काठमाडौं। एक वर्षअघिसम्म उपत्यकामा अत्यधिक सवारी जाम हुने स्थानमध्ये एक थियो कलंकी । जहाँ नागढुंगा नाका हुँदै उपत्यका भित्रिने र बाहिरिने सवारीको चाप हुन्थ्यो । अर्कोतर्फ चक्रपथ परिक्रमा गर्ने सवारीको लाम पनि उत्तिकै हुन्थ्यो । धुवाँ, धुलो र जामले मानिस आजित थिए । राजधानी प्रवेश गर्ने मुख्य नाका हुनाले अरू विकल्प पनि थिएन । तर, अहिले कलंकीले मुहार फेरिएको छ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले समेत ‘विकासको नमुना हेर्न कलंकी जानू’ भनेका छन् ।
बिहीबार कलंकी चोकमा पैदल हिँड्दै गरेकी धर्मकला शाक्यले आफूले कलंकी यति चाँडै परिवर्तन हुन्छ भनेर नसोचेको बताइन् । उनले दुई वर्षअघिको कलंकीको सम्झना गर्दै भनिन्, ‘धुलो, धुँवा र जामले मरिन्छ जस्तै लागेको थियो । मानिसले चाहे के गर्न सक्दैन र रु त्यसको बलियो उदाहरण कलंकीले प्रस्तुत गरेको छ ।’
२०७५ साउन १ गतेदेखि नै सञ्चालन गर्ने गरी कंलकीमा निर्माण भएको अन्डरपास अन्नतः भदौ १ गतेदेखि सञ्चालनमा आएको छ । सरकारले चीन सरकारसँग समन्वय गरेर कलंकी क्षेत्रमा जाम कम गर्ने उद्देश्यले झन्डै तीन वर्षअघि पहिलोपटक अन्डरपास सडक योजना अघि सारेको थियो । अन्डरपास सडक निर्माण भएर सञ्चालनमा आएपछि धेरै मानिसले अहिले राहत पाएका छन् । सन् २०१६ मा सुरु गरिएको अन्डरपास ६ महिनाभित्र पूरा गर्ने लक्ष्य राखिए पनि पटकपटक समय थप गराई बनाइएको थियो । चीन सरकारको सहयोगमा निर्मित चक्रपथ सुधार परियोजनाअन्तर्गतको यो अन्डरपास नेपालकै पहिलो हो । अन्डरपासको लम्बाइ ८ सय मिटर रहेको छ ।
अन्डरपासको सञ्चालन भएसँगै कलंकीमा हुने घण्टौंको जाम र राजधानीको नाका पार गर्नका लागि घन्टौं लाइन लाग्नुपर्ने बाध्यता हटेको छ । ‘कलंकी क्षेत्र वर्षौंदेखि अस्तव्यस्त र भद्रगोल देखिन्थ्यो । अहिले अन्डरपासले यस क्षेत्रको सवारी जाम हटेको छ’ वडा नम्बर १४ का वडा अध्यक्ष शोभा सापकाटाले बताइन् । कलंकीदेखि महाराजगन्जसम्म सडक विस्तार गर्ने योजना अगाडि बढेको छ । बल्खुको खसीबजारदेखि कलंकीचोकसम्म र कलंकीदेखि बाफलतर्फ अन्डरपासको फिनिसिङ पनि भइरहेको छ । प्रतिघन्टा ५० किलोमिटर गुड्ने सवारीसाधन चलाउन मिल्ने गरी अन्डरपासको डिजाइन तयार गरिएको हो ।
धार्मिक सुन्दरता
कलंकीमा रहेको भुवनेश्वरी मन्दिर १८ रोपनी क्षेफलमा फैलिएको छ । वडा कार्यालयले त्यस जाग्गामा पार्क बनाउँदै छ । कुलेश्वर महादेव मन्दिरको महत्व पौराणिक कालदेखिकै हो । त्यस रमणीय स्थलमा पार्क बनाउन लागेको अध्यक्ष सापकोटाको भनाइ छ । त्यहाँ वरपर बुद्ध, दुर्गा, शिवलगायत विभिन्न मन्दिर छन् । बाटोनजिकै रहेको कलंकी मन्दिर हामी सबैले देखिकै छौं । अर्को महत्वपूर्ण विषय तीर्थ स्थलको रूपमा रहेको पशुपतिको भन्दा दोस्रो ठूलो राम मन्दिर बनाउन यसै क्षेत्रमा बन्न लागेको छ ।
समस्या समाधान र योजना
पिउने पानीको समस्या रहेको कलंकीमा अहिले २ लाख २५ हजार लिटर क्षमता रहेको पानी बोडिङ गरी निकालिएको छ । अन्डरपास भए पनि केही जाम देखिएपछि वडा अध्यक्षको अगुवाइमा जामलाई कम गर्न विगत पाँच महिनादेखि कलंकी पुल वरपर सवारीसाधनलाई रोक्न निषेध गरिएको छ । अहिले कालीमाटीतिरबाट आउने सवारीसाधन कलंकी पारी लगेर रोकिन्छन् भने बालाजुतिरबाट आएको गाडी कलंकी भाटभटेनी नजिक रोकिन्छन् । त्यस्तै, थानकोटतिरबाट आउने सवारीसाधन कलंकी मन्दिरनजिकै रोकिन्छन् भने कलंकी भाटभटेनीतिरबाट आउने गाडी मकालु काउन्टरतर्फ रोकिने गरेको छ ।
घर बढी र सार्वजनिक क्षेत्र कम रहेका कारण प्रदूषण भएको निष्कर्ष निकाल्दै वडा कार्यालयले आफ्नो क्षेत्रलाई हरियाली बनाउन लागेको छ । जसका लागि वृक्षरोपणको अभियान चलाइने भएको छ । यो अभियानमा वडा अध्यक्ष आफैं दत्तचित्त भएर लागेकी छन् । सुरक्षाका लागि सीसी क्यामरा जडानदेखि भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा आफू लागेको वडा अध्यक्ष सापकोटा बताउँछिन् । यस क्षेत्रमा खाद्य, फलफूल, तरकारी बजारलाई व्यवस्थित गरेर सञ्चालन गर्न लागिएको छ । त्यस्तै, ८० वटा घरमा रहेका होटललाई पनि व्यवस्थित रूपमा सञ्चालन गराउन गृहकार्य भइरहेको अध्यक्ष सापकोटाको भनाइ रहेको छ । वडाले कौसी खेतीलाई प्राथमिकतामा राखेको समाचार राजधानी दैनिकमा प्रकाशित छ ।
