काठमाडौँ । नेपालको सांस्कृतिक इतिहासमा अमिट छाप छोड्ने ३ सय ८५ वर्ष पुरानो कार्तिक नाच यस वर्ष पनि पाटन दरबार डबलीमा भव्य रूपमा सम्पन्न भएको छ । मल्लकालीन राजा सिद्धिनरसिंह मल्लले विक्रम संवत १६९७ मा शुरु गर्नुभएको यो पौराणिक नाच विष्णु पुराणको नृसिंह अवतार कथामा आधारित छ । कात्तिक महिनाभर सञ्चालन हुने यो नाचलाई छोटकरीमा कार्तिक शुक्ल षष्ठीदेखि त्रयोदशीसम्म सीमित गरिएको छ । तर यसका मुख्य तीन दिनका नाट्य प्रदर्शनले दर्शकहरूलाई मन्त्रमुग्ध बनाएका छन् ।
पहिलो दिनः नृसिंह अवतारको उद्घाटन
कार्तिक नाचको पहिलो दिन (कार्तिक शुक्ल षष्ठी) हिरण्यकशिपुको अत्याचार र भक्त प्रह्लादको कथाबाट शुरु हुन्छ । पाटन दरबार डबलीमा बिहानदेखि नै सजाइएको मञ्चमा नृतकहरूले परम्परागत वेशभूषा र मास्कसहित नृसिंहको अवतार प्रदर्शन गरे ।
दोस्रो दिनः शास्त्रीय नाच र तान्त्रिक रहस्यको खुलासा
दोस्रो दिन (कार्तिक शुक्ल सप्तमी) मा उषाहरण र माधवनर जस्ता शास्त्रीय नाचहरू थपिए । मल्लकालीन परम्परा अनुसार, यो दिन नाचमा तान्त्रिक महत्वका तत्वहरू समेटिएका छन् । जसले दर्शकहरूलाई आध्यात्मिक यात्रामा लैजान्छ । नृतकहरूले हिरण्यकशिपुको वध र धर्मको विजयको कथा नृत्यमार्फत जीवन्त बनाए । यस वर्षको विशेषता भनेको डिजिटल प्रोजेक्शन प्रयोग गरी पुरानो कथालाई आधुनिक रूप दिनु हो, जसले युवा पुस्तालाई जोड्न मद्दत गरेको छ ।
तेस्रो दिनः समापन र सांस्कृतिक एकताको सन्देश
तेस्रो दिन (कार्तिक शुक्ल अष्टमी) मा नाचको चरमोत्कर्ष देखियो । नृसिंहको विजय र प्रह्लादको उद्धारको कथासँगै लोकगीत र नृत्यको मिश्रणले दर्शकहरूलाई भावविभोर बनायो । यो दिन तीन दिनका मुख्य नाटकहरूको समापन हुँदै आगामी प्रदर्शनहरूको घोषणा गरियो । कार्तिक नाचले नेपालको सांस्कृतिक विविधतालाई उजागर गर्दै आगामी पुस्तालाई परम्परासँग जोड्ने काम गरिरहेको छ । यस वर्षको तीनदिनीय प्रदर्शनले फेरि एकपटक यसको जीवन्ततालाई प्रमाणित गरेको छ । थप जानकारीका लागि पाटन दरबार क्षेत्रमा सम्पर्क गर्न सकिन्छ ।
तस्बिरहरु: अनुप प्रधान/ न्युज एजेन्सी नेपाल
