काठमाडाैँ । इरानसँग जारी युद्धमा अमेरिकी सेनाको खर्च बढेर ४३ अर्ब ६० करोड अमेरिकी डलर पुगेको छ। अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डले अमेरिकी सांसदहरूलाई उपलब्ध गराएको पछिल्लो अनुमानअनुसार सेप्टेम्बर ३ सम्ममा युद्धसम्बन्धी अमेरिकी सैन्य खर्च उक्त रकम पुगेको हो।
अमेरिका र इजरायलले फेब्रुअरी २८ मा इरानविरुद्ध सैन्य कारबाही सुरु गरेयता युद्धको आर्थिक भार निरन्तर बढिरहेको छ। पछिल्लो अनुमानले केही सातामै अमेरिकी सैन्य खर्च उल्लेखनीय रूपमा बढेको देखाएको छ।
यसअघि अमेरिकी कंग्रेसनल बजेट कार्यालयले अगस्ट १ सम्ममा इरान युद्धमा ३८ अर्ब अमेरिकी डलर खर्च भइसकेको अनुमान सार्वजनिक गरेको थियो। युद्धको तीव्रता कायम रहेमा हरेक महिना करिब ३ अर्ब अमेरिकी डलर वा त्यसभन्दा बढी खर्च हुन सक्ने पनि कार्यालयले जनाएको थियो।
हतियारमा मात्रै २८ अर्ब १० करोड डलर खर्च
पछिल्लो विवरणअनुसार अमेरिकी सेनाको कुल खर्चमध्ये सबैभन्दा ठूलो हिस्सा हतियार तथा क्षेप्यास्त्रमा भएको छ। हतियारको खर्च मात्रै २८ अर्ब १० करोड अमेरिकी डलर पुगेको छ।
अगस्ट १ सम्मको अघिल्लो अनुमानमा हतियारका लागि २१ अर्ब ७० करोड डलर खर्च भएको उल्लेख थियो। त्यसको तुलनामा पछिल्लो अनुमानमा हतियारको खर्च ६ अर्ब ४० करोड डलरले बढेको छ।
यसले युद्धका क्रममा अमेरिकी सेनाले महँगा क्षेप्यास्त्र तथा अन्य सैन्य सामग्रीको ठूलो परिमाणमा प्रयोग गरिरहेको देखाउँछ।
क्षेप्यास्त्र प्रतिरक्षा प्रणालीमा दबाब
पछिल्लो विवरणमा अमेरिकी सेनाले सबैभन्दा बढी प्रयोग गरिरहेका हतियारमध्ये प्रतिरक्षात्मक क्षेप्यास्त्र पनि प्रमुख रहेको उल्लेख छ। विशेषगरी शत्रुका क्षेप्यास्त्र रोक्न प्रयोग हुने प्याट्रियट र थाड प्रणालीका क्षेप्यास्त्रको माग बढेको छ।
युद्धका कारण अमेरिकी क्षेप्यास्त्र भण्डारमा समेत दबाब परेको अमेरिकी अधिकारीहरूले बताएका छन्। युरोपमा अमेरिकी तथा उत्तर एट्लान्टिक सन्धि संगठनका अधिकारीहरूले क्षेप्यास्त्र प्रतिरोधी प्रणालीको अभावलाई अत्यन्त गम्भीर अवस्थामा पुगेको बताएका छन्।
साउदी अरबमा पनि यस्ता प्रतिरक्षात्मक क्षेप्यास्त्रको भण्डार घटिरहेको र क्षेत्रीय तथा पश्चिमी सहयोगी राष्ट्रहरूसँग थप सहयोग मागिएको विवरणमा उल्लेख छ।
युद्ध सञ्चालनमा पनि ठूलो खर्च
अमेरिकी सेनाले सांसदहरूलाई दिएको एक पृष्ठको विवरणमा युद्धका क्रममा प्रयोग भइरहेका युद्धपोत, विमान र सैन्य अखडाको सञ्चालन खर्च पनि समावेश गरिएको छ।
त्यसैगरी युद्धका क्रममा क्षतिग्रस्त वा नष्ट भएका सैन्य उपकरणको लागत तथा घाइते सैनिकको उपचारमा लाग्ने खर्चसमेत कुल अनुमानमा समेटिएको छ।
तर अमेरिकी सेनाका मध्यपूर्वस्थित सैन्य अखडामा इरानले गरेको क्षतिको सम्पूर्ण लागत भने पछिल्लो अनुमानमा समावेश गरिएको छैन।
मध्यपूर्वका अमेरिकी सैन्य अखडामा क्षति
अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयका महानिरीक्षकको पछिल्लो प्रतिवेदनअनुसार इरानी क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोन आक्रमणबाट मध्यपूर्वका विभिन्न अमेरिकी सैन्य अखडामा सयौँ भवन तथा अन्य संरचना क्षतिग्रस्त वा नष्ट भएका छन्।
कुवेत, बहराइन, कतार, संयुक्त अरब इमिरेट्स, साउदी अरब, इराक, ओमान र जोर्डनस्थित अमेरिकी सैन्य संरचनामा क्षति पुगेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
यी संरचनामा भएको क्षतिको सम्पूर्ण आर्थिक मूल्य भने ४३ अर्ब ६० करोड डलरको पछिल्लो युद्ध खर्च अनुमानमा समावेश नभएको बताइएको छ।
अमेरिकी सैनिकको मृत्यु र घाइतेको संख्या
अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयको तथ्यांकअनुसार युद्धका क्रममा हालसम्म १८ अमेरिकी सैनिकको मृत्यु भएको छ भने ८३० भन्दा बढी सैनिक घाइते भएका छन्।
यसले युद्धको आर्थिक लागतसँगै मानवीय क्षति पनि उल्लेखनीय रहेको देखाउँछ।
थप बजेटको माग
युद्धको खर्च बढ्दै गएपछि अमेरिकी सरकारले सैन्य बजेट र युद्ध सञ्चालनका लागि थप रकमको व्यवस्था गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ।
अमेरिकी प्रशासनले ९५ अर्ब अमेरिकी डलरको थप बजेट प्याकेजका लागि संसद्सँग अनुरोध गरेको छ। यसबाट इरान युद्ध तथा अन्य रक्षा प्राथमिकताका लागि खर्च जुटाउने योजना रहेको बताइएको छ।
यसैबीच अमेरिकी प्रशासनले आगामी वर्षका लागि १.५ ट्रिलियन अमेरिकी डलरको सैन्य बजेट प्रस्ताव अघि सारेको छ।
युद्धको आर्थिक प्रभाव अमेरिकाभन्दा बाहिर पनि
इरान युद्धको प्रभाव अमेरिकी सैन्य खर्चमा मात्र सीमित छैन। युद्धले तेलको मूल्य, अन्तर्राष्ट्रिय बजार तथा क्षेत्रीय व्यापारमा समेत असर पारेको छ।
विशेषगरी होर्मुज जलडमरूमध्य तथा लाल सागर हुँदै हुने ऊर्जा र व्यापारिक ढुवानीमा अवरोध उत्पन्न हुँदा विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा थप दबाब पर्न सक्ने अमेरिकी कंग्रेसनल बजेट कार्यालयले जनाएको छ।
कार्यालयका अनुसार युद्धका कारण तेल तथा प्राकृतिक ग्यासको ढुवानीमा आएको अवरोधले आगामी वर्षको सुरुआती महिनासम्म अमेरिकी मुद्रास्फीतिमा समेत प्रभाव पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
युद्ध लम्बिँदै जाँदा खर्च थप बढ्ने
अमेरिकी कंग्रेसनल बजेट कार्यालयले युद्धको तीव्रता कायम रहेमा हरेक महिना करिब ३ अर्ब अमेरिकी डलर वा त्यसभन्दा बढी थप खर्च हुन सक्ने अनुमान गरेको छ। त्यसैले युद्धको अवधि र सैन्य कारबाहीको तीव्रताअनुसार अमेरिकी आर्थिक भार अझ बढ्न सक्ने देखिएको छ।
सेप्टेम्बर ३ सम्मको ४३ अर्ब ६० करोड अमेरिकी डलरको खर्चले फेब्रुअरी २८ मा सुरु भएको सैन्य संघर्षको केही महिनामै अमेरिकी सरकारमाथि परेको ठूलो आर्थिक भारलाई देखाएको छ।
