रामचरितमानस जस्ता ग्रन्थहरूले हनुमानलाई ब्रह्मचारी मानेका छन् । हो, कतिपय कथाहरूमा रावणका भाइ अहिरावणको सेनामा रहेका उनका छोरा मकरध्वजको पनि उल्लेख छ । हनुमानको यस पुत्रको जन्मको कथा लंका जलेको घटनासँग सम्बन्धित छ ।
लंका जलाएर हनुमान फर्किंदै गर्दा उनको पसिनाको एक थोपा समुद्रमा खस्यो, जसलाई माछाले पियो । यसबाट उनी गर्भवती भइन् र एउटा छोराको जन्म भयो जसको नाम मकरध्वज थियो ।
यस्तै, धेरै मन्दिरहरूमा, भगवान हनुमानलाई आफ्नी पत्नीसँगै पूजा गरिन्छ । यहाँ सूर्यकी छोरी सुवर्चलालाई उनकी पत्नी मानिन्छ । अगस्त्य संहिता नामक ग्रन्थमा उल्लेख छ । यसै अनुसार भगवान हनुमानले सूर्यलाई आफ्नो गुरु बनाएका थिए ।
केही ज्ञान प्राप्त गर्नको लागि हनुमानलाई विवाह गर्नु आवश्यक थियो, तर हनुमानले आफ्नो ब्रह्मचर्य तोड्न चाहेनन् । यस्तो अवस्थामा भगवान सूर्यले हनुमानलाई भने कि उनकी छोरी सुवर्चलाले पनि विवाह गर्न चाहँदिनन्, उनी तपस्वी हुन् ।
उनी पारिवारिक जीवन चाहँदिनन् । दुवैले विवाह गरेर केही समय अलग बसे पनि उनीहरुको ब्रह्मचर्य भङ्ग हुँदैन । त्यसपछि दुवैको विवाह भयो र विवाह लगत्तै सुवर्चला तपस्या गर्न गइन् । हनुमानले आफ्नो शिक्षा पूरा गरे ।
