काठमाडौं । कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएपछि केही मानिसमा गम्भीर समस्या देखिने गरेको छ । कोभिड-१९ ले मानिसको शरीरमा भिन्न किसिमले असर पुर्याउछ । धेरै जनामा कुनै लक्षण नै देखिँदैन । तर केही मानिसलाई हप्तौँ अस्पतालमा राख्नु पर्छ । उसोभए यो रोगले शरीरमा के गर्छ त ? कोरोना भइरस मुख, नाक र आखाँबाट शरीरमा छिर्छ । पहिला यो नाक, घाटी, श्वासनली र फोक्सोको सतहमा भएका कोषहरुमा टाँसिन्छ । भाइसरले ती कोषमा बसेर आफ्नो सङ्ख्या विस्तार गर्छ । गम्भीर सङ्क्रमण हुँदा बिरामीमा ज्वरो र खोकी देखिन्छ । अनि सास फेर्न गाह्रो हुन्छ ।
यो भाइरसले फोक्सोको सतहमा भएका रत्तनलीमा क्षति पुर्याउन तथा रगत जम्ने क्रम सुरु गराउन सक्छ । फोक्सोमा हुने ससाना कक्षबाट रगतमा अक्सिजन जान्छ । तीनमा जलन र सूजन भयो भने निमोनिया पनि हुनसक्छ । सिकिस्त बिरामी परेको व्यक्तिलाई अक्सिजन दिनुपर्छ । किनभने फोक्सोमा विकार र तरल पदार्थ जमेको हुन्छ ।
कोभिड-१९ ले केबल फोक्सोलाई असर पुर्याउने हैन । यसले बाह्रा आक्रमण प्रतिरोध गर्ने शरीरको क्षमतालाई पनि छिन्नभिन्न परिदिन सक्छ । शरीरले बनाउने साईटकाईन नामक सूक्ष्म प्रोटिनले सङ्क्रमण पत्ता लगाउँछ । तर गम्भीर कोभिड-१९ भएका बिरामीमा यो प्रणाली अतिसक्रिय भइदिन सक्छ । यदि धेरै साईटकाईन उत्पादन भयो भने त्यसले शरीरका स्वास्थ्य कोषलाई नै हानि पुर्याइदिन्छ ।
अतिगम्भिर बिरामीमा हुने त्यो पक्रियालाई साईटकाईन स्टोर्म भनिन्छ । कोभिड-१९ का बिरामी मुर्छा पर्ने वा पुरै कोमामा जाने पनि हुनसक्छ । यसले मस्तिष्कमा विभिन्न समस्या र मस्तिष्कघात पनि गराउन सक्छ । प्रतिरोध प्रणाली अतिसक्रिय हुँदा शरीरभित्रै रगत जम्न सक्छ । त्यसले मस्तिष्कमा राम्ररी रगतको आपूर्ति नहुन सक्छ । मस्तिष्कको सूजन, विक्षिप्तता र विस्मृति जस्ता लक्षणहरु गम्भीर बिरामीमा देखा पर्न सक्छन् ।
औसतमा सङ्क्रमित व्यक्तिहरु १४ दिन बिरामी पर्न सक्छन् । तर धेरै मानिसमा लामो समय लक्षण देखिन सक्छ । सास फेर्न कठिनाइ र थकान केही व्यक्तिमा महिनौँसम्म हुनसक्छ । गम्भीर लक्षण खेखिने सम्भावना भएका व्यक्तिमा पाका उमेर र भएका र विभिन्न स्वास्थ्य समस्या भएका व्यक्ति छन् । तर कसको शरीरमा के हुन्छ भन्ने सङ्क्रमण नभई थाहा हुँदैन । (एजेन्सीको सहयोगमा)
