नोबेल पुरस्कारलाई साहित्यको क्षेत्रमा सबैभन्दा प्रतिष्ठित पुरस्कार मानिन्छ । नोबेल पुरस्कार एक वास्तविक प्रतिष्ठा हो। यहाँ नोबेल पुरस्कार विजेताहरूले लेखेका १० उत्कृष्ट पुस्तकहरूको सूची छ । यी पुस्तक चाखलाग्दो र मनोरञ्जन मात्र होइन, संसार परिवर्तन गर्न सक्ने क्षमता छ।
१. ओरहान पामुकको ‘दि रेड–हेयर्ड वुमन’
शाह नाम र ओडिपस रेक्सको प्राचीन किंवदन्तीहरूमा चित्रण गर्दै पामुकले कुवा खन्ने प्रशिक्षार्थीको कथा बताउँछन्। उसले एउटी महिलालाई भेट्छ जो आफ्नो जैविक बुबाको मालिकनी हुने गर्थिन् र संयोगवश एक जना मानिसलाई मार्छ जसलाई उसले आफ्नो बुबा जस्तै मानेको हुन्छ । यसरी पामुकले दुवै पुरातन कथाहरूको त्रासदीहरू सङ्कलन गरेका छन् ।
२. एलिस मुनरोको ‘दि प्रोग्रेस अफ लभ’
यस कथा संग्रहमा सम्बन्धको गुच्छामा रहेको संसार जीवन्त हुन्छ। पहिलो समानार्थी कथामा सम्बन्धविच्छेदित महिला आफ्नो बाल्यकालको घर फर्कन्छिन् र आफ्ना आमाबाबुको सम्बन्धको सम्झना गराउँछिन्। दोस्रो कथामा दुर्घटनावश बच्चाको डुबाईले बच्चा र आमाबाबुको सम्बन्धलाई प्रकट गर्दछ। र अर्कोमा जवान मानिसको सम्झनाले सानो भाइको लागि धेरै भावनाहरू जगाउँछ।
३. रवीन्द्रनाथ टैगोरको ‘द होम एन्ड द वर्ल्ड’
यो विमलाको कथा हो, जसको प्रगतिशील पतिले उनलाई घुम्टो छोडेर संसारको सुन्दरता हेर्न मनाउँछन्। तर जब उनी घरबाट संसारको थलो पार गर्छिन्, उनी आफ्नो पतिको करिश्माटिक तर स्वार्थी साथीप्रति आकर्षित हुन थाल्छिन्। यसका सबैका लागि विनाशकारी परिणामहरू छन्। आक्रामक राष्ट्रवाद र निष्क्रिय राष्ट्रवादको बीचमा घुमिरहेको राष्ट्रको रूपकको रूपमा हेरिएको यो पुस्तक पढ्नै पर्ने छ।
४. भी एस नयपालीको ‘अ हाउस फर मिस्टर विश्वास’
स्वतन्त्रता खोज्ने मानिसको यो कथा निकै रोचक छ । बुबाको मृत्युपछि श्री विश्वासले आफ्नो जीवन अरूको भरमा बिताए। धनी परिवारमा बिहे गर्दा पनि उनी उनीहरुमा निर्भर छन् । तर चाँडै नै उनको स्वतन्त्रताको चाहनाले उनलाई नयाँ पेशा लिन र परिवार र समाजको बन्धनबाट मुक्त हुन प्रेरित गर्यो।
५. काजुओ इशिगुरोको ‘क्लारा एन्ड द सन’
कथाकार र नायक पुस्तक एक चाखलाग्दो प्रजाति हो– ऊ मानव होइन तर विशेष क्षमता भएको उन्नत एआई हो। सामान्यतया ऊ एक कृत्रिम साथी हो, ग्राहकको लागि पर्खिरहेका छन्। पुस्तकले मानवसँगको अन्तरक्रिया र सम्बन्धको कथालाई पछ्याउँछ। यो एक नयाँ अवधारणा मात्र होइन तर विज्ञान–कथा र साहित्यिक–कथा– दुई विधाहरूको एक रोचक मिश्रण पनि हो।
६. टोनी मोरिसनको ‘सुला’
यो दुई काली बहिनीको कथा हो। हामी ओहायोको नजिकको छिमेकबाट वयस्क महिलाहरूको रूपमा तिनीहरूको विभिन्न मार्गहरूमा तिनीहरूको जीवनको मार्ग अनुसरण गर्छौं। एकले आफ्नो जरा भएको ठाउँमा बस्न रोज्छ, कालो समुदायको लागि स्तम्भ बन्न। अर्कोले सहरी जीवनमा मुक्ति पाउँछ। र दुबैले आ–आफ्नो छनौटको नतिजाको सामना गर्नुपर्नेछ।
७. जोस सारामगोको ‘ब्लाइन्डनेस’
यस डिस्टोपियन फिक्शनमा एउटा शहर ‘श्वेत अन्धोपन’ को महामारीले ग्रस्त छ। पीडितहरूलाई अस्पताल पठाइन्छ तर त्यहाँ खतरनाक उपस्थिति लुकेको छ। त्यहाँ एक मात्र प्रत्यक्षदर्शी छ जसले कथालाई अनौठो र डिस्टोपियन बनाएको छ।
८. साउल बेलोको ‘द एडभेन्चर्स अफ ओगी मार्च’
आफ्नो अस्तित्वमा अस्पष्ट अमेरिकीवादका साथ ओगी मार्चको उमेर आउँछ– सल्लाहकारहरू भेट्ने, प्रेममा पर्ने र धेरै पेशाहरू अन्वेषण गर्ने। यो बीसौं शताब्दीको अमेरिकी साहित्यको जित हो।
९. वोले सोयिन्काको ‘क्रोनिकल्स फ्रम द ल्यान्ड अफ द ह्यापिएस्ट पिपुल अन अर्थ’
सन् २०२१ मा आएको सोयिन्काको पछिल्लो पुस्तक काल्पनिक नाइजेरियामा सेट गरिएको छ। यहाँ एक चतुर उद्यमी शरीरका अंगहरू बेचेर नाफा कमाउन चाहन्छन्। एक डाक्टरले उच्च प्रतिष्ठाको राष्ट्रसंघको सदस्यलाई यो रिपोर्ट गर्छ, जसले अपरिवर्तनीय घटनाहरूको श्रृंखलालाई गतिमा राख्छ।
१०. रुडयार्ड किपलिङ को ‘किम’
पुस्तक दुई पुरुषहरूमा आधारित छ– एक जवान सेतो केटा र एक वृद्ध भारतीय तपस्वी। सेतो केटाले दुई संस्कृतिहरूलाई जोड्दछ, तिनीहरूलाई निर्बाध सद्भावको स्ट्रिङमा एकताबद्ध गर्ने प्रयास गर्दै। यसैबीच तपस्वीले समयको चक्र र त्यसका अनगिन्ती पुनरावृत्तिहरूबाट उम्कने सपना देख्छन्।
