विसं २०७५ ३ जेठमा एमाले र माओवादी केन्द्र मिलेर बनेको नेकपा फेरि बिभाजन भएको छ । अनि विभाजित माओवादीले तुरुन्तै सत्तारोहण पनि गरेको छ । अहिले माओवादी सत्तामा छ भने एमाले प्रमुख प्रतिपक्षी दलको हैसियतमा ।
संसदको सबैभन्दा ठूलो दल एमालेले एमालेले (१०–१४ मंसिर) मा चितवनमा आफ्नो दशौं महाधिवेशन पनि गरिसकेको छ । उसले अब जनताको बहुदलीय जनवाद (जबज) मार्गदर्शक सिद्धान्त मान्ने निर्णय पनि गरेको छ ।
तर यसअघि एकता हुँदाको समाजवादी विचारको अवस्था अब के हुन्छ ? अर्थात् त्यस समय प्रचण्डपथ त्यागेर एमालेमा विलय भएको माओवादीको विचार अब के हो भन्ने विषयको बहस पार्टीभित्र भन्दा पनि बाहिर बढी चर्चामा छ । तर यथार्थमा अर्थात् पार्टीमा यो बहस चल्छ कि चल्दैन ? अर्थात् माओवादीले आफ्नो पार्टीको भावी कार्यदिशा अब के हुने भन्ने बैचारिक बहसलाई आजदेखि सुरु हुने राष्ट्रिय सम्मेलनमा ल्याउँछ कि ल्याउँदैन ?
राजनीतिक कार्यदिशा टुंग्याउन लागिपरेको छ त भनिएको छ तर यो बहस नेतृत्वका कारण छायाँमा पर्छ कि भन्ने पनि छ । १३ वर्ष पहिले छोडेको प्रचण्डपथबारे कतिपय नेताहरूको अभिव्यक्तिले पनि राजनीतिक कार्यदिशाबारे छलफल सघन बनेको बुझ्न सकिन्छ । यसको निक्र्यौल भने गाह्रो छ ।
अघिल्लो हप्ता एक सार्वजनिक कार्यक्रममा स्थायी कमिटी सदस्य जनार्दन शर्माले प्रचण्डपथ छोडेर गम्भीर गल्ती भएको बताएका थिए । अहिले अर्थमन्त्री रहेका शर्माले भनेका थिए, ‘पार्टी नेतृत्वले प्राधिकार प्राप्त गरेको थियो त्यो (प्रचण्डपथ), समाप्त भयो र हामी कमजोर भयौं । हाम्रो सकारात्मक पक्षहरुलाई हामीले छोड्यौ र हाम्रो उपलब्धीप्रति गर्जिएर यो हामीले गरेको परिवर्तन भन्न सकेनौं ।’
अर्कातर्फ हिजोमात्र प्रचण्डले माधव नेपालसँग पार्टी एकताको कुरा भएको बताएका थिए । उनले भनेका छन् कि ढिलोचाँडो हामी एक ठाउँमै हुदैछौँ, त्यसको पहल हामीले गरिरहेका छौँ । त्यस्तै उनले केही अघि कम्युनिष्ट घटकहरुबीचको सहकार्य र एकताका लागि बाबुराम भट्टराईसँग पनि कुरा चलाएको बताएका थिए । माओवादीबाट फुटेर गएका नेताहरु मोहन बैद्य र बिप्लवसँग उनले यस विषयमा चर्चा पनि चलाएका छन् । सबैतिरबाट एक्लिएका प्रचण्डले यो पहल नगर्लान् भन्न पनि सकिएन ।
तर यसो हुँदा के माओवादी पार्टीले प्रचण्डपथको कार्यदिशा अंगाल्न सक्छ ? किनकि प्रचण्डपथलाई नमान्ने एउटा पंक्ति माओवादी केन्द्रको हिस्सा बनिसकेको छ । एमालेसँग एकता हुनुअघि माओवादी केन्द्रले माओवाद र एक्साइसौं शताब्दीको जनवादलाई पथप्रदर्शक मान्ने गरेको थियो । प्रचण्डपथ भने २९ पुस २०६५ मा एकता केन्द्र मसालसँग एकता भएपछि छोडेको थियो ।
माओवादी केन्द्रलाई लगातार राजनीतिक कार्यक्रम, पार्टी नाम र चुनाव चिह्न बदलिरहनुपर्ने समस्या धेरै छ । सायद पार्टी भित्र मौसम मौसममा पलाउने एकताको चाहना र विभाजनको बाध्यताकै कारणले यस्तो समस्या भोगिरहेको पनि होला । तर यो समस्या नभएर अस्थिरता भएको माओवादीकै कतिपय नेतृत्व तहका नेताहरुको दाबी छ ।
गएका तीन दशकमा यो पार्टीले नाम मात्रै ६ पटक फेरेको छ– एकता केन्द्र, नेकपा माओवादी, एकीकृत नेकपा माओवादी, माओवादी केन्द्र, नेकपा र माओवादी केन्द्र । राजनीति पार्टी भनेको विचारको वहसलाई बोक्ने संगठन हो । विचार र सिद्धान्त विनाको पार्टी हुदैन । यदि भयो भने त्यसको हालत अहिलेको रविन्द्र मिश्रको पार्टीजस्तै हुन्छ, जन्मिन नपाउँदै फुट्ने तरखर गर्ने ।
अनि यसरी पटकौँसम्म नाम र कार्यदिशा नै फेरिरहने पार्टीको यो अवस्थालाई के भन्ने ? सायद यही भएर होला राष्ट्रिय सम्मेलन भेला या त्यस्तै कार्यक्रम आयोभने माओवादीले अब के फेर्ने हो भन्ने चर्चा सुरु हुन्छ । तिनै मानिसहरुले अहिले पनि भनिरहेका छन्– के माओवादी पार्टीले प्रचण्डपथलाई फेरि बोक्ला ?
