिन्दुर जात्रा सहित रथ बोकी टोखा नगर परिक्रमा गरी गछें टोलमा आ–आफ्नो आशनमा सबै रथहरु बिसाईन्छ ।
दिनभर पूजा–आजा भजन कीर्तन गरिन्छ । दिउँसो ४ बजे सिन्दुर जात्रा गरी टोखा नगर परिक्रमा गरी सबै रथहरु कोने लाछीमा जम्मा भई रमाईलो गरे पश्चात आ–आफ्नो देवघरमा रथ आफ्नो पालो भएको घरमा विधिवत रुपमा मुर्ति भित्रयाईन्छ । टोखा बिस्का नख बिधिवत रुपमा समापन हुन्छ ।
