काठमाडौं । नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका उपाध्यक्ष हेमराज ढकालले नेपालमा बौद्धिक सम्पत्ति संरक्षण प्रणाली कमजोर र ढिलो हुँदा स्वदेशी उद्योगी–व्यवसायीहरू मारमा परेको बताएका छन् ।
विश्व बौद्धिक सम्पत्ति दिवसका अवसरमा राजधानीमा आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै उनले खुला सीमाना र बजारको प्रभावका कारण नक्कली उत्पादन बढिरहेको उल्लेख गर्दै बौद्धिक सम्पत्ति संरक्षण प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याए ।
ढकालले आफ्नो हेरिटेज ग्रुपका उत्पादनहरू समेत अरू व्यवसायीहरूले नक्कल गरेर बजारमा ल्याउने गरेको उल्लेख गरे । यस्ता विषयमा गुनासो गर्दा तुरुन्त सुनुवाइ नहुने र प्रक्रिया अत्यन्तै लामो हुने समस्या रहेको उनको भनाइ छ । उनका अनुसार हालको संरचनाअनुसार बौद्धिक सम्पत्तिसम्बन्धी विवाद समाधानमा १० देखि १५ वर्षसम्म समय लाग्ने अवस्था रहेको छ ।
अदालतमार्फत समाधान खोज्दा समेत लामो समय लाग्ने भएकाले नीतिगत सुधार अपरिहार्य भएको उनले बताए । संस्कृति मन्त्रालय र उद्योग मन्त्रालयले संयुक्त रूपमा बसेर छिटो र प्रभावकारी समाधान निकाल्ने ‘सर्टकट वे’ खोज्नुपर्ने उनको सुझाव छ ।
ढकालले बौद्धिक सम्पत्तिसम्बन्धी छुट्टै विभाग स्थापना गरी प्रविधिमैत्री प्रणालीमार्फत छिटो निर्णय गर्ने व्यवस्था गर्नुपर्नेमा जोड दिए । यस्तो सुधार नगरे आईपीसम्बन्धी विवाद वर्षौंसम्म अल्झिरहने उनले चेतावनी दिए ।
खाद्य क्षेत्रदेखि संगीत, सिर्जनात्मक उद्योग, खेलाडी तथा स्पोर्ट्स सामग्रीसम्म बौद्धिक सम्पत्तिको महत्व बढ्दै गएको उल्लेख गर्दै उनले उद्योगी–व्यवसायीहरूले दीर्घकालीन लाभका लागि यसलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने बताए । साथै, महासंघले पनि यस विषयमा छुट्टै समिति गठन गरी नीति निर्माणमा सक्रिय भूमिका खेल्नुपर्ने उनको धारणा छ ।
नयाँ प्रविधि र कानून तीव्र गतिमा विकास भइरहेको सन्दर्भमा नेपाल पछि पर्न नहुने उल्लेख गर्दै उनले निजी क्षेत्र सरकारसँग सहकार्य गर्न तयार रहेको स्पष्ट पारे ।
