काठमाडौं । प्रमुख प्रतिपक्ष दल नेपाली कांग्रेसका सांसद अर्जुननरसिंह केसीले निर्वाचन आयोगलाई सरकारको ‘लाचार छायाँ’ बनाउन नहुने बताउनुभएको छ ।
मंगलबार संसदीय सुनुवाइ समितिमा प्रस्तावित निर्वाचन आयुक्त गुरुप्रसाद वाग्लेको सुनुवाइका क्रममा धारणा राख्दै सांसद केसीले निर्वाचन आयोगलाई निष्पक्ष र स्वायत्त संवैधानिक निकायका रूपमा विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो ।
उहाँले लोकतन्त्रको सुदृढीकरणका लागि कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाजस्तै निर्वाचन आयोगको भूमिका पनि निर्णायक हुने बताउनुभयो । निर्वाचन आयोगलाई लोकतन्त्र जोगाउने महत्वपूर्ण संरक्षक संस्थाका रूपमा विकास गर्नुपर्ने भन्दै उहाँले आयोगले स्वतन्त्र रूपमा निर्णय गर्न सके मात्र जनताको वास्तविक जनादेशको प्रतिनिधित्व हुने धारणा राख्नुभयो ।
छिमेकी मुलुक भारतका पूर्वप्रमुख निर्वाचन आयुक्त टी.एन. शेषनको उदाहरण दिँदै केसीले नेपालका निर्वाचन आयुक्तहरूमा पनि त्यस्तै साहसिक कार्यक्षमता आवश्यक रहेको बताउनुभयो । संवैधानिक निकायमा हुने राजनीतिक नियुक्तिको प्रक्रियाप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै उहाँले नेपालमा भागबन्डाका आधारमा नियुक्ति हुने गरेको टिप्पणी गर्नुभयो ।
उहाँले बेलायतको जस्तै सर्वदलीय समितिमार्फत स्वतन्त्र व्यक्तिको चयन गर्ने पद्धति नेपालमा पनि आवश्यक रहेको बताउनुभयो ।
‘हिजो पनि सरकारको लाचार छाया थिए, अहिले पनि लाचार छाया छन् । हिजो सरकारले नगर भनेपछि भ्रष्टाचारलाई कारबाही गर्न रोकियो, अहिले थुन्नुपर्ने भयो । तर थुन्ने कुरा संवैधानिक संस्थाको कुनै पनि अङ्गलाई त्रसित गर्ने कुरा लोकतन्त्रभित्र पर्दैन,’ उहाँले भन्नुभयो ।
केसीले निर्वाचन कसरी गर्ने, निष्पक्ष रूपमा सम्पन्न गर्ने तथा प्राविधिक र डिजिटल प्रणाली सुधार गर्ने विषय निर्वाचन प्रक्रियाको एउटा हिस्सा मात्रै भएको बताउनुभयो । निर्वाचन आयोगलाई अझ प्रभावकारी, सक्षम र स्वतन्त्र कसरी बनाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा गम्भीरतापूर्वक सोच्नुपर्ने आवश्यकता रहेको उहाँको भनाइ थियो ।
उहाँले लोकतन्त्र व्यक्ति विशेषले नभई संस्था र मूल्य–मान्यताले चल्ने भएकाले संवैधानिक संस्थाहरूलाई सशक्त, जीवन्त र प्रभावकारी बनाउनुपर्नेमा जोड दिनुभयो । पछिल्लो राजनीतिक परिवर्तनसँगै हरेक क्षेत्रमा नयाँ सुधार आवश्यक रहेको पनि उहाँले बताउनुभयो ।
सांसद केसीले विदेशमा रहेका नेपाली नागरिकलाई मतदानको अधिकार सुनिश्चित गर्ने विषयमा सरकार र निर्वाचन आयोग गम्भीर हुनुपर्ने बताउनुभयो । विगतमा सरकार र राजनीतिक दलहरूले विदेशमा रहेका नेपालीलाई मतदानको अधिकार दिने प्रतिबद्धता जनाए पनि त्यसको कार्यान्वयन हुन नसकेको उल्लेख गर्दै उहाँले आगामी निर्वाचनमा यस विषयलाई प्राथमिकतामा राख्न आग्रह गर्नुभयो ।
