काठमाडौ । २०७६ साल चैत्र ११ पछि स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले दैनिक रुपमा नेपालमा कोरोना संक्रमणको तथ्याङ्क सार्वजनिक गर्दै आइरहेको छ । केही महिना दैनिक र केही समयपछि साप्ताहिक रुपमा प्रत्यक्ष प्रशारण मार्फत् र दैनिक बुलेटिन जारी गरेर मन्त्रालयले तथ्याङ्क सार्बजनिक गर्ने गरेको छ ।
यो तथ्याङ्कलाई आम नागरिकले चासोपूर्वक हेरिरहेका पनि हुन्छन् । नेपालमा पहिलो केश देखिएको २०७६ चैत्र ५ पछि यो संख्या दैनिक बृद्धि हुदै आएको छ । बीचमा केही समय संक्रमणदरमा कमि देखाइयो वा साँच्चै कमि आयो ? कोरोना संक्रमणको दरमा कमी देखिने बित्तिकै स्वास्थ्य सुरक्षाका मापदण्डहरु पालनका कमी देखियो भने सरकारको प्राथामिकतामा पनि नपरेको जस्तो भयो । कम भएको भनिएको बेला संक्रमणबाट आक्रान्त भएका मुलुकको अनुभब नेपालले लिन सकेन, वा नेतृत्वमा बस्नेहरु बतासे तथ्याङ्क हेरर रमाए ।
कुनै पनि संक्रमण तीव्र गतिमा फैलँदा एउटा उचाइसम्म पुग्छ त्यो कति समयसम्म रहन्छ वा त्यसको प्रभाब कहिलेदेखि न्यून हुदै जान्छ भन्ने गणीतिय हिसाब र बिगतमा महामारीको अबस्थाका बारेमा गहिरो अध्यायन पनि भएन । हालसम्म देखिएका बिभिन्न प्रकारका भाइरसहरु पूर्णरुपमा नष्ट भएका छैनन्, प्रभाब कम भएको हो र त्यसलाई नियन्त्रण गर्ने औषधीहरुको आबिष्कारहरुले नियन्त्रणमा राखे ताकी भाइरस भन्दा औषधी बलियो भयो । भाइरस पूर्णरुपमा निर्मुल भएको होइन ।
हाल कोरोनो भाइरसको पहिलो, दोश्रो र तेश्रो भेरिएन्टको तथ्याङ्क हेर्दा पनि यसको ग्राफ निरन्तर उकालो लागेको छ । अर्थात् गणितीय रुपमा हेर्दा कोरोनो भाइरस चक्रिय रुपमा अगाडि बढिरहेको छ । सामान्यता एक दिनमा एक हजार जना संक्रमित भने त्यो २० प्रतिशतले बढ्दा दोश्रो दिन १२ सय, तेश्रो दिन १४ सय हुँदै ३० औँ दिनमा २ लाख ३७ हजार ३७६ हुन आउछ । लगभग नेपालको बृद्धिदर यही अनुपातमा रहेको छ ।
तसर्थ एकदिनको तथ्याङ्कलाई मात्र आधार मारेर दृष्टिकोण बनाउन गलत हुन्छ । तसर्थ धेरै दिनको तथ्याङक हेरेर गणीतिय मोडलमा यसलाई राख्न सकियो भने मात्र यो कस्तो छ भनेर पत्ता लगाउन सकिन्छ । यति हुँदाहुदै पनि यसको रोकथामका लागि गरिने पहिलो प्रयासका रुपमा लकडाउनलाई नै लिइयो तर पूर्णरुपमा कडाईका साथ लागू नहुदा त्यसले दिनुपर्ने जति परिणाम दिएन । लकडाउन कछुवा र खरायोको दौड जस्तो मोडेलमा हुनुपर्ने हो तर त्यो भएन ।
किनकी लकडाउनको उद्देश्य चेन ब्रेक गर्नु नै हो ताकी कछुवाले घिस्रेजस्तो प्रत्येक बिन्दुलाई छुदै होइन कि खरायो उफ्रेको जस्तो बिन्दुहरु छाडिनु पथ्र्यो । तर लकडाउन कछुवाको गति पछ्याउने खालको भयो । त्यसैले यसले न ग्याप गर्न सक्यो न नत ब्रेक नै ।
