श्रीलंकाका प्रधानमन्त्री महिन्दा राजापाक्षेको राजीनामासँगै देशको राजनीतिमा राजापाक्षे परिवारको पकड अब अन्त्य हुन लागेको अनुमान गरिएको छ ।
सन् १९४८ मा ब्रिटिस राजबाट श्रीलंकाको स्वतन्त्रतापछि राजपाक्षे परिवार देशको राजनीतिमा प्रभुत्व जमाउने दुई परिवारमध्ये एक हो। यसअघि दशकौँसम्म बन्दरनायके परिवारको वर्चस्व थियो।
महिन्दा राजापाक्षेको राजीनामाले देशको आर्थिक समस्या समाधानको बाटो खुल्न नसकेको विश्लेषकहरूले औँल्याएका छन् । यी कठिनाइका कारण एक महिनाभन्दा बढी समयदेखि देशैभर हजारौँ जनता सरकार विरोधी आन्दोलनमा संलग्न छन् ।
सोमबार राजापाक्षे परिवारले आफ्ना समर्थकहरूबाट आन्दोलनकारीमाथि आक्रमण गरेर कोलम्बोबाट बाहिर निकाल्ने प्रयास गरेका थिए। तर यो शर्त उल्टो भयो। कोलम्बोमा भएको हिंसामा पाँच जनाको मृत्यु भएको बताइएको छ ।
महिन्दा निकै लोकप्रिय थिए
राजापाक्षे परिवारले देशको आर्थिक संकटको समाधान खोज्ने प्रयास नगरेको भन्दै देशको ठूलो जनमतमा यो सोच गहिरिएको छ । त्यसैले अहिले राष्ट्रपति गोटाबाया राजापाक्षेसहित यस परिवारका सबैलाई हटाउने आन्दोलनकारीको मुख्य एजेण्डा बनेको छ ।
राजपाक्षे परिवारलाई शाही परिवारको हैसियत दिनमा महिन्दाको सबैभन्दा ठूलो भूमिका रहेको विश्लेषकहरूले औँल्याएका छन् । उनी यस परिवारको सबैभन्दा लोकप्रिय नेता हुन्।
श्रीलंकाली सेनाले पृथकतावादी तमिल संगठन एलटीटीई विरुद्ध जित हासिल गर्दा महिन्दा राष्ट्रपति थिए। त्यसको पूरै श्रेय उनले पाए । उनको लोकप्रियताको सबैभन्दा ठूलो कारण यही हो ।
जबकि राजापाक्षे परिवारले भ्रष्टाचार र नागरिक अधिकार उल्लंघनको गम्भीर आरोपको सामना गर्दै आएको छ। महिन्दा राजापाक्षे सन् २००५ मा राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भएका थिए ।
उनको पहिलो पाँच वर्षको कार्यकालमा खुलेआम मानवअधिकार उल्लङ्घनको आरोप लागेको थियो। संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार उक्त अवधिमा ४० हजारभन्दा बढी तमिल नागरिकको मृत्यु भएको थियो। यसका लागि तत्कालिन राष्ट्रपतिलाई दोष दिइएको थियो ।
महिन्द राजापाक्षे पहिलो पटक सन् १९७० मा २४ वर्षको उमेरमा राजनीतिक पदमा निर्वाचित भएका थिए। उनी सन् २००४ मा प्रधानमन्त्री बने । एक वर्षपछि उनी राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भए ।
सन् २०१० मा उनी अर्को कार्यकालको लागि राष्ट्रपति निर्वाचित भए । तर आश्चर्यजनकरूपमा उनी सन् २०१५ मा आफ्नै पार्टीका पूर्वसचिव मैत्रीपाला सिरिसेनासँग हारे। सिरिसेनाले विपक्षी दलको उम्मेदवारका रूपमा राष्ट्रपतिको चुनाव लडेका थिए ।
आर्थिक संकटका लागि परिवार जिम्मेवार
यसपछि २०१९ को चुनावमा उनले भाइ गोटाबायालाई राष्ट्रपतिको उम्मेदवार बनाए । जितपछि उनी आफैं प्रधानमन्त्री बने । यस अवधिमा यस परिवारका धेरै सदस्यहरू मन्त्री वा अन्य सरकारी पदमा बसे।
त्यसैले गत वर्ष आर्थिक संकट सुरु हुँदा देशमा यही परिवारलाई जिम्मेवार मानिन्थ्यो । बिस्तारै यो परिवार आन्दोलनकारीको आक्रोशको निशाना बन्यो ।
सोमबार राजापाक्षे समर्थकको आक्रमणमा आन्दोलनकारी अरुणा निशान्त पनि घाइते भएका थिए । उनले टिभी च्यानल अल जजिरालाई मानिसको बदलिएको मुडबारे भने, “जब प्रेम घृणामा परिणत हुन्छ, त्यही हुन्छ । महिन्दा राजपाक्षेको परिवार र उनको उच्च जीवनशैलीका बावजुद मानिसहरूले उनलाई लामो समयसम्म सम्मान गरे। उनीमाथि विश्वास गरे। तर अब सबै जाने बेला आएको छ । यदि उनले स्वेच्छाले छोड्न मानेनन् भने मानिसहरूले उनलाई छोड्न बाध्य पार्छन्। एजेन्सीको सहयोगमा
