एजेन्सी । वैज्ञानिकहरूले वर्षौंदेखि सौर्यमण्डलको अध्ययन गर्दै आएका छन् । उनीहरूका लागि यो अध्ययन सधैं रोमाञ्चक रहँदै आएको छ ।
हालै वैज्ञानिकहरूले एउटा अध्ययनमा केही यस्ता संकेत फेला पारेका छन्, जसले संसारभर ग्रहहरूबारेको ज्ञानलाई पूर्ण रूपमा परिवर्तन गर्न सक्छ । अनुसन्धानकर्ताहरूले यस अध्ययनमा एउटा नयाँ ग्रहको संकेत पाएका छन् । उनले यसलाई ‘ग्रह वाई’ नाम दिएका छन् ।
तर, अहिलेसम्म यो ग्रह प्रत्यक्ष रूपमा फेला परेको छैन । बरु, अनुसन्धानकर्ताहरूले कुइपर बेल्टमा रहेका केही टाढाका पिण्डहरूको ढल्किएको कक्षाबाट यसको अनुमान गरेका हुन् ।
नयाँ अध्ययनमा अनुसन्धानकर्ताहरूले नेपच्युनको कक्षाभन्दा बाहिर बरफीला पिण्डहरूको ठूलो घेरा फेला पारेका छन् । उनीहरूको भनाइमा कुनै वस्तुले यी कक्षाहरूलाई विचलित गरिरहेको छ र तिनीहरूलाई ढल्काइरहेको हुनुपर्छ ।
प्रिन्सटन विश्वविद्यालयको खगोल भौतिकी विभागमा डक्टरेट अध्ययनरत उम्मेदवार तथा खगोल भौतिक विज्ञानी अमीर सिराजले जानकारी दिएका छन् कि एउटा अदृश्य ग्रहको उपस्थिति छ, जुन सम्भवतः पृथ्वीभन्दा सानो तर बुधभन्दा ठूलो हुनसक्छ ।
अमीर सिराज यस अध्ययनका प्रमुख लेखक पनि हुन् । उनले भने, ‘यो सौर्यमण्डलको बाहिरी भागमा परिक्रमा गरिरहेको छ । यद्यपि, यो अनुसन्धान कुनै ग्रहको प्रत्यक्ष खोज होइन, तर यो एउटा यस्तो रहस्यको खोज हो जसको सम्भावित समाधान हुनसक्छ ।’
पछिल्ला केही वर्षमा वैज्ञानिकहरूले सौर्यमण्डलमा धेरै ग्रहहरूको अनुमान गरेका छन्, जसमा ग्रह वाई सबैभन्दा नयाँ हो । यी ग्रहहरूको विशेषता केही फरक–फरक छन्, तर सामूहिक रूपमा मानिन्छ कि ती कुइपर बेल्टमै लुकेका छन् । यही बेल्टमै प्लुटो अवस्थित छ, जसलाई कहिल्यै नवौँ ग्रहको दर्जा दिइएको थियो । तर, २००६ मा उसलाई हटाएर बौने ग्रहको रूपमा पुनः वर्गीकरण गरिएको हो ।
कुइपर बेल्ट सौर्यमण्डलको अँध्यारो र टाढाको क्षेत्र हो । यहाँ अध्ययन गर्नु निकै कठिन मानिन्छ । तर, अब त्यस्ता चुनौतीहरू कम हुने सम्भावना देखिएको छ, किनभने वेरा सी. रुबिन वेधशालाले रातको आकाशको १० वर्षे सर्वेक्षण सुरु गर्ने तयारी गरिरहेको छ ।
अध्ययनका लेखक सिराज भन्छन्, “मलाई आशा छ, पहिलो दुईदेखि तीन वर्षभित्र नै यो निश्चित हुनेछ। यदि ग्रह वाई यस दूरबीनको दृष्टिक्षेत्रमा छ भने यसले त्यसलाई प्रत्यक्ष रूपमा पत्ता लगाउनेछ ।”
