हामीसंग दुईटा बाकस थिए । हामी (म र दुई बहिनी)लाई लाग्थ्यो एउटा बाकस बाबाको हो र अर्को ममाको । ममाको वाकसमा लुगा बस्थे र बाबाकोमा कागज किताव , तर दुबै बाकस ममाको रेखदेख र नियन्त्रणमा थिए । एउटा बाकस अलि ठूलो साइजको थियो र अर्कोको साईज अलि सानो थियो । दुबै बाकस सफा थिए, तर दुबै कही न कही कुच्चिएका थिए ।
त्यसमध्येको सानो बाकसलाई हामीले १५ बर्ष अघि बुध्दनगरको डेराबाट सधैका लागि बिदा गर्यो , जसमा लुगा लत्ता बस्थे । देब्रेपट्टी कुच्चिएको अलि ठूलो बाकस चाहि दुई दशकजति हामीसितै डेरामा बसेर सुनाकोठीको घरमा भित्रियो । छ सात बर्षकै उमेरदेखि हामी दुईटा बाकससित खेल्दै हुर्कियौं ।
त्यो बाकस कालीमाटीको हाम्रो पहिलो डेरामा कतैबाट आइपुगेको थियो । कालिमाटी पछि हामीसितै त्यो बाकस ताहाचल, गाईवाच्छापाटी, नरदेवी, बिजुली बजार, बुद्धनगरका डेरामा सरिरह्यो । त्यसपछि ६२ सालमा सुनाकोठीको घरमा पुग्यो । सुनाकोठीको घरमा पसेपछि त्यो बाकस बाबाको किताबहरुसित केही महिना पूजा कोठामा बस्यो । किताबले ¥याक भरिन थालेपछि हामी दिदी बहिनीका स्कूले किताब स्टोरमा थन्क्याउदा त्यो बाकस पनि स्टोरमा स¥यो ।
स्टोरमा सरेपछि त्यो बाकसलाई हामी सबैले बिर्सिसकेका थियौ । तर पाँच छ बर्ष अघि एक दिन बाबाले हामीसित टीनको बाकस छ र भनेर ममासित सोध्नु भएछ । त्यसपछि खोजी शुरु भयो । त्यो बाकस हाम्रो घरको स्टोरमा कपडा र कागजका अनेक पत्रले थिचिएर बसेको रहेछ । ममाले भेटेपछि बाकससितका मेरा पुराना सम्झनाहरु एकाएक ताजा भए ।
हामी सानै थियौं ।
ममाले हामी तीनै जनालाई बाकस नखोल्नु है भन्नुभएको थियो । म त्यो बाकसमा के छ भनेर सोध्थें, तर जवाफ केहि आउँदैनथ्यो । ममाले जति बाकस खोल्न हुँदैन भन्नुहुन्थ्यो, त्यति खोल्न मन लागिरहन्थ्यो । त्यसैले, ममाले भन्नुभएको कुरा मानिराख्न मन लागेन । बाबा प्राय कामले बाहिरै हुनुहुन्थ्यो । हामी तीन दिदी बहिनी ममाकै रेखदेखमा हुन्थ्यौं । ममाको आँखा छल्न गाह्रो भएन । बहिनीहरु सानै भएकोले उनीहरुलाई बाकसमा के छ भन्ने कुराको खासै मतलब थिएन । बाकस खोल्दा जति मज्जा आउला भन्ने लागेको थियो त्यस्तो खासै भएन । कारण, बाकसमा मैले सोचेको जस्तो खेलौना खजाना थिएन । कागजहरु थिए, त्यो पनि व्लाक एण्ड ह्याइट ।
बाबाले लेख्नुभएको लेखहरु थिए । पुरानो गोरखापत्रहरु थिए । मलाई याद छ मैले बाकसमा भएका सबै गोरखापत्र निकालेर गो–र–र–वा– पत्र भन्दै पढेको थिएँ । मेरो लागि त्यो बाकसमा रहेको त्यहि गो–र–र–वा– पत्र मात्र रोचक थियो । कम्तीमा त्यसमा व्लाक एण्ड ह्याइट फोटोहरु थियो । शनिवारको गोरखापत्रमा बेला बेला बाबाका लेख छापिन्थे । त्यसैले लेखेका कुरा नहराउन् भनेर गो–र–र–वा– पत्रका पानाहरु त्यो बाकसमा जतन गरेर राखिएको थियो शायद ।
त्यो बाकस अरुबेला खाटमुनि बस्थ्यो । तर, डेरा सर्दा बहुत काम लाग्थ्यो । बाकसमा कागजहरु मात्रै भएकोले डेरा सर्दा हाम्रा किताब, कापी पनि त्यसैमा खाँदिन्थे । डेरा सरिसकेपछि बाकसमा हालेर ल्याएका किताब कापी मिलाउने जिम्मा हामी तीन दिदी बहिनीको हुन्थ्यो । हामी आफ्नो किताब कापी निकाल्थ्यौं र बाँकी कागज त्यै बाकसमा रहन्थे । फेरि त्यो बाकस हामी कसैका खाटमुनि घुस्रिन्थ्यो । किरा, माकुराले गुड लाउथे । यसरी डेरा सर्दा र कागज थन्क्याउँदा कति कागजपत्र हराए, कति मुसा, माकुरा र किराले खाए ।
पाँच बर्ष अघि बाबाले बाकसको सोधीखोजी गरेपछि मलाई लागेको थियो, त्यो बाकस जननेता मदन भण्डारीले बाबालाई राख्न दिएको हुनुपर्छ । कारण, बाबा र मदन भण्डारीको मित्रता म जन्मनु अघि नै शुरु भएको थियो । काठमाडौ आउँदा सबैभन्दा पहिले मदन भण्डारी हाम्रो डेरामा आउनुहुन्थ्यो । आफ्नो घरका कुरा बाबासित खुलस्त रुपमै गर्नुहुन्थ्यो । बाबालाई पत्रकारिताको क्षेत्रमा लाग्नका लागि पनि मदन भण्डारीले नै सुझाउनु भएको थियो । बाबा उहाँलाई एकदम सम्मान गर्नुहुन्थ्यो । बाबालाई मैले पहिलो चोटी हडबडाएको, निराश र कमजोर देखेको पनि मदन भण्डारीको निधनकै समयमा थियो ।
त्यसबेला बाबाले अभिभावक गुमाए झैं महशुश गर्नुभएको थियो शायद । मदन भण्डारीको यादसँगै बाबाले उहाँको बाकस जतन गर्नुभएको होला भन्ने मलाई लाग्थ्यो । तर, मेरो बुझाई र वास्तविकता फरक पर्यो । ठाउँ ठाउँमा डेरा सर्दा बाकस छाड्ने कुरा हुन्थ्यो, तर छोडिदैनथ्यो । यसरी हामीसित धेरै डेरा चाहार्दै पुगेको बाकसको हकवाला प्रधानमन्त्री के.पी. शर्मा ओली हुनुहुदो रहेछ । उहाँले बाबासँगको हरेक भेटमा बाकस अपडेट लिनुहुँदो रहेछ । बाबाले भन्दा यो कुरो गर्दा ममाले पत्याउनु भएन । प्रधानमन्त्रीले बाकस लिन मान्छे पठाउँछु पनि भन्नुभएको थियो । तर, त्यसका लागि साइत कहिले जुरेन ।
एक साता अघि बाबालाई रिपोर्टस् क्लबले पुरस्कार लिन बोलायो । बाबाले पुरस्कार लिएको हेर्न म छोरीलाई साथै लिएर गएँ । उक्त कार्यक्रमको प्रमुख अतिथि प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली हुनुहुन्थ्यो ।
बाबा पुरस्कार लिन स्टेजमा जादाँ प्रधानमन्त्रीले बाबाको कानमा खुस्खुस गरेको देखें । पछि थाहा भयो, त्यो खास्खुसको बिषय बाकस नै रहेछ । बाबालाई प्रधानमन्त्रीले बाकस लिन मान्छे पठाउँछु है भन्नु भएछ । बाबाले म आफै ल्याई दिउँला, बरु नातिनी तपाईलाई भेट्न पाईन्छ भनेर यही आएकी छ भन्नु भएछ । प्रधानमन्त्रीले कानमा खुसखुसाउँदै समय पनि दिई हाल्नु भएछ । भोलिपल्ट विहान बालुवाटारमा बाकस बुझाई दिने कुरा गर्दै बाबा र म आ आफ्ना घर लाग्यौं ।
पहिले ममालाई बाकस कहाँ राख्ने चिन्ता हुन्थ्यो । बाकस भेटिएपछि चिन्ता बाबामा स¥यो । कागजपत्रको अवस्था कस्तो होला भन्ने बाबाको चिन्ता थियो । प्रधानमन्त्रीलाई त्यो मुला टीनको बाकस किन चाहियो भनेर ममाले धेरैपल्ट बाबालाई सोधेको सुन्थे । ममालाई लागेको थियो प्रधानमन्त्री भैसकेको शक्तिशाली मान्छले जाबो टीनको बाकस किन खोज्छन्
चैत १८ गते बिहान बाबासँग बाकस सहित हामी प्रधानमन्त्री निवास पुग्यौं । चिया पिउँदै सामान्य भलाकुसारी शुरु भयो । चिया पिउँदै गर्दा दिपेन्द्रजीले बाबालाई गरेको पहिलो प्रश्न थियो ‘प्रधानमन्त्री त बाकस आउँदैछ भन्नुहुन्थ्यो, ल्याउनुभयो ?’
बाबाको जवाफ थियो ‘बाकस गाडीमा छ र गाडी पार्किंगमा छ’ । बाबाले यति भनि नसक्दै उहाँले भन्नुभयो ‘पहिला बाकस निकालौं’ ।
खाँदाखादैको चिया छाडेर बाबा पार्किंगमा जानु भयो । गाडी निवास अगाडि ल्याएर एउटा पुरानो र कुच्चिएको बाकस निकाल्नु भयो । एकजना मोटामोटा मानिसले छक्क परेर त्यो थोत्रो बाकस हेरे र अविश्वासपूर्बक माथिल्लो तलामा लगे । केहीछिनपछि हामीलाई माथि बोलाइयो । प्रधानमन्त्री आउनुभयो । बाबा र उहाँको लामै भलाकुसारी चल्यो । प्रधानमन्त्रीसँग कुरा गर्दै जाँदा थाहा भयो, त्यस बाकसमा उहाँका महत्वपूर्ण कागजात रहेछन् । बाबाले मदन भण्डारीले पढ्नुभएको आफूसँग भएको किताब पनि बाकस सँगै ल्याएको बताउनुभयो । बाकसले हकदार भेटिसक्दा पनि बाकस कहाँबाट आयो, कसले छोड्यो मरो खुल्दुली मेटिएको थिएन ।
त्यसबारे बाबाले सोधी खोजी गर्नुभयो । मेरो त्यो खुल्दुली पनि मेटियो । बाकस उहाँले नै हाम्रो कालीमाटी डेरामा छोड्नुभएको रहेछ । प्रधानमन्त्री र बाबाका कुरा सुनिरहँदा म बाकसको एक पात्र भैरहेकी थिएँ र कथाका दुई पात्रलाई साक्षात्कार गरिरहेकी थिएँ । बाबाले सुनाउने कथाको कुनै पात्र भेटिरहेको छु भन्ने लागिरहेको थियो । पुरानो बाकसको कथा मेरो लागि नयाँ थियो । किनकि त्यो बाकससित मेरा अनेकौं अटेसमटेस सम्झनाहरु थिए ।
बाकसमा खेलौना छ भन्ने ठानी लुकीलुकी बाकस खोलेको सम्झना पनि आलै थियो । ममालाई बाकसमा के छ भनि हैरान पार्दा पटक पटक राम्रै गाली खाएकी थिएँ । बाकस खोलेर हेरेको पत्तो पाएपछि ममाको कुटाइ खाएको सम्झना ताजै थियो ।
बाकसमा भेटेको गोरखापत्रमा छापिएका व्लाक एण्ड ह्वाइट फोटोहरुले लोभ्याएको सम्झना पनि गाढै थियो । त्यस बाकससँग मेरो, बहिनीहरुको, ममाको र बाबाको अनेक सम्झनाहरु जोडिएका थिए । बाकस टिनको थियो, तर हाम्रा यादहरु सुनौला थिए । हाम्रा सुखदुखमा करीब पैतिस बर्ष त्यो बाकस साथै थियो । बाकस जिम्मा लगाएर २०७७ साल चैत १८ गते बाकस प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा बसाई स¥यो । तर बाकसका कथा र स्मृति सधैका लागि हामीसितै रहे ।
