लमजुङ। समुद्र सतहदेखि एक हजार ४४५ मिटर उचाइमा अवस्थित लमजुङ दरबार पुनःनिर्माण एकवर्षदेखि अलपत्र छ ।
लमजुङ बेँसीसहर नगरपालिका–३ गाउँसहरमा १६औँ शताब्दीमा बनेको यस दरबारको पुनःनिर्माण १३ महिनादेखि अलपत्र भएको हो । पुरातत्व विभागले मौखिक रूपमा दुई वर्षमा सम्पन्न गर्ने गरी काम थालेकामा पाँच वर्ष पुग्दा पनि सम्पन्न नभएको स्थानीय बताउँछन् । स्थानीय सुरेश श्रेष्ठले भन्नुभयो, “हामीलाई दुई वर्षमा सक्ने भनेर दरबारको पुनःनिर्माण सुरु गरेको थियो । यतिका वर्ष हुँदा काम नै सम्पन्न हुनु त कता हो कता यस वर्षको बजेटको काम सुरु नै हुन सकेको छैन ।”
गाउँसहर कालिका मन्दिर संरक्षण तथा व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष राजेन्द्र बोहोराले दरबारको पुनःनिर्माण हुननसक्दा पटकपटक पुरातत्व विभागलाई काम सुरु गर्न आग्रह गरेको बताउनुभयो । तर विभागले जहिले सरकारले आवश्यक बजेट विनियोजन नभएकाले ढिलाइ हुने गरेको जानकारी दिने गरेको उहाँको भनाइ छ ।
पुरातत्व विभागका इञ्जिनियर गोविन्द अधिकारीले सो दरबारको पुनःनिर्माण गर्नका लागि पर्याप्त बजेट उपलब्ध नहुँदा बर्सेनि थोरैथोरै मात्र काम हुने गरेको जानकारी दिनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “यो आर्थिक वर्षमा देशमा भएको जेनजी आन्दोलन, टेण्डर प्रक्रियालगायत विविध कारणले पुनःनिर्माण सुरु हुन ढिलाइ भएको हो ।
हाल टेण्डर आह्वान गरेर निर्माण कम्पनी छनोट गरिसकेको र चाँडै पुनःनिर्माण अघि बढ्ने उहाँको भनाइ छ । उहाँका अनुसार ए वान कम्पनी काठमाडौँले करिब ४२ लाख रुपैयाँमा ठेक्का प्राप्त गरेको छ ।
शाहवंशीय राज्यको उद्गमथलो हो लमजुङ । त्यसैको विरासत मानिन्छ लमजुङ दरबारलाई । कास्कीकोटका राजा कुलमण्डलका माइला छोरा कालु शाहलाई विसं १५४० मा लमजुङका खजेदुरा, सुकराम क्याउसा, माघे दुरा, कुश्माखर घिमिरे र लक्ष्मण दुराले लमजुङको पहिलो चौबिसे राज्यका राजा बनाएको इतिहास छ ।
त्यसको केही समयमै लमजुङमा शासनको बागडोर सम्हालेका तत्कालीन घले राजाका सेनाले कालु शाहको हत्या गरिदिएका थिए । सो घटनापछि उनीहरुले कुलमण्डलका कान्छा छोरा यशोबह्म शाहलाई पुनःकास्कीकोटबाट ल्याएर राजकाज अघि बढाएका थिए ।
यशोबह्मलाई १५ असार रविबारका दिन १५ घडीको सिंह लग्नमा विसंं १५५० मा राजगद्दीमा बसाइएको दरबार परिसरको शिलालेखमा उल्लेख छ । रासस
