घोराही । दाङको राजपुर गाउँपालिका–३ बसन्तपुरका महेश यादवले दैनिक लमही बजारमा दूध बिक्री गर्नहुन्छ । उहाँले २९ भैँसी पाल्नुभएको छ । बिहानै यादव दूध बिक्री गर्न लमही बजारका गल्ली तथा डेरीसम्म पुग्नुहुन्छ ।
यादवले दैनिक ८० लिटर दूध बिक्री गर्ने गरेको बताउनुभयो । उहाँले प्रति लिटर दूध रु ७० देखी रु ७५ सम्ममा बिक्री गर्नुहुन्छ । यादवले मोटरसाइकलमा दूध बिक्री गर्न जाँदा बढी खर्च हुने गरेको बताउनुभयो ।
“खर्च धेरै छ, आम्दानी न्यून हुन्छ”, यादवले भन्नुभयो । बिहान उठेदेखि बेलुकासम्म उहाँलाई भैँसीको स्याहार सुसार गर्न भ्याइनभ्याई हुने गरेको छ । भैँसीको स्याहार सुसार गर्नु तथा दूध बिक्री गर्न लमहीसम्म पुग्नु यादवको दैनिकी नै हो । मेहनत अनुसारको दूधको मूल्य नपाएको उहाँको भनाइ छ । “दूधको मूल्य बढाए बिक्री नहुने समस्या छ”, उहाँले भन्नुभयो, “निश्चित ग्राहक छन्, मूल्य बढाउने बित्तिकै ग्राहकको सङ्ख्या घट्छ ।” दूध खेर फाल्नुभन्दा सस्तोमा बिक्री गर्नु उचित भएको यादव बताउनुहुन्छ ।
यसैगरी राजपुर–३ बसन्तपुरकै लवकुस यादवले पनि दूध प्रति लिटर रु ४५ देखि रु ६० सम्ममा बिक्री गर्दैआउनुभएको छ । खरिदकर्ताले आफूखुसी मूल्य निर्धारण गर्ने गरेको उहाँको भनाइ छ । यादवले गाउँकै होटल तथा सङ्कलन केन्द्रमा दूध बिक्री गर्नुहुन्छ । “दूध उत्पादन बढी भएकाले सस्तोमा बेच्नु परेको छ”, यादवले भन्नुभयो । राज्यले कृषकले उत्पादन गरेको दूध उचित मूल्यमा खरिद गर्ने वातावरण बनाइदिनुपर्ने उहाँको भनाइ छ ।
घोराही उपमहानगरपालिका–२ रामपुरमा ‘ग्रिन लक्ष्मी गाई तथा भैँसी फार्म’ सञ्चालन गर्दै आउनुभएका गोपाल खनाल दैनिक एक सय लिटरभन्दा बढी दूध उत्पादन गर्नुहुन्छ । उहाँले रु ९० मा दूध स्थानीय डेरीलाई बिक्री गर्दैआउनुभएको छ । बाँकी दूध उपभोक्ताको घर घरमा गएर पनि बिक्री गर्ने गरेको उहाँको भनाइ छ । “प्रति लिटर रु ७० भन्दा बढीमा दूध बिक्री गर्नै सकिएको छैन”, खनालले भन्नुभयो । उहाँसँग रु ७० मा दूध खरिद गर्ने डेरीले भने उपभोक्तालाई रु एक सयमा बिक्री गर्ने गरेका छन् ।
सरकारले दूधको उचित मूल्य निर्धारण गर्नुपर्ने कृषकको माग छ । स्थानीय तहले कृषकको समस्या बुझ्न नसकेको उनीहरु बताउँछन् । “स्थानीय सरकार कृषकको समस्याबारे बेखबर छ”, खनालले भन्नुभयोे । उहाँको फार्ममा हाल २८ गाई भैँसी छन् ।
