एमालेको अवस्था
संसदमा अहिलेको सबैभन्दा ठूलो पार्टी नेकपा एमाले दोस्रो शक्तिमा ओर्लिएको छ । बाजुराको बुढीगंगा नगरपालिका बाहेक ७५२ मध्ये नेपाली कांग्रेसले ३२९ स्थानीय तहको नेतृत्व जित्दा एमालेले २०५ मात्रै जितेको छ । २०७४ को चुनावमा भने २९४ स्थानीय तहको नेतृत्व एमालेले जित्दा कांग्रेसले २६६ वटामा मात्र सीमित थियो । त्यसो त अघिल्लो चुनावामा एमाले नै पहिलो शक्ति थियो स्थानीय चुनावमा पनि । यसपटक एमालेले ८९ स्थानीय तहको नेतृत्व गुमाएको मात्रै छैन, ६ वटा महानगरसहित शहरी क्षेत्रमा नराम्रो पराजय पनि भोगेको छ ।
तर यो परिणाम सत्तारुढ गठबन्धनका कारण हो भन्छ एमाले । एमाले नेताहरुका अनुसार, पार्टीको जनमत बढ्दा पनि सिट संख्या गुम्नुको कारण सत्तारुढ दलहरूबीच गठबन्धन हुनु, सत्ताको दुरुपयोग गरिनु र पार्टीमा अन्तर्घात हुनु हो । यो गठबन्धनअघि नेकपा मुलुकको एउटा बलियो जनमतयुक्त शक्ति थियो । तर अहिले यो अवस्था आउनुको प्रमुख कारण स्वयं अध्यक्ष केपी शर्मा ओली हुन् भन्छन् माओवादी र नेकपा एसका नेता । त्यो आवाज मधुरै छ तर एमाले भित्र पनि छ । झण्डै दुई तिहाइ नजिकको बहुमत प्राप्त तत्कालीन नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का अध्यक्ष एवं संसदीय दलका नेता ओलीले प्रधानमन्त्रीको हैसियतमा ५ पुस २०७७ मा प्रतिनिधिसभा विघटनको असंवैधानिक निणर्य गरेपछि नेपाली कांग्रेस नेतृत्वमा पाँच दलीय गठबन्धन बनेको थियो ।
त्यही गठबन्धनले देशका राजनीतिक स्थानहर एकपछि अर्काे गरेर ग्रहण गरिसकेको छ । सबै प्रदेशमा आफ्नो मात्र सरकार रहेको नेकपाको नेता थिए ओली । तर अहिले त्यस्तो छैन । उनी संघीयबाट हटेपछि कुनै पनि प्रदेश सरकारमा छैनन् । अनि अहिले आएर स्थानीय तहमा पनि एमाले दोस्रो शक्तिमा झरेको छ । यसरी एकपछि अर्को चुनाव हार्दै आएको एमालेको कारक ओली नै हुन् भन्ने आंकलन पार्टी भित्र र बाहिर पनि छ ।
प्रधानमन्त्रीको लोभ
के अहिले प्रचण्डलाई प्रधानमन्त्रीको लोभ कसैले देखाएको छ ? राजनीतिक र कानुनी क्षेत्रका जानकारहरु भन्छन्– त्यस्तो लाग्दैन । किनभने अहिलेको संविधान अनुसार संसदको यो कार्यकालको यो अन्तिम सरकार हो । एकत परमादेशबाट सरकार बन्दा नै यसको विकल्प भएन र थिएन । अर्काे कुरा यही संविधानले नै सरकारलाई संसदको कार्यकाल सकिनु ६ महिना अघि र त्यसको ६ महिनापछिसम्म पनि वैधानिक रुपमा सरकार निर्माणको अधिकार दिएको छ । त्यो लाइनमा राजनीति जाँदा अहिले शेरबहादुर देउवाबाहेक पनि अर्काे सरकार बन्दैन भने यदि त्यस्तो अवस्था आयो भने उनले संसद विघटन गरेर ६ महिनाअघि नै चुनावमा जान पनि सक्नेछन् ।
त्यसो भए यस्तो अवस्थामा प्रचण्डलाई प्रधानमन्त्रीको घाँस देखाएर कसले डार्याउेन प्रयत्न गर्यो त ? यो प्रश्नको तिर तेर्सिने भनेको एमाले तिरै हो । के अहिले यस्तो समयमा आएर ओलीले प्रचण्डलाई प्रधानमन्त्रीको प्रस्ताव गरे होलान् ? एमालेकै नेता कार्यकर्ताहरु त्यस्तो ठान्दैनन् । अहिलेको स्थानीय तहमा जस्तै एमालेले आगामी संसदीय निर्वाचनमा पनि हार खानुपर्ने हुनसक्छ भन्नेमा त एमाले अध्यक्ष ओली होलान् नै । अनि त्यो पार्टीका अरु नेता कार्यकर्तामा पनि त्यस्तो होला । तर यो कुरा बाहिर प्रचण्डले नै ल्याएका छन् । उनले भनेका छन् कि– मलाई प्रधानमन्त्रीको अफर आयो तर म त्यता लाग्दिन । सायद अहिले यतिबेला केपी ओलीले प्रचण्डलाई प्रधानमन्त्री बनाउन लागेका पक्कै होइनन् होला ।
कात्तिकमा चुनावको डर ?
हो, बरु प्रचण्डलाई आगामी निर्वाचनको डर भने लागेको हुनसक्छ । आगामी कात्तिकमा आमनिर्वाचन गर्ने पक्षमा प्रधानमन्त्री देखिएका छन् । प्रधानमन्त्री देउवाको यो योजना सार्वजनिक भएकै दिन यता प्रचण्डले कांग्रेसलाई ठेगान लाउने कुरा किन गरे भन्ने आशंकाको मुन्तिरतिर खोज्दा प्रचण्ड अभिव्यक्तिको गाँठो भेट्न सकिन्छ । यसका पछाडि प्रचण्डले निर्वाचन पर सार्ने प्रस्ताव देउवालाई गरेका हुनसक्छन् तर देउवाले त्यो प्रस्ताव नमानेर कात्तिकमै चुनाव गर्नुपर्छ भनेका हुनसक्छन् । फेरि देउवाले निर्वाचन कात्तिकमै गर्न चाहनुको कारण पनि प्रचण्डकै अस्थिरताबाहेक अरु केही होइन । किनभने प्रचण्डले कांग्रेसले दिएको भन्दा बढी भाग पाए भने पहिलेजस्तै अहिलेको आम निर्वाचनमा पनि उनी ओलीतिर ढल्किन सक्छन् भन्ने नै हो ।
तर अब आउने चुनावप्रति भने प्रचण्डलाई डर नै छ । हुनत उनीहरुले सोचेभन्दा पनि बढी स्थानीय तहमा माओवादी आएको छ । तर सो पार्टीको विश्लेषणमा कांग्रेसले उनीहरुलाई मत दिएन भन्ने हो । उनीहरु भरतपुरबाट पनि डराएका थिए । त्यहाँ माओवादीविरुद्धमा घोषितै विद्रोही उठेका थिए भने अरु कतिपय स्थानमा अघोषित जस्तो थियो कांग्रेसहरु । यस्ता कैयौँ ठाउँ छन् जहाँ माओवादीले मत पाएका छैनन् ।
यसरी एकातर्फ देउवा अहिले नै चुनावमा जान चाहन्छन् भने अर्कातार्फ प्रचण्ड अहिले नै जाँदा कांग्रेससँग डराउँछन् । के कांग्रेसलाई ठेगान लगाइदिने भन्ने उनको त्यसैको अभिव्यक्ति हो ? कि यही मौकामा ओलीले प्रचण्डलाई प्रधानमन्त्री बनाउने चौका हान्न खोजेका हुन् ? यस्तै यस्तै सेतोकालोमा फेरि पस्न खोजेका छन् प्रचण्ड । र उनी बेलाबेलामा चम्किएर कहिले कलाई र कहिले कलाई ठेगान लगाइदिने भन्न थालेका छन् । उनले त्यतिमात्र नभएर यो सत्ताको चाबी नै आफ्ना हातमा रहेको पनि बताएका थिए । त्यो चाबीको प्रयोग अब कसरी गर्न आँटेका हुन् भन्ने प्रश्न अहिले उब्जिएको छ । तर एकातर्फ कांग्रेसलाई र अर्कातर्फ नामै नलिई प्रधानमन्त्रीको अफर आयो भनेर ओलीलाई एकै पटक घुँयत्रो हानेका पनि हुनसक्छन् । तर प्रचण्ड अभिव्यक्ति प्रधानमन्त्रीको लोभ हो कि आउने चुनावको डर भन्ने तथ्य खुटिन भने बाँकी नै छ । -नारदमुनि शर्मा
