काठमाडौँ । नैरोबीको किम्बु क्षेत्रको ग्रामीण सडक किनारमा रहेको एक सानो झुपडीमा सफारी मार्टिन्स आफ्ना ग्राहक इयान एन्जेङ्गालाई लिएर पुग्नुहुन्छ । झुपडीको काठको भित्तामा बेलचा, फलाम, कृषि कैँची र रेन्च झुण्ड्याइएको छ । तर यहाँ उपकरण किन्ने कुरा होइन, ग्राहकहरू कपाल काटाउन आएका हुन्छन् ।
“म केवल अपरम्परागत उपकरणहरू प्रयोग गर्छु”, मार्टिन्स मुस्कुराउँदै भन्नुहुन्छ । उहाँले बेलचाको किनाराको धारलाई प्रयोग गर्दै एन्जेङ्गाको कपाललाई सावधानीपूर्वक काट्न सुरु गर्नुहुन्छ । प्रत्येक चालको प्रत्येक क्षण सहायकले स्मार्टफोन क्यामेरामा विभिन्न कोणबाट कैद गर्छ, ताकि सामाजिक मिडियामा पोस्ट गर्दा दर्शकहरूलाई अनुभव प्राप्त होस्।
सोसल मिडियामा ‘चिफ साफ्रो’ भनेर चिनिने मार्टिन्स केन्याका सबैभन्दा पहिचानयोग्य नाईहरू मध्येको एक हुनुहुन्छ । उहाँको इन्स्टाग्राम र टिकटक खातामा करिब १० लाख फलोअर छन् । उहाँका भिडियोहरूले मनोरञ्जन मात्र दिँदैनन्, अफ्रिकी लोककथा र सांस्कृतिक कथाहरूलाई पनि समेट्छन् ।
रुवान्डामा जन्मेका र अहिले नैरोबी बसोबास गर्ने मार्टिन्सले सन् २०१८ मा हाई स्कूलमा नाईको करियर सुरु गर्नुभयो । उधारो क्लिपर प्रयोग गर्दै उहाँले विद्यालयको कक्षाकोठा र छात्रावासमा ट्रिम सेवा दिन थाल्नुभयो । पाँच वर्षमा उहाँले परम्परागत ट्रिमर छाड्नुभयो र क्यामेरा थप्नुभयो । यसरी उहाँले अनौठो तरिका अपनाउँदै आफ्नो कामलाई सामाजिक मिडियासँग जोडिदिनुभयो ।
मार्टिन्सको शैली एकदमै अनौठो छ । उहाँले भिडियोमा कपाल काट्दै गर्दा अफ्रिकी लोककथा भ्वाइसओभरमा सुनाउनुहुन्छ । “म अफ्रिकी संस्कृतिबाट प्रेरित छु”, उहाँ भन्नुहुन्छ । गाउँका वृद्धहरूले उहाँलाई आशीर्वाद दिएका उहाँका औजारहरू यस काममा अझ शक्ति थप्छन् ।
उहाँको कला र शैलीले ग्राहकहरूलाई मन्त्रमुग्ध बनाउँछ । गत वर्ष पहिलो पटक मार्टिन्सको सेवा लिएका एन्जेङ्गा भन्नुहुन्छ, “उहाँको प्रतिभा अर्को स्तरको छ । यहाँ कपाल कटाउँदा म धेरै सहज महसुस गर्छु, सडकमा हिँड्दा म विश्वस्त हुन्छु ।”
मार्टिन्सले एउटा कटका लागि एक हजार ५०० केन्याई सिलिङ (करिब दुई अमेरिकी डलर) शुल्क लिन्हुन्छ, जुन स्थानीय बजारमा उच्च मूल्य हो । तर उहाँका ग्राहकहरू पाँच मिनेटको अनुभव र सामाजिक मिडियामा देखा पर्ने अवसरलाई मूल्यवान ठान्छन् ।
केन्यामा सोसल मिडियाको प्रयोग विस्फोटको रूपमा बढेको छ । जनवरी २०२३ मा देशमा एक करोड छ लाख प्रयोगकर्ता थिए । जनवरी २०२५ सम्म एक करोड ५१ लाख पुगे । करिब १५ प्रतिशत केन्यालीहरूले अनलाइन सामग्री सिर्जनाकर्ता (कन्टेन्ट क्रिएटर)का रूपमा यसबाट आयको मुख्य स्रोत पाउँछन् ।
तर मार्टिन्सले नाईहरूले अन्य सामाजिक मिडिया सिर्जनाकर्ता जस्तै पुरस्कार र सम्मान नपाएकोप्रति गुनासो गर्नुहुन्छ । “नाईहरू भाइरल हुन्छन्, तर सम्मान पाउँदैनन् । तपाईंले विचार र संलग्नता भए पनि भुक्तान पाउनुहुन्न”, उहाँ भन्नुहुन्छ ।
मार्टिन्स र उहाँका सहकर्मीहरूले अफ्रिकी लोककथा, सांस्कृतिक उपकरण र अनौठो शैलीलाई आधुनिक सामाजिक मिडियासँग जोड्दै आफ्नो क्षेत्रमा नयाँ प्रवृत्ति सिर्जना गर्नुभएको छ । यसले उहाँहरूको व्यक्तिगत प्रतिष्ठा मात्र बढाएको छैन, ग्रामीण केन्याली समुदायमा पनि अनलाइन सिर्जनाकर्ता बन्ने सम्भावनालाई उजागर गरेको छ ।
